ΑΚΡΟΑΣΕΙΣ ΝΕΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΠΕΡΑ «COSÌ FAN TUTTE» ΤΟΥ W. A. MOZART

 

ΑΚΡΟΑΣΕΙΣ ΝΕΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΠΕΡΑ «COSÌ FAN TUTTE» ΤΟΥ W. A. MOZART

Ένας ολοκληρωμένος οπερατικός ρόλος στο ρεπερτόριο και το βιογραφικό σας

Το Ωδείο Μουσικοί Ορίζοντες, στο πλαίσιο του μαθήματος Μελοδραματικής, αναζητά νέους λυρικούς τραγουδιστές που επιθυμούν να συμμετάσχουν στην προετοιμασία και τη σκηνική παρουσίαση της όπερας «Così fan tutte» του Wolfgang Amadeus Mozart.

Πρόκειται για μια ουσιαστική ευκαιρία να μελετήσετε έναν ολόκληρο οπερατικό ρόλο από την αρχή μέχρι την τελική παράσταση, αποκτώντας σκηνική εμπειρία και έναν σημαντικό ρόλο στο προσωπικό σας ρεπερτόριο.

Η Così fan tutte είναι μία από τις πιο αγαπημένες και συχνά παρουσιαζόμενες όπερες του Mozart, με ιδιαίτερη θέση στο ρεπερτόριο νέων λυρικών τραγουδιστών διεθνώς.

Από την πρώτη νότα μέχρι τη σκηνή!

Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να δουλέψουν ολοκληρωμένα πάνω στον ρόλο τους:

Μουσική εκμάθηση και προετοιμασία: Μελέτη ολόκληρου του ρόλου, μουσική ερμηνεία, recitativi, σύνολα και ανάπτυξη του μουσικού χαρακτήρα.

Υποκριτική και σκηνική παρουσία: Πώς στεκόμαστε στη σκηνή; Πώς κινούμαστε και αλληλεπιδρούμε με τους άλλους χαρακτήρες; Πώς χτίζουμε έναν ρόλο με προσωπικότητα, αλήθεια και εκφραστικότητα;

Διαμόρφωση του ρόλου: Από την πρώτη γνωριμία με τον χαρακτήρα και τη δραματουργία του έργου μέχρι την μουσική και σκηνική του παρουσίαση.

Η προετοιμασία θα ολοκληρωθεί με παράσταση σε θέατρο της Αθήνας, στο τέλος της εκπαιδευτικής χρονιάς!

Σε ποιους απευθύνεται;

Η πρόσκληση απευθύνεται σε:

• Σπουδαστές Ανωτέρας Σχολής Μονωδίας

• Διπλωματούχους τραγουδιστές

• Νέους λυρικούς τραγουδιστές που επιθυμούν να αποκτήσουν σκηνική εμπειρία και να εμπλουτίσουν το ρεπερτόριό τους

• Τραγουδιστές που θέλουν να γνωρίσουν ουσιαστικά τον κόσμο της όπερας και της μουσικής σκηνής

Σε μια εποχή όπου οι ευκαιρίες για νέους λυρικούς τραγουδιστές να εξασκήσουν την τέχνη τους πάνω στη σκηνή είναι περιορισμένες, επιθυμούμε να δημιουργήσουμε έναν χώρο μάθησης, καλλιτεχνικής συνεργασίας και πραγματικής σκηνικής εμπειρίας.

Για τους σπουδαστές ωδείων, η συμμετοχή μπορεί να ενταχθεί στο υποχρεωτικό μάθημα της Μελοδραματικής, με βαθμολογία στο τέλος της εκπαιδευτικής χρονιάς, σύμφωνα με τις ισχύουσες εκπαιδευτικές προϋποθέσεις.

Η καλλιτεχνική ομάδα

Μάρθα Τομπουλίδου-Σκηνοθέτιδα & ηθοποιός

Σκηνική καθοδήγηση, υποκριτική και διαμόρφωση χαρακτήρων

Γιώργος Γαλάνης-Μουσική διδασκαλία και καθοδήγηση

Ορφέας Δέμης-Πιανίστας

Μουσική προετοιμασία και συνοδεία

Αναζητούνται τραγουδιστές για τους ρόλους:

• Φιορντιλίτζι (Fiordiligi) – Σοπράνο

• Ντοραμπέλα (Dorabella) – Μέτζο-Σοπράνο

• Γουλιέλμος (Guglielmo) – Βαρύτονος ή Μπάσος

• Φεράντο (Ferrando) – Τενόρος

• Ντον Αλφόνσο (Don Alfonso) – Μπάσος

• Δέσποινα (Despina) – Σοπράνο

ΑΚΡΟΑΣΕΙΣ

Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2026

Απαιτούμενο ρεπερτόριο: Μία άρια του Mozart, ιδανικά από την ίδια την όπερα Così fan tutte.

Προθεσμία υποβολής αιτήσεων: Τετάρτη 25 Νοεμβρίου 2026

Ωδείο Μουσικοί Ορίζοντες

Αραχώβης 39, Αθήνα

210 3821396

info@wmo.gr

ΩΔΕΙΟ ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ

Η μουσική ανοίγει ορίζοντες.

