ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΕΚΠΑ
Η ΦΩΛΙΑ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ (Il Nido d'Italia) · Δεύτερος κύκλος 2026-27
ΙΤΑΛΙΑ ΚΑΙ ΛΥΡΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ
Η χώρα που γέννησε την όπερα
Ομιλήτρια: Δρ. Αγγελική Καθαρίου, λυρική τραγουδίστρια (μετζοσοπράνο), Καθηγήτρια του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας
Εισαγωγή και συντονισμός: Καθηγητής Ιωάννης Δ. Τσόλκας, Πρόεδρος του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΕΚΠΑ
Η χώρα που γέννησε την όπερα
Ομιλήτρια: Δρ. Αγγελική Καθαρίου, λυρική τραγουδίστρια (μετζοσοπράνο), Καθηγήτρια του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας
Εισαγωγή και συντονισμός: Καθηγητής Ιωάννης Δ. Τσόλκας, Πρόεδρος του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΕΚΠΑ
Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, ώρα 12:00
Βιβλιοπωλείο Πατάκη, Ακαδημίας 65, Αθήνα
Είσοδος ελεύθερη
Βιβλιοπωλείο Πατάκη, Ακαδημίας 65, Αθήνα
Είσοδος ελεύθερη
Το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών ανοίγει τον δεύτερο κύκλο της σειράς «Η Φωλιά της Ιταλίας» με μια εκδήλωση αφιερωμένη στο λυρικό θέατρο. Το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, στις 12:00, στο Βιβλιοπωλείο Πατάκη, η λυρική τραγουδίστρια και Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Δρ. Αγγελική Καθαρίου μιλά για την Ιταλία και την όπερα, μέσα από τη δική της πορεία ως ερμηνεύτριας στις μεγάλες σκηνές της Ευρώπης και του κόσμου.
Η Ιταλία είναι η πατρίδα και η πρωτοπόρος της όπερας. Η όπερα γεννήθηκε στη Φλωρεντία στα τέλη του 16ου αιώνα, στον κύκλο της Camerata de' Bardi, με τη Dafne και την Euridice του Jacopo Peri, και καθιερώθηκε με τον Orfeo του Monteverdi το 1607. Το 1637 άνοιξε στη Βενετία το San Cassiano, το πρώτο δημόσιο λυρικό θέατρο, και η όπερα έγινε θέαμα για ένα ευρύ κοινό. Από τη Νάπολη ως το Μιλάνο και τη Βενετία, το San Carlo, η Scala και το Teatro La Fenice έγιναν τόποι μνήμης, ενώ η ιταλική γλώσσα έγινε η γλώσσα της όπερας σε ολόκληρη την Ευρώπη, ακόμη και για τον Mozart.
Η ιταλική όπερα υπήρξε και φορέας συλλογικής ταυτότητας. Οι Rossini, Bellini και Donizetti διαμόρφωσαν το bel canto, ο Verdi έγινε σύμβολο του Risorgimento, με το «Va, pensiero» του Nabucco να ηχεί ως ύμνος εθνικής αφύπνισης, ακολούθησαν ο Puccini, ο βερισμός και ο Mascagni.
Για την Ελλάδα το θέμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο ελληνικός κόσμος γνώρισε την όπερα μέσα από το ιταλικό ρεπερτόριο, πρώτα στα Επτάνησα, όπου το θέατρο San Giacomo της Κέρκυρας έφερε την ιταλική όπερα από τον 18ο αιώνα. Έλληνες συνθέτες, όπως ο Ζακυνθινός Παύλος Καρρέρ, έγραψαν όπερες σύμφωνα με την ιταλική παράδοση. Ο φιλελληνισμός και ο αγώνας του 1821 ενέπνευσαν λυρικά έργα, όπως το Le siège de Corinthe του Rossini, που παρουσιάστηκε στο Παρίσι το 1826, λίγους μήνες μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου. Και η ιταλική σχολή ανέδειξε μεγάλες ελληνικές φωνές, με πιο εμβληματική τη Μαρία Κάλλας.
Η εκδήλωση ξεκινά με σύντομη εισαγωγή του Καθηγητή Ιωάννη Τσόλκα για το ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο και συνεχίζεται με την ομιλία και τη συζήτηση με την καλεσμένη μας, με ερωτήσεις και διάλογο με το κοινό.
Η Ιταλία είναι η πατρίδα και η πρωτοπόρος της όπερας. Η όπερα γεννήθηκε στη Φλωρεντία στα τέλη του 16ου αιώνα, στον κύκλο της Camerata de' Bardi, με τη Dafne και την Euridice του Jacopo Peri, και καθιερώθηκε με τον Orfeo του Monteverdi το 1607. Το 1637 άνοιξε στη Βενετία το San Cassiano, το πρώτο δημόσιο λυρικό θέατρο, και η όπερα έγινε θέαμα για ένα ευρύ κοινό. Από τη Νάπολη ως το Μιλάνο και τη Βενετία, το San Carlo, η Scala και το Teatro La Fenice έγιναν τόποι μνήμης, ενώ η ιταλική γλώσσα έγινε η γλώσσα της όπερας σε ολόκληρη την Ευρώπη, ακόμη και για τον Mozart.
Η ιταλική όπερα υπήρξε και φορέας συλλογικής ταυτότητας. Οι Rossini, Bellini και Donizetti διαμόρφωσαν το bel canto, ο Verdi έγινε σύμβολο του Risorgimento, με το «Va, pensiero» του Nabucco να ηχεί ως ύμνος εθνικής αφύπνισης, ακολούθησαν ο Puccini, ο βερισμός και ο Mascagni.
