Ο Παναγιώτης Καρούσος, ο Μπαράκ Ομπάμα και η ελληνική ομογένεια

 
Η παρουσία του συνθέτη Παναγιώτη Καρούσου στη Βόρεια Αμερική συνδέθηκε με μια σειρά σημαντικών καλλιτεχνικών γεγονότων που έφεραν την ελληνική μουσική δημιουργία κοντά στην ελληνική ομογένεια, αλλά και στο αμερικανικό και καναδικό κοινό.

Η πορεία αυτή είχε σημαντικό σταθμό τη συναυλία της «Συμφωνίας της Ελευθερίας» στη Νέα Υόρκη, που πραγματοποιήθηκε προς τιμήν του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Δημητρίου, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της ελληνικής ομογένειας για την επέτειο της 25ης Μαρτίου. Ο Αρχιεπίσκοπος Δημήτριος συνεχάρη θερμά τον Καρούσο και χαρακτήρισε το έργο του σημαντικό καλλιτεχνικό επίτευγμα.

Ακολούθησε μια ιδιαίτερα επιτυχημένη πορεία της όπερας «Μέγας Αλέξανδρος» στη Βόρεια Αμερική. Το έργο παρουσιάστηκε στο Σικάγο, στο Γκρίνσμπορο της Βόρειας Καρολίνας, στο Τορόντο, στο Μόντρεαλ και στη Νέα Υόρκη, με την παρουσία και τη στήριξη φορέων της ελληνικής ομογένειας. Στο Σικάγο η επιτυχία της όπερας ήταν τόσο μεγάλη, ώστε κριτικοί και δημοσιογράφοι αποκάλεσαν τον Καρούσο «Βέρντι της ελληνικής ομογένειας».

Στο Τορόντο, η παρουσίαση του «Μεγάλου Αλεξάνδρου» συγκέντρωσε την ελληνική ομογένεια και ο Καρούσο τιμήθηκε για την καλλιτεχνική του προσφορά. Στη Νέα Υόρκη, η όπερα παρουσιάστηκε και πάλι με μεγάλη επιτυχία, ενώ ο συνθέτης βραβεύτηκε από την Ομοσπονδία Ελληνικών Σωματείων Μείζονος Νέας Υόρκης.

Μέσα σε αυτό το κλίμα αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό και η αναφορά του Αρχιεπισκόπου Δημητρίου στον Μπαράκ Ομπάμα ως «Μέγα Αλέξανδρο». Κατά την ετήσια δεξίωση του Λευκού Οίκου για την επέτειο της Ελληνικής Επανάστασης, ο Αρχιεπίσκοπος παρότρυνε τον τότε νεοεκλεγμένο Αμερικανό πρόεδρο να ακολουθήσει το παράδειγμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου και να «κόψει τον Γόρδιο Δεσμό» των μεγάλων προβλημάτων που αντιμετώπιζε. Ο Ομπάμα απάντησε με χιούμορ στην παρομοίωση, προκαλώντας το γέλιο των παρευρισκομένων.

Παράλληλα, η καλλιτεχνική δραστηριότητα του Καρούσου συνδέθηκε άμεσα με τον ίδιο τον Ομπάμα. Κατά την παρουσία του στο Σικάγο, δόθηκαν στον συνθέτη δύο ποιήματα του Ομπάμα που είχαν δημοσιευθεί σε πανεπιστημιακή εφημερίδα. Ο Καρούσος επέλεξε να μελοποιήσει το «Underground», ποίημα που ο Ομπάμα είχε γράψει το 1981, όταν ήταν μόλις 19 ετών.

Η μελοποίηση αυτή δεν έμεινε μόνο στο επίπεδο της σύνθεσης. Μετά τις επιτυχημένες παρουσιάσεις του «Μεγάλου Αλεξάνδρου» στην Αμερική, ο Καρούσος πέρασε στον Καναδά και πραγματοποίησε σειρά συναυλιών μουσικής δωματίου, στις οποίες παρουσίασε και το μελοποιημένο «Underground» του Μπαράκ Ομπάμα. Στο Μόντρεαλ το έργο παρουσιάστηκε σε σημαντική συναυλία με τη συμμετοχή της πιανίστριας Claudette Denys, της μεσόφωνου Veronica Navarro και του κιθαριστή Hilario Yanez.

Έτσι, η πορεία του Καρούσου στη Βόρεια Αμερική συνδέθηκε με δύο ιδιαίτερα συμβολικά στοιχεία: τον «Μέγα Αλέξανδρο» ως κεντρικό έργο της καλλιτεχνικής του παρουσίας και τον Μπαράκ Ομπάμα, του οποίου το νεανικό ποίημα μελοποίησε και παρουσίασε μουσικά. Σύμφωνα με το κείμενο, η μελοποίηση εκτιμήθηκε από τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος εξέφρασε τις ευχαριστίες του μέσω του Αλέξη Γιανουλιά και της ελληνικής ομογένειας.