ΩΔΕΙΟ ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ/ THE MUSICAL HORIZONS CONSERVATORY

Παρουσίαση βιβλίου «Στον Λαβύρινθο της Σκέψης Χωρίς Μίτο» Νίκος Σ. Φωτιάδης

 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Οι Εκδόσεις Άμμων σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του
Νίκου Σ. Φωτιάδη
«ΣΤΟΝ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΧΩΡΙΣ ΜΙΤΟ»
Ένα στοχαστικό ταξίδι στον άνθρωπο, στη γνώση και στην αναζήτηση της αλήθειας.
Ένα βιβλίο χωρίς έτοιμες απαντήσεις, που προσκαλεί τον αναγνώστη να αναζητήσει τον δικό του δρόμο μέσα στον λαβύρινθο της σκέψης.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν:
Νίκος Σ. Φωτιάδης
Συγγραφέας – Ιατρός

Βαγγέλης Παπαδόπουλος
Συγγραφέας – Δημοσιογράφος

Τάκης Λάγιος
Νομικός – Συγγραφέας – Αρθρογράφος – Ποιητής

Δέσποινα Γκάτζιου
Φιλόλογος – Ηθοποιός – Σεναριογράφος – Σκηνοθέτης

Τζέτη Ποταμιάνου
Ξεναγός με ειδίκευση σε αρχαιολογικούς χώρους

Συντονίζει τη βραδιά η Χρύσα Κορδούλη.

Παρασκευή 13 Νοεμβρίου | 19:00
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη»
Αίθουσα Διδασκαλίας
Είσοδος ελεύθερη
Θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό και υπογραφή αντιτύπων από τον συγγραφέα.
Πληροφορίες:
info@ammonbooks.gr
210 3639580
www.ammonbooks.gr 

ΑΜΜΩΝ - Εκδοτικός Οίκος

Μεγαρο Μουσικης Αθηνων

https://www.facebook.com/events/1874742570561691/

Ελένη Λαδιά: «Ιδιότροπα διηγήματα»

 

 Ισιδώρα Μάλαμα

 

 

Τι άλλο θα μπορούσε να καταθέσει στη λογοτεχνική παραγωγή του τόπου μας μια συγγραφέας όπως είναι η Ελένη Λαδιά, που διαθέτει στη φαρέτρα της μια μακρά πορεία στον χώρο της πεζογραφίας, του δοκιμίου, της αρχαιογνωσίας, της ποίησης και της μετάφρασης (κυρίως ορφικών και ομηρικών ύμνων); Τίποτα περισσότερο ή λιγότερο από μια πολυεπίπεδη σύνθεση, η οποία, αν και συγκαταλέγεται στις συλλογές διηγημάτων, είναι γραμμένη με έναν ιδιαίτερο τρόπο που ακουμπά σε όλα τα προαναφερθέντα είδη, συλλέγοντας από το καθένα την ιδιαίτερη λογοτεχνική του γύρη και καταθέτοντας τους ξεχωριστούς χυμούς του. Στο πλαίσιο αυτό, τούτη η ανάμειξη καθιστά τα διηγήματα αυτά «ιδιαίτερα», με αποτέλεσμα ο επιθετικός προσδιορισμός να είναι αυτός που βαραίνει περισσότερο στον τίτλο της: Ιδιότροπα διηγήματα. Γιατί τα διηγήματα αυτά είναι «ιδιότροπα» και με τις δύο σημασίες του όρου: αφενός γιατί είναι παράξενα, απαιτητικά, κάποτε ενοχλητικά με την αλήθεια που αποκαλύπτουν, αφετέρου γιατί είναι γραμμένα με τρόπο ξεχωριστό, με έναν «ίδιον τρόπον», αυτόν της Ελένης Λαδιά, που δεν υπακούει σε κανένα μοντέλο, σε καμία λογοτεχνική σύμβαση και σε καμία κανονικότητα: γι’ αυτό, άλλωστε, αποτελούν προϊόν καθαρής λογοτεχνίας. Η Ελένη Λαδιά, με λίγα λόγια, με τα Ιδιότροπα διηγήματά της επισφραγίζει στην πράξη ότι οι λογοτεχνικοί κανόνες είναι για να αίρονται, όπως άλλωστε συμβαίνει και με τους κανόνες στους οποίους αιθεροβατώντας πιστεύουμε ότι υπακούει η ζωή. Με αυτό το σκεπτικό η παράβαση αποτελεί τη βάση της γνήσιας λογοτεχνίας, αφού η τέχνη τούτη σκοπό έχει να αφουγκράζεται τον άνθρωπο.

