Stephan Lessenich: «Τα όρια της δημοκρατίας»

 

Θανάσης Αντωνίου

 

 

Οι πρώτοι νεκροί στις ΗΠΑ κατά το φριχτό, σχεδόν ναζιστικό, πογκρόμ των (παρακρατικών) δυνάμεων του ICE σε βάρος μεταναστών χωρίς έγγραφα νομιμοποίησης, το οποίο εξελίσσεται εν μέσω βαρυχειμωνιάς στην αμερικανική ενδοχώρα, δεν είναι μετανάστες όπως θα περίμενε κανείς. Είναι δύο λευκοί Αμερικανοί πολίτες, μία γυναίκα και ένας άντρας, που έσπευσαν να υπερασπίσουν τους μετανάστες στη Μινεάπολη. Άνθρωποι που θεώρησαν ότι η αλληλεγγύη προς τους συνανθρώπους τους είναι ύψιστη υποχρέωση και βασικό συστατικό του κοινού βίου στις ευνομούμενες κοινωνίες.

Η αξία της αλληλεγγύης

Στο μικρό δοκίμιό του Τα όρια της δημοκρατίας, ο Γερμανός κοινωνιολόγος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Γκαίτε της Φρανκφούρτης και διευθυντής του Ινστιτούτου Κοινωνικών Ερευνών στην ίδια πόλη, Στέφαν Λέσσενιχ, προβληματίζεται για την πορεία της δημοκρατίας, προσπαθεί να ερμηνεύσει τον αντίκτυπο του δημοκρατικού πολιτεύματος στην καθημερινότητα των πολιτών, αναζητάει λύσεις για να ξεπεραστεί η αδήριτη γήρανση και αρτηριοσκλήρωση των δημοκρατικών θεσμών και προτείνει λύσεις, μία στην ουσία λύση, για την άρση των αδιεξόδων που προκάλεσαν στη δημοκρατία οι τελευταίες δεκαετίες άκρατου νεοφιλελευθερισμού. Η λύση που προτείνει είναι η αλληλεγγύη των πολιτών, η επανάκαμψη όλων μας στον καθημερινό, πλατύ, δύσκολο αλλά αναγκαίο αγώνα για την προάσπιση όσων συνιστούν τη σύγχρονη έννοια της δημοκρατίας.

Σύμφωνα με τον Στέφαν Λέσσενιχ, η αλληλεγγύη είναι κάτι περισσότερο από μηχανισμός αντιμετώπισης κρίσεων (θυμηθείτε τους Έλληνες κατά την πανδημία του κορονοϊού) και κάτι περισσότερο από μηχανισμός κοινωνικής ισορροπίας (θυμηθείτε τις κινήσεις αλληλεγγύης μεταξύ των Ελλήνων κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης). Είναι ένας τρόπος διεύρυνσης και προάσπισης της δημοκρατίας, κι ας αποκαλεί ο Τραμπ «τρομοκράτες» τους πολίτες που υπερασπίζονται τους μετανάστες· ο οργουελικός τρόπος με τον οποίον ο Αμερικανός πρόεδρος διαστρεβλώνει την πραγματικότητα κάνει ακόμα πιο αξιόπιστο το συμπέρασμα του Λέσσενιχ.

Σκληρός επικριτής της φιλελεύθερης δημοκρατίας, ο Λέσσενιχ θεωρεί ότι η δημοκρατία έτσι όπως λειτουργεί στα κράτη που θεωρούμε δημοκρατικά έχει μετατραπεί σε εργαλείο υπεράσπισης ενός μη βιώσιμου τρόπου παραγωγής, κατανάλωσης και διαβίωσης. Απέναντι σε αυτόν τον παραλογισμό –το «καλύτερο πολίτευμα» να υποσκάπτει μπροστά στα μάτια των πολιτών του τις έννοιες της ελευθερίας και της ισότητας, αλλά και την ασφάλεια του περιβάλλοντος– ο Λέσσενιχ προτάσσει την αλληλεγγύη ως τρόπο κοινωνικού πράττειν, αλλά και ως προϋπόθεση υπέρβασης των ταξικών ορίων, αν θέλουμε να έχουμε δημοκρατία τύποις και λόγοις, τα επόμενα χρόνια.