Η αλληλουχία αυτή προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην ιστορία: ο Καρούσος, ξεκινώντας από τη συνεργασία και την τιμητική συναυλία για τον Αρχιεπίσκοπο Δημήτριο, κατέκτησε σταδιακά το κοινό της Βόρειας Αμερικής με τον «Μέγα Αλέξανδρο», ενώ την ίδια περίοδο η παρουσία του συνδέθηκε με τον τότε πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Μπαράκ Ομπάμα, μέσα από τη μελοποίηση και παρουσίαση του ποιήματός του. Η ελληνική ομογένεια αποτέλεσε τον σημαντικό συνδετικό κρίκο αυτής της πολιτιστικής διαδρομής.

Panagiotis Karousos visiting the United States Capitol in Washington, D.C

Claudette Denys, Panagiotis Karousos, Veronica Navarro, and Hilario Yanez, in the performance of the P. Karousos Art Song «Underground» poem by President of USA Barack Obama. Concert and reception at Canada Stratton Stevens in WestMount, Montreal, Canada. 

Panagiotis Karousos in front of the preparing the 'Nation's Stage' Capitol Hill
for the President Barack Obama presidential ceremony event

Veronica Navarro, Panagiotis Karousos, Claudette Denys 

Journalist John Cocconas interviewing Panagiotis Karousos for his Art Songs concert and the «Underground» poem by President of USA Barack Obama. Live TV«Hellas Spectrum» program of Jogn Cocconas reportage at Odyssey Television Network for Odyssey (OTN1) and MEGA Cosmos Canada (OTN3). Concert and reception at Canada Stratton Stevens in WestMount, Montreal, Canada. 

Takis Paterelis Quartet live at Spiti Art Bar

 

Takis Paterelis - New Friends Quartet

Το κουαρτέτο παρουσιάζει επιλεγμένα τζαζ κομμάτια σπουδαίων συνθετών που έχουν διαμορφώσει το ρεπερτόριο τής τζαζ μέχρι και τις μέρες μας.

Τάκης Πατερέλης - σαξόφωνο
Φοίβη Πεχλιβανίδη - πιάνο
Νικόλας Παπαχρυσός - μπάσο
Στράτος Παπαϊωάννου - ντραμς

ΣΠΙΤΙ Art Bar
• Γενική είσοδος για το live: 7 ευρώ για τους σκοπούς του Π.Ο.Κ.Ε.
• Ελάχιστη κατανάλωση 4 ευρώ.
• Ο χώρος μας είναι self service, η είσοδος για το live και ή ελάχιστη κατανάλωση πληρώνονται στο μπαρ.
Facebook: inbox στη σελίδα μας
https://www.facebook.com/spitikerameikos/
Email: spitikerameikos@gmail.com

Spiti Art Bar
• General admission for the live acts: 7 euros for the purposes of P.O.K.E.
• Minimum consumption of 4 euros.
• Our place is self service, general admission for the live acts and minimum consumption are paid at the bar.
Facebook: inbox our page
https://www.facebook.com/spitikerameikos/
Email: spitikerameikos@gmail.com

Spiti Art Bar

https://www.facebook.com/events/1013050921689736/

Ο «Κέφαλος» του σπουδαίου Κεφαλλονίτη γλύπτη Σπύρου Χουρμούζη

Πρόκειται για μια εξαιρετικά αξιέπαινη και δημιουργική πρωτοβουλία! Η αφιλοκερδής φιλοτέχνηση ενός γλυπτού του Κεφάλου (του μυθικού ήρωα και οικιστή από τον οποίο πήρε το όνομά της η Κεφαλονιά), χρησιμοποιώντας ένα τόσο σύγχρονο και ανθεκτικό υλικό όπως οι ανοξείδωτες λάμες, αποτελεί ένα σπουδαίο δώρο πολιτισμού για τον Δήμο Αργοστολίου.Το Αργοστόλι έχει βαθιά παράδοση στις τέχνες και η τοποθέτηση ή δημιουργία ενός τέτοιου έργου, ειδικά με τη χρήση βιομηχανικών υλικών (stainless steel), συνδυάζει την ιστορική κληρονομιά με τη σύγχρονη εικαστική ματιά. Ο Κέφαλος του σπουδαίου Κεφαλλονίτη γλύπτη Σπύρου Χουρμούζη θα στηθεί πάνω σε ένα βράχο στο Αργοστόλι

“Prometheus Bound” in Montreal in 1994 - The First Major Creative Endeavour of Young Panagiotis Karousos

 

Composer Panagiotis Karousos with Montreal Opera pianist Claudette Denys on the opening night of the opera *Prometheus Bound* at Place des Arts.

In 1994, in Montreal, Canada, a young Greek musician undertook an exceptionally ambitious artistic project: to bring Aeschylus’ ancient tragedy “Prometheus Bound” to the operatic stage.

The creator was Panagiotis Karousos, then a young music student at the University of Montreal. The presentation of the work at Place des Arts became his first major creative undertaking as a composer and the beginning of a journey that would later take the opera to Canada, the United States, Europe and Greece. Available sources identify Montreal in 1994 as the first presentation of the opera and record its later French version in a translation by Professor Jacques Bouchard.

From Musical Studies to Composition

Karousos initially pursued vocal studies. At the University of Montreal, he studied music and gradually began searching for his own direction as a composer.

His teachers recognized that his particular strengths increasingly lay in composition, imagination and the creation of musical ideas. Alongside his formal studies, he spent long hours in university libraries studying scores and orchestration, with a particular interest in Richard Wagner and the great operatic repertoire.