Τούτο το απαράβατο «θεώρημα», εξάλλου, αποτελεί το βασικό θεματικό κέντρο και ενός «ιδιότροπου» διηγήματός της, που καταυγάζει πολλά στοιχεία της συγγραφικής «αναμεικτικής» ιδιορρυθμίας της συγγραφέα. Ο τίτλος του διηγήματος αυτού δεν είναι τυχαίος, μα συμβολικός, όπως το μεγαλύτερο μέρος της γραφής της: «Η γέφυρα». Το αφηγηματικό υποκείμενο πειραματιζόμενο σχετικά με τη συγγραφική διαδικασία και επιχειρώντας να αποκρυπτογραφήσει τον γρίφο της δημιουργίας ενός εξαίρετου διηγήματος, τοποθετεί αρχικά το περιεχόμενο του λογοτεχνικού κειμένου πάνω από τη γέφυρα και την πραγματική, σκοτεινή και τραυματισμένη ζωή των δημιουργών κάτω από αυτήν. Η στιγμή της δημιουργίας, όμως, είναι βασανιστική, καθώς όπως η ίδια γράφει «η τέχνη ανήκει στον ορατό κόσμο, ενώ η προεργασία της στα φαντάσματα» (σσ. 93-94) και γιατί συχνά οι ήρωες, αυτά τα απίστευτα εγωπαθή όντα, αρνούνται να κατανοήσουν τη διάθεση των δημιουργών τους. Ως εκ τούτου, η λύση είναι η ανάμειξη των συμβάντων πάνω και κάτω από τη γέφυρα. Άλλωστε, αυτή η ελευθερία ταιριάζει στο διήγημα, «στην τέχνη που ελίσσεται, υπονοεί, καλύπτει, ανακαλύπτει, γεφυρώνει και χωρίζει» (σελ. 99). Και αυτή η ανάμειξη αποδομεί κάθε προκατασκευασμένο μόρφωμα που αποβλέπει στο να γίνει ιστορία. Γιατί πολύ απλά «η Τέχνη δεν μπαίνει σε καλούπια» (σελ. 100) και το πλοίο της έμπνευσης πορεύεται ανάλαφρο, όταν έχει αποτινάξει τον ζυγό του προορισμού.

Η συλλογή Ιδιότροπα διηγήματα  υπακούει στην παραπάνω βασική αρχή: κανένα καλούπι, κανένας δεσμευτικός προορισμός ούτε σε θεματικό ούτε σε μορφολογικό επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο, τα διηγήματα της συλλογής περιδιαβαίνουν τον κόσμο των ανθρώπινων σχέσεων, των μυστικών διαδρομών που ο καθένας οφείλει στον εαυτό του σε μια προσπάθεια αυτεπίγνωσης κι αυτογνωσίας, σε μια προσπάθεια επανασυγκόλλησης των επιμέρους προσωπικοτήτων από τις οποίες συντίθεται, προτείνουν έναν άλλον τρόπο ανάδειξης των κοινωνικών προβλημάτων, αλλά και εντρύφησης σε θέματα που αφορούν την τέχνη, τη δημιουργία και τη δημιουργικότητα.

Όταν η «ιδιοτροπία» γράφει διήγημα, η λογοτεχνία βρίσκει το αριστοτελικό της τέλος.

Όλο αυτό το περιεχόμενο «συσκευασμένο» στο πλαίσιο της μικρής φόρμας προϋποθέτει μια καλά εδραιωμένη γνωστική σκευή, η οποία καλύπτει ένα πλήθος γνωστικών αντικειμένων από τη μεριά της συγγραφέα, που εκτείνονται από τα βιβλικά κείμενα και την αρχαία ελληνική γραμματεία μέχρι τα σύγχρονα αναγνώσματα, και ικανοποιούν το μόνιμο αίτημα που διαπερνά –φανερά ή υποδόρια– τα διηγήματα: την αγωνία για να εκπληρωθεί το θαύμα της συγχρονικότητας. «Ο άνθρωπος είναι ένα ερώτημα που περιμένει απάντηση», μοιάζει να ψιθυρίζει η συγγραφέας πίσω από κάθε της αράδα, και αυτήν την απάντηση μπορεί να την ανιχνεύσει στη διαχρονία, για να την εφαρμόσει στη συγχρονία με σκοπό την ευδαιμονία. Η εκάστοτε περιδιάβαση από το «εγώ» στο «εσύ», συνοδευόμενη από μία χρονική μετακίνηση από το «τώρα» στο «τότε» και από μία τοπική μεταφορά από το «εδώ» στο «αλλού» ή από το επίγειο και φυσικό στο ουράνιο και μεταφυσικό χαράζει τα βασικά μονοπάτια που ακολουθεί η εκάστοτε αφηγηματική πλοκή. Με λίγα λόγια, κάθε ιστορία μέσα από τούτες τις μετακινήσεις και αξιοποιώντας άλλοτε γνωστά από τη Φιλοσοφία και από τα βιβλικά κι αρχαία κείμενα πρόσωπα κι άλλοτε ένα απρόσωπο –κι άρα καθολικό– υποκείμενο «δουλεύει» προς τα μέσα: επιχειρεί καταβύθιση στην ανθρώπινη υπόσταση, στα ψυχικά, πνευματικά και ηθικά γρατζουνίσματα που οφείλει να υποστεί κανείς, προκειμένου να ανακαλύψει την ουσία της ύπαρξης.

Απότοκο αυτής της κάθετης διαδικασίας ανάγνωσης –σε μια εποχή που επευφημεί τις οριζόντιες και, κυρίως, τις διαγώνιες αναγνώσεις– είναι η διαμόρφωση ενός ύφους πυκνού και σύνθετου, που συνάδει στον φιλοσοφικό και στοχαστικό λόγο. Στη βάση του ανιχνεύονται οι επιδράσεις του Βαλεντίνου και της Γνωστικής Φιλοσοφίας την οποία αυτός εκπροσωπεί, οι ιδέες της οποίας συνθέτουν τους κρουνούς των βασικών μηνυμάτων: ότι η σωτηρία του ανθρώπου έρχεται από την επιβεβαίωσή του ως αναζητητικού όντος, που δεν επαναπαύεται στην παθητική πίστη αλλά διερευνά την ορθότητα ή μη των δεδομένων· ότι η φύση του ανθρώπου είναι δισυπόστατη, υλική και πνευματική, και χρέος του έλλογου αυτού όντος είναι η επικυριαρχία του πνεύματος στην ακρασία της ύλης· ότι η απόλυτη ελευθερία επέρχεται μόνο μέσα από την αποδέσμευση του πνεύματος από αγκυλωτικές πεποιθήσεις· ότι ο Λόγος τόσο ως δυνατότητα ορθολογικής αντίληψης των πραγμάτων όσο και ως ικανότητα έκφρασης «είναι θαυματουργός όταν γεννιέται» και «βγάζει φτερά όταν ασκείται», γιατί «χωρίς λόγο δεν θα ήμασταν άνθρωποι, θα μέναμε ανήμποροι να θαυμάσουμε και να περιγράψουμε τα όντα» («Μυστική διαδρομή», σελ. 21).