Η αλληλεγγύη είναι κάτι περισσότερο από μηχανισμός αντιμετώπισης κρίσεων.

Η δημοκρατική ζωή παρακμάζει

Όπως κάθε κοινωνικός επιστήμονας, ο Στέφαν Λέσσενιχ παρατηρεί τα ανησυχητικά σημάδια: το 1992, η λέξη Politikverdrossenhiet («αγανάκτηση για την πολιτική») ανακηρύχτηκε λέξη της χρονιάς κι εγγράφηκε στο επίσημο γερμανικό λεξικό Duden. Το 2005, ο Βρετανός πολιτικός επιστήμονας και κοινωνιολόγος Κόλιν Κράουτς χρησιμοποίησε τον όρο post-democracy («μεταδημοκρατία») για να περιγράψει μια γνώριμη πραγματικότητα: η σφριγηλή για δεκαετίες δημοκρατική ζωή των δυτικών κρατών εξουθενώνεται, παραμορφώνεται και παρακμάζει.

Σύμφωνα με τον Λέσσενιχ, η δημοκρατία αντιμετωπίζει ένα δομικό πρόβλημα, που δεν είναι άλλο από την εσωτερική στο σώμα της παρουσία αντίθετων εννοιών, όπως η συνύπαρξη και ο καταναγκασμός. Ο Γερμανός κοινωνιολόγος χρησιμοποιεί τη λέξη Gleichursprunglichkeit («ισαρχεγονικότητα») και με την έννοια αυτή ερμηνεύει την ταυτόχρονη παρουσία στο DNA της δημοκρατίας αντίθετων αλλά ίσων σε αξία και μάλιστα θεμελιωδών δράσεων-δυνάμεων. Εξηγεί, έτσι, την ανάγκη της δημοκρατίας να προσφέρει και να στερεί δικαιώματα, ερμηνεύει το γεγονός ότι τα δικαιώματα του ενός βασίζονται –κάποιες φορές– στη στέρηση των δικαιωμάτων του άλλου. Προκειμένου να μπορέσουμε όλοι μας να συμμετέχουμε στη δημοκρατική ζωή, κάποιοι πρέπει να αποκλειστούν, διαπιστώνει. Η συμμετοχή όλων στη δημοκρατία είναι μια δύσκολη άσκηση.

Πέρα από την Αριστερά και τη Δεξιά

Η εγγενής αντιφατικότητα της δημοκρατίας προκαλεί κατά την καθημερινή λειτουργία της μια σειρά από ανοίγματα και κλεισίματα: με τα χρόνια, πραγματοποιούνται στο εσωτερικό των δημοκρατικών κοινωνιών ανοίγματα χώρων δικαιωμάτων αλλά υπάρχουν και περίοδοι, μερικές φορές ταυτόχρονα με τα ανοίγματα, όπου παρατηρούμε αντίρροπη δυναμική με κλεισίματα χώρων δικαιωμάτων. Όταν μια κοινωνική ομάδα επιθυμεί να διατηρήσει ή να βελτιώσει τη θέση της, συχνά χρησιμοποιεί τον αποκλεισμό από χώρους δικαιωμάτων άλλων ομάδων, οι οποίες υποτάσσονται και βιώνουν επιδείνωση της θέσης τους. Ειδικά στο μέσο της κοινωνίας, τα κοινωνικά στρώματα τηρούν στάση υποτέλειας προς τους πάνω και στάση επιβολής προς τους κάτω. Άνοιξε-κλείσε, πάνω-κάτω, αυτά είναι τα αποτελέσματα της ισαρχεγονικότητας, εξηγεί ο Λέσσενιχ.

Κατά τον συγγραφέα, η αλληλεγγύη στις σύγχρονες δημοκρατίες, η λύση δηλαδή που προτείνει για το ξεπέρασμα των προβλημάτων, για να αποτελέσει εργαλείο ενίσχυσης της συμμετοχής σε βάρος του αποκλεισμού, θα πρέπει να είναι: α) συνεργατική, για να υπερασπίζεται συμφέροντα διαταξικά, β) επιτελεστική, για να υλοποιεί κοινές αποφάσεις και γ) μετασχηματιστική, για να επιτύχει θεμελιώδη, ριζοσπαστική αλλαγή του κοινωνικού συστήματος.