A decisive influence was Professor Jacques Bouchard, responsible for Modern Greek Studies. Bouchard encouraged the young musician to set ancient Greek texts to music and supported his idea for a broader “Greek Tetralogy,” which Karousos called “The Dawn of Civilization.”

Within this creative environment, the decision was made to transform Aeschylus’ “Prometheus Bound” into an opera.

An Ambitious Project for a Young Composer

The undertaking was exceptionally ambitious. Karousos did not want the work to remain merely an academic composition; he wanted to present it as a complete opera before the Montreal public.

A particularly important role was played by the distinguished pianist Claudette Denys, professor at the Conservatoire de musique de Montréal and pianist of the Opera de Montréal. Denys believed in the young composer’s work and contributed substantially to its preparation. There is also a recorded account of how quickly she was able to study and perform the handwritten score of the opera.

Her contribution was particularly significant. For a young creator attempting to present his first opera, the collaboration of an experienced pianist associated with Montreal’s operatic world provided invaluable artistic support.

Composer Panagiotis Karousos with bass Joseph Rouleau at Place des Arts, during the ceremony where Joseph Rouleau was awarded the National Order of Quebec in 1999.

The Participation of Joseph Rouleau

Among the distinguished artists associated with the first presentation was the great Canadian bass-baritone Joseph Rouleau.

Rouleau had already established a major international career and had performed at the Royal Opera House, Covent Garden in London. He had worked with leading figures of the operatic world, including Maria Callas. In 1994, he collaborated with Panagiotis Karousos in the presentation of “Prometheus” in Montreal.

His participation carried particular significance for the young Greek composer. Rouleau was not simply an experienced singer, but an internationally recognized artist with a long career on major operatic stages.

According to the available material, Rouleau performed several roles in Greek, including Oceanus, Cratus and Zeus.

The first major undertaking of the young Karousos was therefore connected with one of the most important representatives of Canadian operatic art.

Konstantinos Georgoulis, President of the Hellenic Community of Montreal; Panagiotis Ch. Theodorakopoulos, Consul General of Greece in Montreal, with his wife; Panagiotis Karousos, composer; Dimitrios A. Chatzis, the first judge of Greek descent in Canada; Rena Papathanakou, radio producer for the Greek program on the CFMB 1280 AM Montreal radio station.

Greek Tragedy at Place des Arts - Prometheus Bound by Aeschylus 

Thursday June 16, 1994. Place des Arts - Théâtre Maisonneuve QC (Greek)

Prometheus: Panayotis Karousos (baritone), Zeus, Océan, Kratos: Joseph Rouleau (basse), Via: Maria Popescu (mezzo), Io: Leila Chalfoun (soprano), Hermes & Hephaestus: John Jay Hebert (tenor), Oceanide: Pénélope Dale (soprano),

Océanides: Sopranos: Andreanne De Repentigny, Solange Lessard, Louise Beaudry

Altos: Madeleine Soucy, Francoise Tardif, Celine Chaput

Men's chorus – Prometheus creatures: Tenors: Micheal Weber, Pierre Latour

Basses: Alain major, Jimmy Miron. Musical direction: Claudette Denys, piano

The choice of Place des Arts was significant. Montreal was already an important international artistic centre, and the presentation of a new Greek opera based on Aeschylus represented an ambitious undertaking.

The production encountered considerable difficulties during its preparation. The first presentation was not without problems, and the organizational and artistic course of the production proved challenging.

Yet its historical importance cannot be measured solely by the outcome of one evening.

For the young Karousos, what mattered was that he had dared to place ancient Greek tragedy at the centre of a new musical creation and present it on an important Canadian artistic stage.

The subsequent history of the work demonstrated that the effort did not end in 1994. The opera was later presented in French and continued its journey to other countries and cities.

A Young Greek Creator in His New Canadian Homeland

The presentation of “Prometheus” coincided with an important period in Karousos’ life: his establishment in Canada and his acquisition of Canadian citizenship.

This timing gives the work an additional symbolic dimension. A Greek creator, having made Canada his new homeland, was presenting in Montreal a work inspired by ancient Greece.

“Prometheus Bound” thus became a bridge between Greek cultural heritage and the contemporary Canadian artistic environment.

From Montreal to Buckingham Palace

The story of 1994 did not end on the stage of Place des Arts.

In connection with the historic presentation of the work, Karousos created a commemorative engraved plaque and sent it to Buckingham Palace as an artistic gesture of respect.

The composer’s archive preserves a letter from Buckingham Palace dated 26 August 1994, addressed to Panayiotis Karousos. The letter states that the Queen appreciated his message and considered it kind of him to send the plaque he had created. It was signed by Philippa de Rothschild, Lady-in-Waiting, on behalf of the Queen.

The document is an important historical record of the period. It demonstrates that the artistic undertaking of the young Greek composer in Montreal reached, through the commemorative plaque, the Buckingham Palace.

Another Canadian Document: The Letter from Jean Chrétien

The archival material connected with the history of the opera also includes a letter from Jean Chrétien, who was Prime Minister of Canada at the time.