Μέσω του Λόγου και, κυρίως, του ελληνικού Λόγου, η Ελένη Λαδιά στα Ιδιότροπα διηγήματα καταθέτει τη δική της πρόταση-πρόκληση σχετικά με τη λειτουργία της έμπνευσης («Η Καλεσμένη») και τον τρόπο και τον σκοπό της τέχνης («Η γέφυρα»)· με την ανάγκη ανάκλησης στο συνειδητό των αρχετυπικών μορφών που φωλιάζουν στο ασυνείδητό μας («Κουροτρόφος») και αναζήτησης δρόμων απελευθέρωσης του πνεύματος προς τα μονοπάτια της αλήθειας και της γνώσης («Μυστική διαδρομή»)· με την αναζήτηση και αποδοχή της ιδιαίτερης τρυφερότητας που εμφωλεύει στον Άλλον («Ο γυμνός Χριστός του τρυφερού ανθρώπου»)· με τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης μεταξύ ονείρου, ύπνου και θανάτου, προκειμένου να καταστεί σαφές ότι «τα όνειρα του νεκρού είναι όμοια με τα όνειρα του ζωντανού, όπου ο νεκρός και ο ζωντανός είναι κατά συνθήκη ψεύδη» («Τα όνειρα του νεκρού»)· με τον τρόπο με τον οποίο η μνήμη μπορεί να αντικατοπτρίσει τον εσώτερο εαυτό μας («Φαραωνική τράπουλα»)· με θέματα ενσάρκωσης της ψυχής σε νέα υλική σκευή («Αυτοβιογραφικό μεταφυσικό επεισόδιο»)· με την τραγικότητα του ανθρώπου να αρέσκεται που αποτελεί έρμαιο του Έρωτα και του παράλογου, ένα αναπόσπαστο τμήμα της Fata Morgana, που μάχεται να πιάσει στεριά μέσα στη φουρτούνα του πάθους και των παθών («Ο ειμαρμένος έρως»)· με την αντίφαση που διακατέχει τον κατ’ επίφασιν «πολιτισμένο» κόσμο μας, από τη μια να εξερευνά το διάστημα κι από την άλλη να «στρέφει τα βόλια της στο παιδί, αφήνοντάς το νεκρό, ορφανό ή προσφυγάκι. Θαμμένο στη γη, με μάνα τη γη, ή περιπλανώμενο στη γη» («Το προσφυγάκι»).

Ο αλληγορικός, κρυπτικός, πυκνός αλλά και ποιητικός λόγος συνιστά το «πώς» της Λαδιά. Η δυνατότητα αξιοποίησης του στοχασμού και η προσφορά ερεθισμάτων που θα οδηγήσουν σε αυτόν, έτσι ώστε να συλλεχθούν τα διαχρονικά μηνύματα στη συγχρονία, φαίνεται ότι αποτελεί το «τι» της γραφής της. Μιας γραφής που απαιτεί πνευματικό μόχθο, αλλά επιβραβεύει με το μέγιστο δώρο του Λόγου, ως δυνατότητας σκέψης και αναζήτησης του πρώτου κινούντος, της αρχής όλων των κινήσεων, και του τελικού αιτίου, του σκοπού προς τον οποίο κατευθύνονται τα πάντα.

 

Ιδιότροπα διηγήματα
Ελένη Λαδιά
Αρμός
126 σελ.
ISBN 978-960-615-745-5
Τιμή €10,00

Η Ισιδώρα Μάλαμα είναι φιλόλογος, M.Εd.

https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/26320-eleni-ladia-idiotropa-diigimata

https://diastixo.gr/ 

Έλλη Δρούλια: «Αόριστες ανάσες»

 

Έρη Σταυροπούλου

 

 

Το βιβλίο της Έλλης Δρούλια ήταν για μένα μια ευχάριστη έκπληξη. Γνώριζα το σημαντικό της έργο στη Βιβλιοθήκη της Βουλής, όπου υπήρξε διευθύντρια, τις σπουδές της στην Ιστορία και τον Πολιτισμό του Βυζαντινού και Μεταβυζαντινού Κόσμου στη Σορβόννη και τα επιστημονικά δημοσιεύματά της. Γνώριζα επίσης και το πεζογραφικό έργο της. Τα ποιήματά της όμως, σε αυτό το απαιτητικό κατά τη γνώμη μου είδος, φανερώνουν στιχουργικές ικανότητες και αρκετών χρόνων ενασχόληση. Η ίδια, σε ερώτηση της Βασιλείας Ζαχάρη για το τι την παρακίνησε να γράψει αυτά τα ποιήματα, απάντησε:

«Η μορφή των χαϊκού με προσελκύει, μια ματιά σε μία ανάσα, ένα αίσθημα αόριστο από κάτι συγκεκριμένο. Λιτά και υπαινικτικά. Με μεγάλη οικονομία άρα με ακρίβεια στην χρήση λέξεων. Δεν είναι γραμμένα και τα 69 στον ίδιο χρόνο. Στον ίδιο χρόνο τα επέλεξα από σχεδιάσματα, τα συμπλήρωσα, τα επιμελήθηκα, να έχουν μια ακολουθία. Καθώς τα χαϊκού διαβάζονται με μια αναπνοή, ο τίτλος έχει την λέξη “ανάσες”, προσδιορισμένες από το αόριστο, το αχνό» (21/06/2025, politismikos.gr).

Προσφέρει πολλές «ποιητικές σταγόνες», μικρές δόσεις πνευματικότητας, που μας προτρέπουν να σκεφτούμε, να συγκινηθούμε, να γοητευτούμε από όσα αιχμαλώτισαν τη ματιά, τις σκέψεις και το θυμικό της.

Όπως και αρκετοί άλλοι, γνώρισα για πρώτη φορά αυτό το είδος ποίησης με τα «Δεκαέξι χάι-κάι» στη συλλογή Τετράδιο γυμνασμάτων του Γιώργου Σεφέρη, που πρωτοεκδόθηκε το 1940 (στις νεότερες εκδόσεις ο τίτλος έγινε «Δεκαέξι χάικου», σύμφωνα με τον κινεζικό τονισμό). Η ιδιαίτερη στιχουργική μορφή τους με έκανε τότε να υποθέσω ότι στη χώρα μας δεν θα είχαν σημαντική διάδοση. Ωστόσο, μια γρήγορη βιβλιογραφική έρευνα μου έδειξε ότι, αντίθετα, το είδος καλλιεργήθηκε με επιτυχία ήδη από το 1925 με τον Γεώργιο Σταυρόπουλο και τον Νίκο Χάγερ-Μπουφίδη, ενώ χάικου δημοσίευσαν περιστασιακά ή σε αυτοτελείς συλλογές οι Ζήσιμος Λορεντζάτος, Δημήτρης Αντωνίου, Γιώργης Παυλόπουλος, Τάσος Κόρφης, Χρήστος Τουμανίδης, Ζωή Σαβίνα, Αργύρης Χιόνης, Γιώργος Π. Μπεκιάρης, Ανέστης Ευαγγέλου, Νάσος Βαγενάς, Γιώργος Τσούκης, Γιάννης Λειβαδάς, Βάλτερ Πούχνερ και άλλοι. Κυκλοφόρησαν ακόμη σε μετάφραση και αρκετές ιαπωνικές συλλογές χάικου.[1]

Αν και, όπως φαίνεται, υπάρχει μια εξοικείωση στην Ελλάδα με το είδος, παραθέτω ορισμένα στοιχεία για την ιστορία του. Το χάικου, που σημαίνει «αστείος στίχος», άνθισε στην ιαπωνική ποίηση, της οποίας υπήρξε ένα πολύ σημαντικό τμήμα. Παραδοσιακά αποτελείται από τρεις ομάδες των 5, 7, 5 συλλαβών, οι οποίες τοποθετούνται σε τρεις στίχους για έμφαση ή σε έναν, χωρισμένο με κενά, και είναι μια ιδιαίτερα λακωνική μορφή ποίησης. Υπάρχουν βέβαια ποιητές χάικου οι οποίοι γράφουν σε πιο ελεύθερη φόρμα. Σύμφωνα με άρθρο του Στέλιου Παπαλεξανδρόπουλου, ιαπωνολόγου και μεταφραστή ιαπωνικής λογοτεχνίας, το χάικου προήλθε από τη λεγόμενη «αλυσιδωτή ποίηση», που κυριάρχησε στην Ιαπωνία από τον 13ο μέχρι και τον 19ο αιώνα. Ο ιδρυτής του σύγχρονου χάικου ως αυτόνομου ποιητικού είδους ήταν ο μεγάλος δημιουργός Μασαόκα Σίκι, ο οποίος διαμόρφωσε τον όρο χάικου  γι’ αυτά τα πολύ σύντομα ποιήματα των 17 συλλαβών, μόλις τον 19ο αιώνα. Προηγουμένως ο δημιουργός που πρώτος το καλλιέργησε εκτεταμένα, δηλαδή ο Ματσούο Μπασό (1644-1694), δεν χρησιμοποιούσε αυτόν τον όρο. Άλλος σημαντικός πρωτεργάτης του χάικου ήταν ο Γιόσα Μπουσόν (1716–1783). Ο Μπασό έδωσε στο χάικου ένα ιδιαίτερο, προσωπικό περιεχόμενο, που χαρακτηρίζεται από λυρισμό περιβεβλημένο συχνά με τη μοναξιά των πραγμάτων ή «κοσμική μοναξιά», μέσα στην οποία υπάρχουν και την οποία εκφράζουν τα πράγματα. Κάποτε, επίσης, αποπνέει μια φιλοσοφική διάθεση. Ακόμη έγραψε και χάικου κωμικά και ερωτικά.[2]

Αυτή η κατηγορία ποιημάτων, ιδιαίτερα στην αυστηρή παραδοσιακή τους μορφή των 17 συλλαβών, προϋποθέτει μια ποιητική συνείδηση οργανωμένη, απαιτεί ακρίβεια στη χρήση της γλώσσας, επιγραμματική ικανότητα, πλούσιο λεξιλόγιο, αίσθηση των σχημάτων του λόγου και καλή γνώση της χρήσης τους, καθώς και εξοικείωση με την εικονοποιία ως πρόσληψη των εξωτερικών ή ψυχικών εικόνων αλλά και ως απόδοσή τους, ρεαλιστική και μεταφορική.