Στο βιβλίο του ο Στέφαν Λέσσενιχ δεν πριμοδοτεί κάποιο πολιτικό ή οικονομικό πρόγραμμα, δεν προτείνει κάποια συγκεκριμένη μορφή οργάνωσης της κοινωνίας, αν και φαίνεται ότι έχει τις θεωρητικές ρίζες του στη μαρξιστική ανάγνωση του κόσμου. Ενδιαφέρεται κυρίως για την εμπέδωση και τη διεύρυνση της δημοκρατίας και την προστασία του οικοσυστήματος, πέρα από το ξεπερασμένο κατά την άποψή του δίπολο Αριστερά-Δεξιά.

Μπορείτε, επίσης, να διαβάσετε εδώ κριτική για το βιβλίο του Κόλιν Κράουτς Ο περίεργος μη θάνατος του νεοφιλελευθερισμού.

 

Τα όρια της δημοκρατίας
Η συμμετοχή ως διανεμητικό πρόβλημα
Στέφαν Λέσσενιχ
Μετάφραση: Σούλα Ζαχαροπούλου
Εισαγωγή – Επιστημονική επιμέλεια: Ανδρέας Βλαζάκης
Έναστρον
144 σελ.
ISBN 978-960-625-027-9
Τιμή €12,00

Ο Θανάσης Αντωνίου είναι δημοσιογράφος

https://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/26022-ta-oria-tis-dimokratias

https://diastixo.gr/ 

Πέτρος Τατσόπουλος: «Το παιδί του Διαβόλου»

 

Αλεξία Βλάρα

 

  

Σε μια εποχή όπου η ιλιγγιώδης τεχνολογική πρόοδος συνυπάρχει παραδόξως με αναβιώσεις μεσαιωνικού σκοταδισμού, ο Πέτρος Τατσόπουλος με το βιβλίο του Το παιδί του Διαβόλου έρχεται να παραδώσει όχι απλώς μια αυτοβιογραφική συνέχεια της Καλοσύνης των ξένων, αλλά μια οξεία, αμείλικτη τεκμηρίωση που λειτουργεί ως καταγγελία και πολιτισμική παρέμβαση. Με την ιδιότυπη σκωπτική του διάθεση και το αναγνωρίσιμο δηκτικό ύφος του, τολμά να αναμετρηθεί με το «άβατο» της παραθρησκευτικής παραφροσύνης, ανοίγοντας έναν μοναχικό και συχνά επικίνδυνο πόλεμο απέναντι στον ανορθολογισμό που τείνει να μετατραπεί σε κοινωνική κανονικότητα.

Στον πυρήνα του βιβλίου βρίσκεται η αποκάλυψη ενός θηριώδους και καλοστημένου «εισπρακτικού μηχανισμού», που λειτουργεί υπό τον μανδύα της πίστης. Ένας μηχανισμός που αξιοποιεί λείψανα, παντόφλες αγίων, θαυματουργά κάστανα και κάθε είδους «ιερό» αντικείμενο, μετατρέποντας τη θρησκευτική ανάγκη σε εμπορεύσιμο προϊόν. Ο Τατσόπουλος δεν περιορίζεται στην επιφάνεια της γραφικότητας, μολονότι περιγράφει με γλαφυρότητα περιπτώσεις όπως τον περίφημο «θαυματοποιό του Λυκαβηττού», που κατάφερε να προκαλέσει ακόμη και την Ιερά Σύνοδο, αλλά εισχωρεί στην οικονομική, κοινωνική και ηθική διάσταση του φαινομένου. Ξεγυμνώνει έναν κόσμο όπου αγράμματοι καλόγεροι απορρίπτουν τον Δαρβίνο, συνομιλούν με σαύρες και αγγελικά όντα, ενώ ταυτόχρονα διαχειρίζονται τεράστια χρηματικά ποσά, εκμεταλλευόμενοι την αφέλεια, τον φόβο και την απόγνωση των πιστών.

Όσο ο ανορθολογισμός γίνεται ανεκτός και η σιωπή βαφτίζεται «σεβασμός», τόσο το σκοτάδι αποκτά θεσμική υπόσταση.