This letter adds another important Canadian institutional document to the story of “Prometheus,” alongside the correspondence with Buckingham Palace. Its existence, forms part of the wider historical record of Karousos’ effort to establish Greek lyric creation within the Canadian cultural environment.

Panagiotis Karousos performs "Prometheus" on the stage of Place des Arts;
 the distinguished Canadian bass Joseph Rouleau is visible, seated.

A First Attempt That Became a Beginning

The 1994 “Prometheus Bound” occupies a special place in the artistic journey of Panagiotis Karousos.

It was not the creation of an already established composer. It was the first major undertaking of a young Greek musician who was still searching for his own artistic language.

Yet around this first effort stood important personalities: Claudette Denys, Joseph Rouleau and other artists of Montreal. The opera was presented at Place des Arts and subsequently continued its journey in different languages and countries.

The significance of the undertaking therefore lies not only in the first performance, but in the courage of a young creator to attempt something of such scale at such an early stage of his career.

“Prometheus” became the beginning.

And, just as the mythical Prometheus defied Zeus for the sake of humanity, the young composer chose to persist in his own artistic path despite the difficulties surrounding his first production.

From Montreal in 1994, “Prometheus Bound” continued its journey.

Ο «Προμηθέας Δεσμώτης» στο Μόντρεαλ το 1994 - Η τολμηρή πρώτη όπερα του νεαρού Παναγιώτη Καρούσου

 

Κωνσταντίνος Γεωργουλής, πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας του Μόντρεαλ, Παναγιώτης Χ. Θεοδωρακόπουλος Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος στο Μόντρεάλ με την σύζυγο του, Παναγιώτης Καρούσος μουσικοσυνθέτης, Δημήτριος Α. Χατζής ο πρώτος δικαστής ελληνικής καταγωγής στον Καναδά, Ρένα Παπαθανάκου ραδιοφωνική παραγωγός του Ελληνικού προγράμματος στον ραδιοφωνικό σταθμό CFMB 1280 AM MONTREAL

Το 1994, στο Μόντρεαλ του Καναδά, ένας νεαρός Έλληνας μουσικός επιχείρησε ένα εξαιρετικά φιλόδοξο καλλιτεχνικό εγχείρημα: να μεταφέρει στη σκηνή της όπερας την αρχαία τραγωδία του Αισχύλου «Προμηθέας Δεσμώτης». Ο δημιουργός ήταν ο Παναγιώτης Καρούσος, τότε νέος φοιτητής μουσικής στο Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ. Η παρουσίαση του έργου στο Place des Arts αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη δημιουργική δοκιμή του ως συνθέτη και την απαρχή μιας πορείας που θα τον οδηγούσε σε μεταγενέστερες παρουσιάσεις του έργου στον Καναδά, στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Οι διαθέσιμες πηγές αναφέρουν την πρώτη παρουσίαση στο Μόντρεαλ το 1994 και τη γαλλική εκδοχή του έργου σε μετάφραση του καθηγητή Jacques Bouchard.

Από τις μουσικές σπουδές στη σύνθεση

Ο Καρούσος είχε αρχικά στραφεί προς το λυρικό τραγούδι. Στο Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ σπούδασε τραγούδι και παράλληλα άρχισε να αναζητά τον προσωπικό του δρόμο στη μουσική.

Οι καθηγητές του διέκριναν ότι η ιδιαίτερη δύναμή του βρισκόταν στη σύνθεση, στη φαντασία και στη δημιουργία μουσικών ιδεών. Ο ίδιος, παράλληλα με τις σπουδές του, περνούσε πολλές ώρες στις βιβλιοθήκες του πανεπιστημίου μελετώντας παρτιτούρες και ενορχηστρώσεις, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Richard Wagner και το μεγάλο λυρικό ρεπερτόριο.

Καθοριστική ήταν η γνωριμία του με τον καθηγητή Jacques Bouchard, υπεύθυνο των Νεοελληνικών Σπουδών. Ο Bouchard ενθάρρυνε τον νεαρό μουσικό να μελοποιήσει αρχαία ελληνικά κείμενα και υποστήριξε την ιδέα του για μια ευρύτερη «Ελληνική Τετραλογία», την οποία ο Καρούσος ονόμασε «Η Αυγή του Πολιτισμού».

Μέσα σε αυτό το δημιουργικό περιβάλλον γεννήθηκε η απόφαση να μελοποιήσει τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου.

Leila Chalfoun, Pénélope Dale, Panayiotis Karousos

Ένα μεγάλο εγχείρημα για έναν νέο συνθέτη

Η προσπάθεια ήταν ιδιαίτερα φιλόδοξη. Ο Καρούσος δεν περιορίστηκε σε μια ακαδημαϊκή σύνθεση, αλλά θέλησε να παρουσιάσει το έργο ως ολοκληρωμένη όπερα μπροστά στο κοινό του Μόντρεαλ.

Σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία έπαιξε η μεγάλη πιανίστα Claudette Denys, καθηγήτρια του Conservatoire de musique de Montréal και πιανίστα της Opera de Montréal. Η Denys πίστεψε στο έργο του νεαρού συνθέτη και συνέβαλε ουσιαστικά στην προετοιμασία της παρουσίασης. Υπάρχει μάλιστα καταγεγραμμένη μαρτυρία για το πόσο γρήγορα μπόρεσε να μελετήσει και να εκτελέσει τη χειρόγραφη παρτιτούρα της όπερας.