Όλα αυτά τα προτερήματα τα συναντάμε στη συλλογή των 69 χάικου της Έλλης Δρούλια. Από τα τρία πρώτα ποιήματα μας εισάγει στο είδος, φανερώνοντας ότι και την τεχνική των χάικου γνωρίζει και την ποίηση ευρύτερα κατέχει. Επισημαίνω την αξιοπρόσεκτη χρήση των παρηχήσεων, και μάλιστα στα σχήματα αντίθεσης:

Στίχοι αστείοι, απλοί και φευγαλέοι
Για το μεταβλητό αμετάβλητο
για το ατέλειωτο άφθορο

Εικόνες, σκέψεις, αισθήματα
Επιγραμματικά
σε τρεις αράδες όλες κι όλες

Να είναι πυκνά
Να είναι πηχτά
πνιχτά να μην είναι

Οπωσδήποτε τα δικά της χάικου απέχουν από την παραδοσιακή μορφή· εκτείνονται μεν σε τρεις στίχους, αλλά ο αριθμός των συλλαβών είναι κυμαινόμενος και συχνά πάνω από 17. Η Δρούλια οικειοποιείται ένα παλαιό είδος που αναπτύχθηκε σε μια μακρινή χώρα και, χωρίς να ανατρέπει τους βασικούς προβληματισμούς του είδους, το νοηματοδοτεί με μια εντελώς σύγχρονη ευαισθησία.

Εικόνες της φύσης συνδυαστικά με τις σκέψεις του ποιητικού υποκειμένου είναι ένα συχνό θέμα της:

Πιο φωτεινό
είναι το φεγγάρι
σε μαύρο καμβά

Με τρόπο πυκνό και επιγραμματικό αλλά και με πρωτοτυπία αποτυπώνει ιδέες και συναισθήματα:

Για μια στιγμούλα
όσο διαρκεί ένα τίποτα
ελπίζω

Κρεμάστηκαν ανάποδα
Αναμονές
να στεγνώσουν

Συχνά αναπτύσσει το θέμα της σε αλλεπάλληλα τρίστιχα:

Οι Παρασκευές
σαν μικροί θάνατοι
μού είναι

Τα Σάββατα
σαν ασκήσεις θάρρους
για γενναίους

Να και μια φανερή διακειμενική αναφορά από το ποίημα του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη «Ο βράχος και το κύμα»:

«Μέριασε βράχε να διαβώ»
σκοπέλους, όρια
δεν νοώ

Το ποίημα που κλείνει το βιβλίο, με τίτλο «Ο κύκλος των προσδοκιών», δεν ανήκει στα χάικου, εκτείνεται σε 27 στίχους και είναι μια στοχαστική ανασκόπηση των θεμάτων που διαπερνούν τη σειρά των τρίστιχων της συλλογής.

Συμπερασματικά, οι Αόριστες ανάσες της Έλλης Δρούλια είναι ένα ωραίο, ευσύνοπτο βιβλίο, που προσφέρει πολλές «ποιητικές σταγόνες», μικρές δόσεις πνευματικότητας, που μας προτρέπουν να σκεφτούμε, να συγκινηθούμε, να γοητευτούμε από όσα αιχμαλώτισαν τη ματιά, τις σκέψεις και το θυμικό της και εκτίθενται εδώ. Αρκετά τρίστιχά της, με την εξαιρετική γλωσσική οργάνωση και την καίρια, επιγραμματική τους διατύπωση, εγγράφονται στον νου και στη μνήμη.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1] Βλ. και Χρήστος Τουμανίδης, «Η ποίηση του χαϊκού στην Ελλάδα», 1/10/2025, www.grjpn-association.gr
[2] Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, «Χάικου: Γενικές παρατηρήσεις – και λίγη ιστορία», www.greecejapan.com

 

Αόριστες ανάσες
69 χαϊκού και ένα μη
Έλλη Δρούλια
Εκδόσεις Ο Μωβ Σκίουρος
78 σελ.
ISBN 978-618-5476-55-7
Τιμή 10,60€

https://diastixo.gr/kritikes/poihsh/26326-aoristes-anases

https://diastixo.gr/ 

Tim Weaver: «Ραγισμένη καρδιά»

 

Έρικα Αθανασίου

 

 

Την έβδομη υπόθεση εξαφανισμένων προσώπων εκτυλίσσει ο Τιμ Γουίβερ στο μυθιστόρημά του Ραγισμένη καρδιά, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Bell σε μετάφραση του Κυριάκου Γιαλένιου. Κι αν ο τίτλος παραπέμπει σε αισθηματικό μυθιστόρημα μάλλον ξεγελάει, καθώς πρόκειται για ένα συναρπαστικό μυστήριο με αλλεπάλληλες ανατροπές. Βέβαια, πολλά περνάνε μέσα από τα μυστήρια της καρδιάς και στο βιβλίο υπάρχουν πολλές ραγισμένες καρδιές, που ο κάτοχος της κάθε μιας έχει τον δικό του τρόπο να αντιμετωπίσει τις ρωγμές και να διαχειριστεί τις ενοχές. Και είναι οι ενοχές αυτές που θα αποτελέσουν τον κινητήριο μοχλό του μυθιστορήματος, καθώς πίσω από την εξαφάνιση κρύβονται παλιά μυστικά που κάποιοι θα έκαναν τα πάντα για να παραμείνουν κρυμμένα.