Για την Ελλάδα το θέμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο ελληνικός κόσμος γνώρισε την όπερα μέσα από το ιταλικό ρεπερτόριο, πρώτα στα Επτάνησα, όπου το θέατρο San Giacomo της Κέρκυρας έφερε την ιταλική όπερα από τον 18ο αιώνα. Έλληνες συνθέτες, όπως ο Ζακυνθινός Παύλος Καρρέρ, έγραψαν όπερες σύμφωνα με την ιταλική παράδοση. Ο φιλελληνισμός και ο αγώνας του 1821 ενέπνευσαν λυρικά έργα, όπως το Le siège de Corinthe του Rossini, που παρουσιάστηκε στο Παρίσι το 1826, λίγους μήνες μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου. Και η ιταλική σχολή ανέδειξε μεγάλες ελληνικές φωνές, με πιο εμβληματική τη Μαρία Κάλλας.
Η εκδήλωση ξεκινά με σύντομη εισαγωγή του Καθηγητή Ιωάννη Τσόλκα για το ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο και συνεχίζεται με την ομιλία και τη συζήτηση με την καλεσμένη μας, με ερωτήσεις και διάλογο με το κοινό.
Η Δρ. Αγγελική Καθαρίου είναι λυρική τραγουδίστρια (μετζοσοπράνο) και Καθηγήτρια του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, όπου διευθύνει το Εργαστήριο Τεχνολογιών Ήχου & Εικόνας (ΤΕΧΝΕΣ). Συνεργάζεται με τα λυρικά θέατρα της βόρειας Ιταλίας, το Teatro Comunale της Ferrara, το Carnegie Hall της Νέας Υόρκης, την Concertgebouw, την Κρατική Όπερα του Ρήνου (Στρασβούργο), την Εθνική Λυρική Σκηνή, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και Θεσσαλονίκης, τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, τη Cité de la Musique, την Opéra Comique και την Όπερα του Καΐρου, καθώς και με τα διεθνή φεστιβάλ Αθηνών, Μασσαλίας, Βουδαπέστης και Roque d'Anthéron.
Ερμηνεύει ευρύ λυρικό και συμφωνικό ρεπερτόριο και σημαντικά έργα του 20ού αιώνα, ανάμεσά τους η Ευρυδίκη του Peri, μία από τις πρώτες όπερες της ιστορίας, η Carmen, η 9η Συμφωνία του Beethoven, η 2η του Mahler, ο Pierrot Lunaire του Schoenberg και το Le Marteau sans Maître του Boulez. Ως σολίστ έχει συμπράξει με όλες τις ελληνικές ορχήστρες, με τη Mahler Chamber Orchestra και την Orchestre Philharmonique de Strasbourg, υπό τη διεύθυνση, μεταξύ άλλων, των Claudio Abbado και Alberto Zedda.
Έχει συνεργαστεί με τις δισκογραφικές εταιρείες BIS, Naive, Naxos, Melism και Centaur, με πρώτες παγκόσμιες παρουσιάσεις φωνητικών έργων των Νίκου Σκαλκώτα, Δημήτρη Μητρόπουλου, Ιάννη Ξενάκη, Μίκη Θεοδωράκη και άλλων. Για την ερμηνεία της στο έργο Zyia του Ξενάκη τιμήθηκε με το διεθνές δισκογραφικό βραβείο «Orphée d'Or 2012» της Académie Internationale du Disque Lyrique, ενώ το 2025 τιμήθηκε με το Greek International Women Awards (GIWA) στην κατηγορία Arts & Culture. Το βιβλίο της «L'Atelier Moderne: An exploration of the collaborative process between performer and composer in vocal music theatre of the 21st century» κυκλοφορεί από τον οίκο NOVA Science Publishers της Νέας Υόρκης.
Ερμηνεύει ευρύ λυρικό και συμφωνικό ρεπερτόριο και σημαντικά έργα του 20ού αιώνα, ανάμεσά τους η Ευρυδίκη του Peri, μία από τις πρώτες όπερες της ιστορίας, η Carmen, η 9η Συμφωνία του Beethoven, η 2η του Mahler, ο Pierrot Lunaire του Schoenberg και το Le Marteau sans Maître του Boulez. Ως σολίστ έχει συμπράξει με όλες τις ελληνικές ορχήστρες, με τη Mahler Chamber Orchestra και την Orchestre Philharmonique de Strasbourg, υπό τη διεύθυνση, μεταξύ άλλων, των Claudio Abbado και Alberto Zedda.
Έχει συνεργαστεί με τις δισκογραφικές εταιρείες BIS, Naive, Naxos, Melism και Centaur, με πρώτες παγκόσμιες παρουσιάσεις φωνητικών έργων των Νίκου Σκαλκώτα, Δημήτρη Μητρόπουλου, Ιάννη Ξενάκη, Μίκη Θεοδωράκη και άλλων. Για την ερμηνεία της στο έργο Zyia του Ξενάκη τιμήθηκε με το διεθνές δισκογραφικό βραβείο «Orphée d'Or 2012» της Académie Internationale du Disque Lyrique, ενώ το 2025 τιμήθηκε με το Greek International Women Awards (GIWA) στην κατηγορία Arts & Culture. Το βιβλίο της «L'Atelier Moderne: An exploration of the collaborative process between performer and composer in vocal music theatre of the 21st century» κυκλοφορεί από τον οίκο NOVA Science Publishers της Νέας Υόρκης.
Ακαδημίας 65, 10678 Athens, Greece
.jpg)