Η συμβολή της είχε ιδιαίτερη σημασία. Για έναν νέο δημιουργό που επιχειρούσε για πρώτη φορά να παρουσιάσει μια όπερα, η συνεργασία με μια έμπειρη πιανίστα του λυρικού θεάτρου του Μόντρεαλ αποτελούσε πολύτιμη καλλιτεχνική στήριξη.

Ο συνθέτης Παναγιώτης Καρούσος με τον μπάσο Joseph Rouleau στο Place des Arts στην βράβευση του Joseph Rouleau με το βραβείο National Order of Quebec το 1999. 

Η παρουσία του Joseph Rouleau

Ανάμεσα στους σημαντικούς καλλιτέχνες που συνδέθηκαν με την πρώτη παρουσίαση βρισκόταν ο σπουδαίος Καναδός μπάσος Joseph Rouleau.

Ο Rouleau είχε ήδη διαγράψει μεγάλη διεθνή σταδιοδρομία και είχε εμφανιστεί στο Royal Opera House, Covent Garden του Λονδίνου, ενώ είχε συνεργαστεί με κορυφαίες προσωπικότητες της όπερας, μεταξύ των οποίων και η Maria Callas. Το 1994 συνεργάστηκε με τον Παναγιώτη Καρούσο στην παρουσίαση του «Προμηθέα» στο Μόντρεαλ.

Η συμμετοχή του είχε ιδιαίτερη βαρύτητα για τον νεαρό Έλληνα συνθέτη. Δεν επρόκειτο απλώς για έναν έμπειρο ερμηνευτή, αλλά για έναν καλλιτέχνη διεθνούς ακτινοβολίας, με μακρά παρουσία στις μεγάλες σκηνές της όπερας.

Σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, ο Rouleau ερμήνευσε στην ελληνική γλώσσα ρόλους του έργου, μεταξύ των οποίων τον Ωκεανό, το Κράτος και τον Δία.

Έτσι, η πρώτη αυτή προσπάθεια του Καρούσου βρέθηκε να συνδέεται με έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της καναδικής λυρικής τέχνης.

Η ελληνική τραγωδία στο Place des Arts

Thursday June 16, 1994. Place des Arts - Théâtre Maisonneuve QC (Greek)

Prometheus: Panayotis Karousos (baritone), Zeus, Océan, Kratos: Joseph Rouleau (basse), Via: Maria Popescu (mezzo), Io: Leila Chalfoun (soprano), Hermes & Hephaestus: John Jay Hebert (tenor), Oceanide: Pénélope Dale (soprano),

Océanides: Sopranos: Andreanne De Repentigny, Solange Lessard, Louise Beaudry

Altos: Madeleine Soucy, Francoise Tardif, Celine Chaput

Men's chorus – Prometheus creatures: Tenors: Micheal Weber, Pierre Latour

Basses: Alain major, Jimmy Miron. Musical direction: Claudette Denys, piano

Η επιλογή του Place des Arts δεν ήταν τυχαία. Το Μόντρεαλ αποτελούσε ήδη ένα σημαντικό διεθνές καλλιτεχνικό κέντρο και η παρουσίαση μιας νέας ελληνικής όπερας βασισμένης στον Αισχύλο αποτελούσε ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο εγχείρημα.

Η παραγωγή αντιμετώπισε σημαντικές δυσκολίες στην προετοιμασία της. Η πρώτη παρουσίαση δεν εξελίχθηκε χωρίς προβλήματα και η καλλιτεχνική και οργανωτική πορεία της παραγωγής υπήρξε δύσκολη.

Ωστόσο, η ιστορική σημασία της δεν εξαντλείται στο αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης βραδιάς.

Για τον νεαρό Καρούσο, το σημαντικό ήταν ότι είχε τολμήσει να βάλει την αρχαία ελληνική τραγωδία στο επίκεντρο μιας νέας μουσικής δημιουργίας και να την παρουσιάσει σε μια μεγάλη καλλιτεχνική σκηνή του Καναδά.

Η ίδια η πορεία του έργου απέδειξε ότι η προσπάθεια αυτή δεν σταμάτησε στο 1994. Το έργο παρουσιάστηκε αργότερα και στα γαλλικά, ενώ συνέχισε την πορεία του σε άλλες χώρες και πόλεις.

Ο συνθέτης Παναγιώτης Καρούσος με την πιανίστα της Όπερας του Μόντρεαλ Claudette Denys την βραδιά της πρεμιέρας της όπερας «Προμηθέας Δεσμώτης» στο Place des Arts 

Ο νεαρός Έλληνας δημιουργός και η νέα καναδική του πατρίδα

Η παρουσίαση του «Προμηθέα» συνέπεσε με μια σημαντική περίοδο στη ζωή του Καρούσου: την εδραίωσή του στον Καναδά και την απόκτηση της καναδικής υπηκοότητας.

Η χρονική αυτή συγκυρία προσδίδει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό στο έργο. Ένας Έλληνας δημιουργός, έχοντας πλέον κάνει τον Καναδά νέα του πατρίδα, παρουσίαζε στο Μόντρεαλ ένα έργο εμπνευσμένο από την αρχαία Ελλάδα.