Το μυθιστόρημα ξεκινάει με τον συνταξιούχο ντετέκτιβ Ρέι Κάλσον να μιλάει για τη δουλειά του και να απαντάει κουνώντας το κεφάλι του καταφατικά στην ερώτηση: «Υπάρχουν υποθέσεις που να σας έχουν μείνει αξέχαστες;» Σαν παρένθεση στο κυρίως μυθιστόρημα λειτουργεί η αφήγηση του ντετέκτιβ, που παρεμβάλλεται ανάμεσα στην πορεία της ιστορίας και ξετυλίγει τη δική του σκοπιά για ένα έγκλημα που κλήθηκε να εξιχνιάσει. Μια παρένθεση που βρίσκει τη δική της κρυψώνα, μέχρι να καταφέρει να βρεθεί στο προσκήνιο.

Στην κύρια αφήγηση γνωρίζουμε τον Ντέιβιντ Ρέικερ, ιδιωτικό ντετέκτιβ που ζει στο Λονδίνο και ασχολείται με υποθέσεις εξαφανισμένων προσώπων. Ο Ντέιβιντ βρίσκεται υπό την επήρεια μετατραυματικού στρες, όπως του υπενθυμίζει η Μέλανι Κρο, αστυνομικός καριέρας με την οποία διατηρεί κρυφή σχέση και «βγαίνει από τις υποθέσεις του σαν να έχει περάσει έξι μήνες σε εμπόλεμη ζώνη». Η αναζήτηση όμως προσώπων που αγνοούνται δεν είναι γι’ αυτόν μόνο ένας τρόπος να πληρώνει τους λογαριασμούς του, αλλά το «οξυγόνο» του. Έτσι, του είναι δύσκολο να μην ανταποκριθεί στην κλήση που δέχεται από την Αμερική, προκειμένου να του ανατεθεί η υπόθεση της εξαφάνισης μιας εξηντάχρονης γυναίκας. Η Αμερικάνα αδελφή της δείχνει ιδιαίτερα αναστατωμένη: έχουν περάσει μήνες από την εξαφάνιση της Λύντα Κόριν, η οποία ζούσε στην Αγγλία και η αστυνομία δεν έχει καταφέρει να βρει κανένα ίχνος. Η υπόθεση φαίνεται από την αρχή ιδιαίτερη, καθώς η γυναίκα εξαφανίστηκε από ένα τουριστικό μέρος όπου οι κάμερες την κατέγραψαν να πηγαίνει, αλλά όχι και να φεύγει, και χωρίς να υπάρχει κανένας τρόπος να φύγεις αποφεύγοντας τις κάμερες.

Ο Ντέιβιντ θα ξεκινήσει αμέσως την έρευνα, διαπιστώνοντας ότι το πρόσωπο που ψάχνει είναι πολύ πιο ενδιαφέρον απ’ ό,τι θα περίμενε από μια εξηντάχρονη λογίστρια. Πρόκειται για μια γυναίκα που παραμένει πανέμορφη παρά την ηλικία της και στα νεανικά της χρόνια εργάστηκε ως μοντέλο. Το πιο ενδιαφέρον όμως στοιχείο της καριέρας και της προσωπικής της ζωής είναι οι ταινίες τρόμου που γύρισε με τον σκηνοθέτη Ρόμπερτ Χόστερλιτς, με τον οποίο παντρεύτηκε και έζησαν μαζί τα τελευταία δέκα χρόνια της ζωής του.

Η έρευνα θα οδηγήσει τον Ντέιβιντ στον κόσμο του Χόλιγουντ, καθώς ο Ρόμπερτ Χόστερλιτς υπήρξε από τους πιο διακεκριμένους σκηνοθέτες και σε πολύ νεαρή ηλικία είχε κερδίσει Όσκαρ. Κι όμως, η καριέρα του βυθίστηκε απότομα, ακολούθησε ο στιγματισμός του ως κομμουνιστή την εποχή που το Χόλιγουντ κυνηγούσε φαντάσματα και έτσι βρέθηκε στην Ευρώπη να γυρίζει φτηνές ταινίες τρόμου. Ταινίες κατά γενική ομολογία φριχτές, στις οποίες όμως μπορούσε κανείς να διακρίνει τον ιδιοφυή σκηνοθέτη των Όσκαρ στα πλάνα όπου εμφανιζόταν η γυναίκα του.

Κι αν ο τίτλος παραπέμπει σε αισθηματικό μυθιστόρημα μάλλον ξεγελάει, καθώς πρόκειται για ένα συναρπαστικό μυστήριο με αλλεπάλληλες ανατροπές.