Ο «Προμηθέας Δεσμώτης» λειτουργούσε έτσι ως γέφυρα ανάμεσα στην ελληνική πολιτιστική κληρονομιά και στο σύγχρονο καναδικό καλλιτεχνικό περιβάλλον.

Από το Μόντρεαλ στο Buckingham Palace

Η ιστορία του 1994 δεν σταματά στη σκηνή του Place des Arts.

Σε σχέση με την ιστορική παρουσίαση του έργου, ο Καρούσος δημιούργησε μια αναμνηστική χαραγμένη πλακέτα και την απέστειλε στο Buckingham Palace ως καλλιτεχνικό μήνυμα σεβασμού.

Στο αρχείο του συνθέτη διατηρείται επιστολή του Buckingham Palace με ημερομηνία 26 Αυγούστου 1994, απευθυνόμενη στον Panayiotis Karousos. Η επιστολή αναφέρει ότι η Βασίλισσα εκτίμησε το μήνυμά του και θεωρούσε ευγενική την αποστολή της πλακέτας που είχε δημιουργήσει. Υπογράφεται από την Philippa de Rothschild, Lady-in-Waiting, εκ μέρους της Βασίλισσας.

Το έγγραφο αυτό αποτελεί ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον ιστορικό τεκμήριο της εποχής. Δείχνει ότι η καλλιτεχνική προσπάθεια του νεαρού Έλληνα συνθέτη στο Μόντρεαλ έφτασε, μέσω της αναμνηστικής πλακέτας, μέχρι το Buckingham Palace.

Και ένα ακόμη καναδικό τεκμήριο: η επιστολή του Jean Chrétien

Στο αρχειακό υλικό που συνοδεύει την ιστορία της όπερας υπάρχει επίσης επιστολή του Jean Chrétien, τότε Πρωθυπουργού του Καναδά.

Η επιστολή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς προσθέτει στην ιστορία του «Προμηθέα» ένα δεύτερο θεσμικό καναδικό τεκμήριο, δίπλα στην αλληλογραφία με το Buckingham Palace. Η παρουσία της, ωστόσο, εντάσσεται στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο της προσπάθειας του Καρούσου να παρουσιάσει την ελληνική λυρική δημιουργία στο καναδικό κοινό.

Ο Παναγιώτης Καρούσος ερμηνεύει τον «Προμηθέα» στη σκηνή του Place des Arts· διακρίνεται καθισμένος ο διακεκριμένος Καναδός βαθύφωνος Joseph Rouleau.

Μια πρώτη προσπάθεια που έγινε αφετηρία

Ο «Προμηθέας Δεσμώτης» του 1994 έχει ιδιαίτερη θέση στην πορεία του Παναγιώτη Καρούσου.

Δεν ήταν η δημιουργία ενός ήδη καθιερωμένου συνθέτη. Ήταν η πρώτη μεγάλη απόπειρα ενός νέου Έλληνα μουσικού, ο οποίος ακόμη αναζητούσε τη δική του καλλιτεχνική γλώσσα.

Κι όμως, γύρω από αυτή την πρώτη προσπάθεια βρέθηκαν σημαντικές προσωπικότητες: η Claudette Denys, ο Joseph Rouleau και άλλοι καλλιτέχνες του Μόντρεαλ. Η όπερα παρουσιάστηκε στο Place des Arts και αργότερα συνέχισε το ταξίδι της σε διαφορετικές γλώσσες και χώρες.

Η σημασία του εγχειρήματος βρίσκεται επομένως όχι μόνο στην πρώτη παράσταση, αλλά στην τόλμη του δημιουργού να επιχειρήσει κάτι τόσο μεγάλο σε τόσο νεαρή ηλικία.

Ο «Προμηθέας» έγινε η αρχή.

Και, όπως ακριβώς ο μυθικός Προμηθέας αντιστάθηκε στη δύναμη του Δία για χάρη της ανθρωπότητας, έτσι και ο νεαρός δημιουργός επέλεξε να επιμείνει στη δική του καλλιτεχνική διαδρομή, παρά τις δυσκολίες της πρώτης του προσπάθειας.

Από το Μόντρεαλ του 1994, ο «Προμηθέας Δεσμώτης» συνέχισε το ταξίδι του.

Ο Παναγιώτης Καρούσος στο Royal College of Music του Λονδίνου

Μια ολόκληρη συναυλία αφιερωμένη στο έργο Έλληνα συνθέτη και ο μουσικός φόρος τιμής στη Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄

Λονδίνο, Πέμπτη 23 Ιουνίου 2016. Μια ξεχωριστή στιγμή για την ελληνική κλασική μουσική αποτέλεσε η συναυλία που ήταν αφιερωμένη εξ ολοκλήρου στο έργο του Έλληνα συνθέτη Παναγιώτη Καρούσου και πραγματοποιήθηκε στο περίφημο Royal College of Music του Λονδίνου, στην αίθουσα Parry Rooms.

Η συναυλία πραγματοποιήθηκε στις 19:00, ενώ είχε προηγηθεί από τις 18:30 δεξίωση και reception για τους VIP προσκεκλημένους. Η διοργάνωση παρουσιάστηκε από το Fawley Court, με την Aida Dellal Hersham, ιδιοκτήτρια του Fawley Court, να προσκαλεί τον συνθέτη και τους καλλιτέχνες στο Λονδίνο για αυτή την ιδιαίτερη μουσική βραδιά.

Η εκδήλωση αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στη διεθνή πορεία του Καρούσου, καθώς για πρώτη φορά στην Αγγλία παρουσιάστηκε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα αποκλειστικά με έργα του: άριες από τις όπερές του, τραγούδια και μελοποιήσεις ποιημάτων, καθώς και έργα μουσικής δωματίου.

Η μουσική του Παναγιώτη Καρούσου στο επίκεντρο

Το πρόγραμμα περιλάμβανε έργα από τις όπερες «Προμηθέας Δεσμώτης» και «Ολυμπιακή Φλόγα», τον κύκλο τραγουδιών Liederabend, καθώς και σημαντικές συνθέσεις μουσικής δωματίου.

Παρουσιάστηκαν επίσης μελοποιήσεις ποιημάτων σημαντικών δημιουργών της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας λογοτεχνίας, μεταξύ των οποίων η Βασίλισσα Ελισάβετ Α΄, ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, ο Λόρδος Βύρων, ο Πέρσι Μπυς Σέλλεϋ, ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε, ο Αλφόνς ντε Λαμαρτίν, η Rachel Bluwstein και ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες.

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονταν το Piano Trio No. 1 «D’amour», η Romance για βιολί και πιάνο, το Divertimento για βιολοντσέλο και πιάνο, καθώς και έργα φωνητικής μουσικής.

Η επιλογή των ποιητών ανέδειξε τη συνθετική αντίληψη του Καρούσου και την προσπάθειά του να συνδέσει την ελληνική μουσική δημιουργία με τη μεγάλη ευρωπαϊκή ποιητική παράδοση.

Ο φόρος τιμής στη Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄

Ιδιαίτερη θέση στη συναυλία είχε η μελοποίηση του ποιήματος της Βασίλισσας Ελισάβετ Α΄, Written on a Wall at Woodstock.

Ο Παναγιώτης Καρούσος μελοποίησε το ποίημα ειδικά για την περίσταση και αφιέρωσε το τραγούδι στη Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄, με αφορμή τα 90ά γενέθλιά της.

Η επιλογή ενός ποιήματος της Ελισάβετ Α΄ δημιούργησε έναν συμβολικό δεσμό ανάμεσα στις δύο βασίλισσες και παράλληλα ανάμεσα στην ελληνική μουσική δημιουργία και τη βρετανική ιστορική και πολιτιστική παράδοση.

Το έργο ερμηνεύτηκε από τη σοπράνο Ειρήνη Κώνστα, προσδίδοντας στο άνοιγμα της συναυλίας έναν ιδιαίτερα επίσημο και εορταστικό χαρακτήρα.

Από το Μόντρεαλ στο Buckingham Palace

Η αφιέρωση του 2016 δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός. Είχε προηγηθεί μια ιδιαίτερη επικοινωνία του συνθέτη με το Βασιλικό Οίκο της Βρετανίας, ήδη από το 1994.

Με αφορμή την πρεμιέρα της όπερας «Προμηθέας Δεσμώτης» στο Place des Arts του Μόντρεαλ το 1994, ο Καρούσος δημιούργησε μια ειδική γκραβούρα/αναμνηστική πλακέτα σχετικά με την παρουσίαση του έργου.

Στη συνέχεια την απέστειλε στο Buckingham Palace, ως καλλιτεχνικό και συμβολικό χαιρετισμό.

Ιστορικό τεκμήριο – Buckingham Palace, 26 Αυγούστου 1994

Η αυθεντική επιστολή που βρίσκεται στο αρχείο του συνθέτη φέρει την κεφαλίδα BUCKINGHAM PALACE και ημερομηνία 26th August, 1994.

Απευθύνεται στον Mr. Panayiotis Karousos και αναφέρει ότι η Βασίλισσα είχε εκτιμήσει το μήνυμα καλών ευχών του και θεωρούσε ευγενική την αποστολή της laminated plaque που είχε δημιουργήσει.

Η επιστολή ολοκληρώνεται με την υπογραφή της Philippa de Rothschild, Lady-in-Waiting, εκ μέρους της Βασίλισσας.

Το έγγραφο αυτό αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό προσωπικό τεκμήριο της επικοινωνίας του Έλληνα συνθέτη με το Buckingham Palace και προηγείται κατά 22 χρόνια της συναυλίας του 2016.

Έτσι, η παρουσία του Καρούσου στο Λονδίνο το 2016 απέκτησε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό: από την αποστολή ενός καλλιτεχνικού έργου στο Buckingham Palace το 1994, ο συνθέτης έφτασε στην παρουσίαση μιας ολόκληρης συναυλίας με έργα του στο Royal College of Music, αφιερώνοντας παράλληλα ένα νέο έργο στη Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄.