Ο συγγραφέας δίνει τόσο δυνατά τον χαρακτήρα, τη ζωή, τους φανατικούς συλλέκτες με το έργο του Χόστερλιτς, τα δημοσιεύματα που έχουν γίνει γι’ αυτόν, την τεχνοτροπία στις ταινίες του, που μοιραία ο αναγνώστης νομίζει ότι έχει να κάνει με ένα πραγματικό πρόσωπο, που του έχει διαφύγει η σπουδαιότητά του:

Το προφίλ της ήταν παγωμένο στην οθόνη, με την ασαφή υπόνοια του παρανοϊκού δολοφόνου της ταινίας στο βάθος. Η αντίθεση ανάμεσα στο σκοτεινό του περίγραμμα και το αψεγάδιαστο πάλλευκο σαν χιόνι δέρμα της ήταν τόσο έντονη, που θα μπορούσε να είναι ένα στιγμιότυπο από τα νουάρ του. Όσο περισσότερο κοιτούσα την τέλεια σύνθεση του πλάνου, τόσο περισσότερο αναρωτιόμουν αν η προσέγγιση του Χόστερλιτς σε αυτές τις σκηνές ήταν απλώς ένδειξη νεποτισμού από έναν άντρα που ευνοούσε τη συμμετοχή της συζύγου του ή αν ήταν κάτι ακόμα πιο σκόπιμο.

Κι όμως, ο Χόστερλιτς υπάρχει μόνο στο μυαλό του Τιμ Γουίβερ, ο οποίος γράφει ένα δυνατό μυθιστόρημα, γεμάτο αγωνία, φιλοδοξία, έρωτα κι ανατροπές, εισάγοντας τον αναγνώστη όχι μόνο στον κόσμο του κινηματογράφου, αλλά και στον τρόπο δημιουργίας των ταινιών. Ο Ντέιβιντ θα ανακαλύψει στοιχεία μέσα στα πλάνα των ταινιών τρόμου του Χόστερλιτς, στοιχεία που θα τον βοηθήσουν στην υπόθεση που έχει αναλάβει, παρότι ο σκηνοθέτης έχει πάνω από 30 χρόνια που έχει πεθάνει.

Ποια είναι η σημασία του ξύλινου αγγέλου, τι σημαίνει το «Στεφάνι από Ρόδα» είναι τα ερωτήματα που προκύπτουν καθώς ερευνά την υπόθεση. Πρόκειται για κάποιο σενάριο που δεν πρόλαβε να τελειώσει ο σκηνοθέτης, αυτό που θα ήταν το κύκνειο άσμα του ή ένα ακόμα στοιχείο που θα τον οδηγήσει στην εξαφανισμένη Λύντα;

Ο Ντέιβιντ θα βρεθεί βαθιά μπλεγμένος στην υπόθεση, ακολουθώντας ίχνη που κάποιοι έχουν επίτηδες αφήσει, και θα βγει και από αυτή την υπόθεση όπως ακριβώς φοβόταν η Κρο, η γυναίκα που νοιάζεται γι’ αυτόν αλλά οι δουλειές τους φαίνεται να τους απομακρύνουν τον έναν από τον άλλον.

Ο συγγραφέας μιλάει για τη δύναμη της αναγνωρισιμότητας, για το πού μπορεί κανείς να φτάσει για την καριέρα του, για τη δύναμη του κακού, που μπορεί να αποτυπωθεί και στη μορφή:

Το ρυτιδιασμένο του δέρμα ήταν άχρωμο, το κρανίο του άτριχο και το κεφάλι του γεμάτο με καφέ πανάδες και παλιά κακάδια. Ήταν περίεργο, τρομακτικό σαν ο αδίστακτος και κακόβουλος νεαρός άντρας που περιέγραφε νωρίτερα να κρυβόταν τώρα κάτω απ’ αυτό το στρώμα αποσύνθεσης.

Στο βιβλίο εξυμνείται η γυναικεία ομορφιά όχι όμως ανεξάρτητα από το πνεύμα, την ευφυΐα, το ταλέντο, την ικανότητα. Η Λύντα μπορεί να γυρνάει ταινίες τρόμου, όπου την περισσότερη ώρα είναι γυμνή και ουρλιάζει σκεπασμένη με αίμα, αυτό όμως δεν την κάνει λιγότερο όμορφη ή έξυπνη. Και είναι οι άντρες αυτοί που μπορεί να μη βλέπουν πέρα από ένα όμορφο στήθος ή να εκμεταλλεύονται το ταλέντο μιας γυναίκας, αντιμετωπίζοντάς την ως εμπόδιο, παίρνοντας τις καλύτερες ιδέες της και εγωιστικά αγνοώντας οτιδήποτε εκτός από το προσωπικό όφελος.

Δεξιοτέχνης της πλοκής, της δημιουργίας αγωνίας και των μεγάλων ανατροπών, ο Τιμ Γουίβερ παρουσιάζει ένα μυθιστόρημα το οποίο εκτυλίσσεται σαν ταινία που θα ήθελες να σκηνοθετούσε ο Ρόμπερτ Χόστερλιτς, ζωντανεύοντας μέσα από τις σελίδες και παίρνοντας τα ηνία της ιστορίας του απαιτώντας δικαίωση.

 

Ραγισμένη καρδιά
Tim Weaver
μετάφραση: Κυριάκος Γιαλένιος
Bell
456 σελ.
ISBN 978-960-507-271-1
Τιμή €18,80

Η Έρικα Αθανασίου είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

https://diastixo.gr/kritikes/xenipezografia/26328-ragismeni-kardia

https://diastixo.gr/