Οι καλλιτέχνες της ιστορικής συναυλίας

Κεντρικοί ερμηνευτές της βραδιάς ήταν:

• Ειρήνη Κώνστα, σοπράνο
• Βασίλης Ασημακόπουλος, μπάσος
• Μόνικα Ντάμο, βιολί
• Μιρέλα Ρούτση, βιολοντσέλο
• Παρασκευή Κλεισούρα, πιάνο

Η Ειρήνη Κώνστα ερμήνευσε την άρια της Δηιάνειρας από την «Ολυμπιακή Φλόγα», καθώς και το αφιερωμένο στη Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ τραγούδι πάνω στο ποίημα της Ελισάβετ Α΄.

Ο Βασίλης Ασημακόπουλος ερμήνευσε την άρια του Προμηθέα από τον «Προμηθέα Δεσμώτη», καθώς και το Σονέτο 109 του Σαίξπηρ, O, never say that I was false of heart.

Οι δύο λυρικοί ερμηνευτές παρουσίασαν επίσης το ντουέτο «Ύλλος & Μακαρία» από την «Ολυμπιακή Φλόγα» και τραγούδια από τον κύκλο Liederabend.

Η μουσική δωματίου συμπληρώθηκε από τις ερμηνείες των τριών οργάνων, με ιδιαίτερη θέση να έχει το Piano Trio No. 1 «D’amour».

Επίσημοι και τιμητικοί προσκεκλημένοι

Η βραδιά συγκέντρωσε πρόσωπα από τον χώρο της βρετανικής μουσικής, της διπλωματίας και του πολιτισμού.

Μεταξύ των σημαντικών παρευρισκομένων ήταν η Lily Harriss, τότε Director of Development & Alumni Engagement του Royal College of Music, η οποία συνεχάρη τον συνθέτη για την παρουσίαση των έργων του στο Βασιλικό Κολλέγιο Μουσικής.

Παρούσα ήταν επίσης η Brigitte Duchesne, Counsellor – Public Diplomacy της Ύπατης Αρμοστείας του Καναδά στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ιδιαίτερη σημασία είχε επίσης η μεταφορά συγχαρητηρίων προς τον συνθέτη από τον HRH The Prince of Wales, ο οποίος την εποχή εκείνη ήταν Πρόεδρος του Royal College of Music και σήμερα είναι ο Βασιλιάς Κάρολος Γ΄.

Στους τιμητικούς προσκεκλημένους συγκαταλεγόταν επίσης ο φωτογράφος της Βασίλισσας Ελισάβετ Β΄, γεγονός που προσέδωσε ακόμη μεγαλύτερη συμβολική σημασία σε μια βραδιά κατά την οποία παρουσιάστηκε μουσικό έργο αφιερωμένο στη Βασίλισσα.

Τιμητικές διακρίσεις

Η συναυλία συνδέθηκε και με την απονομή τιμητικών διακρίσεων στους καλλιτέχνες για τη συμμετοχή τους στη συγκεκριμένη υψηλού επιπέδου συναυλία κλασικής μουσικής.

Οι διακρίσεις απονεμήθηκαν εκ μέρους του Ιωάννη Μαρωνίτη, Προέδρου της UNESCO Πειραιώς και Νήσων.

Τιμήθηκαν οι Ειρήνη Κώνστα, Βασίλης Ασημακόπουλος, Μόνικα Ντάμο, Μιρέλα Ρούτση και Παρασκευή Κλεισούρα για τη συμμετοχή τους στη σημαντική αυτή καλλιτεχνική διοργάνωση.

Standing Ovation στο Royal College of Music

Η συναυλία ολοκληρώθηκε μέσα σε θερμό κλίμα, με έντονο χειροκρότημα και standing ovation από το κοινό.

Η βραδιά αποτέλεσε σημαντικό σταθμό για τον Παναγιώτη Καρούσο, καθώς η μουσική του βρέθηκε στο επίκεντρο μιας ολόκληρης συναυλίας σε έναν από τους σημαντικότερους μουσικούς θεσμούς της Βρετανίας.

Για τον συνθέτη, η παρουσίαση αυτή αποτέλεσε μεγάλη τιμή και σημαντική αναγνώριση της συνθετικής του πορείας.

Παράλληλα, η συναυλία απέκτησε ιδιαίτερο ιστορικό χαρακτήρα λόγω της σχέσης που συνέδεε το γεγονός του 2016 με την επιστολή του Buckingham Palace του 1994.

Από την γκραβούρα του «Προμηθέα Δεσμώτη» που στάλθηκε στο Buckingham Palace, έως τη μελοποίηση ποιήματος της Ελισάβετ Α΄ προς τιμήν της Ελισάβετ Β΄ και την παρουσίαση μιας ολόκληρης συναυλίας στο Royal College of Music, διαμορφώνεται μια ξεχωριστή καλλιτεχνική διαδρομή που συνδέει την ελληνική μουσική δημιουργία με τη βρετανική πολιτιστική και βασιλική παράδοση.

Η 23η Ιουνίου 2016 παραμένει έτσι ένας ιδιαίτερος σταθμός στην πορεία του Παναγιώτη Καρούσου: μια ολόκληρη συναυλία με έργα του Έλληνα συνθέτη στο Royal College of Music του Λονδίνου, ενώπιον εκλεκτού κοινού και σημαντικών εκπροσώπων της βρετανικής και διεθνούς πολιτιστικής και διπλωματικής ζωής.