Το βιβλίο γίνεται ιδιαίτερα αιχμηρό όταν αγγίζει τους ισχυρούς προστάτες αυτής της παραθρησκευτικής βιομηχανίας. Ο συγγραφέας καταδεικνύει με σαφήνεια πώς πολιτικοί, κόμματα και κρατικοί μηχανισμοί, με το βλέμμα στραμμένο στο εκλογικό ακροατήριο (που αγγίζει, όπως επισημαίνει, το 10% του σώματος), όχι μόνο ανέχονται αλλά συχνά νομιμοποιούν και ξεπλένουν αυτές τις πρακτικές. Από την ατιμωρησία της Μονής Βατοπεδίου μέχρι τις εξωφρενικές δηλώσεις ιερέων που απέδωσαν εθνικές τραγωδίες, όπως το Μάτι και τα Τέμπη, σε «θεϊκή τιμωρία», ο Τατσόπουλος ξεσκεπάζει την υποκρισία ενός συστήματος στο οποίο η Δικαιοσύνη εμφανίζεται επιλεκτική ή ηχηρά απούσα.

Ως «παιδί του Διαβόλου», τίτλος τον οποίο οικειοποιείται ειρωνικά από τους επικριτές και τους διώκτες του, ο συγγραφέας καταγράφει το προσωπικό χρονικό των συγκρούσεών του με αυτό το πλέγμα εξουσίας: από τις μηνύσεις και τις απειλές για την υπόθεση του «Γέροντα Παστίτσιου» έως τη σύλληψή του και τη δημόσια διαπόμπευση. Συνδυάζοντας ντοκουμέντα, συνεντεύξεις, αποσπάσματα από δικαστικές υποθέσεις και σχόλια από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το έργο συνθέτει μια ενδελεχή ανατομία της σύγχρονης ελληνικής παθογένειας, όπου η πίστη μετατρέπεται σε εργαλείο εξουσίας και ο ορθός λόγος αντιμετωπίζεται ως εχθρός.

Πέρα όμως από την καταγγελία, το κείμενο λειτουργεί και ως μια έμμεση υπεράσπιση της αμφισβήτησης, της σκέψης και της ευθύνης του πολίτη. Ο Τατσόπουλος δεν στρέφεται ενάντια στην πίστη καθαυτή, αλλά ενάντια στη διαστρέβλωσή της, εκεί όπου η ανάγκη για ελπίδα μετατρέπεται σε μηχανισμό χειραγώγησης. Σε αυτό το πλαίσιο, Το παιδί του Διαβόλου δεν διαβάζεται μόνο ως χρονικό σύγκρουσης, αλλά ως προειδοποίηση: όσο ο ανορθολογισμός γίνεται ανεκτός και η σιωπή βαφτίζεται «σεβασμός», τόσο το σκοτάδι αποκτά θεσμική υπόσταση. Και τότε, η άρνηση του λόγου παύει να είναι επιλογή· γίνεται συνενοχή.

Το παιδί του Διαβόλου είναι, τελικά, ένα βιβλίο-γροθιά στο μαλακό υπογάστριο της ελληνικής κοινωνίας. Μια ανάγνωση αναγκαία για όποιον θέλει να κατανοήσει πώς ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός, η εμπορευματοποίηση της πίστης και η πολιτική συνενοχή διαβρώνουν τον δημόσιο λόγο και τη συλλογική συνείδηση. Και ο Πέτρος Τατσόπουλος, κόντρα στο ρεύμα και με πλήρη επίγνωση του κόστους, επιμένει να κάνει αυτό που ελάχιστοι τολμούν: να λέει τα πράγματα με το όνομά τους.

 

Το παιδί του Διαβόλου
Μια αληθινή ιστορία
Πέτρος Τατσόπουλος
Μεταίχμιο
364 σελ.
ISBN 978-618-03-4199-7
Τιμή €16,60

Η Αλεξία Βλάρα είναι πολιτικός επιστήμονας και δημοσιογράφος.

https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/26024-to-paidi-tou-diavolou

https://diastixo.gr/ 

Ιάκωβος Γκανούλης: «Για μια αρμονική συμβίωση με τη φύση»

 

Απόστολος Σπυράκης

 

 

Εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, οι βροχοπτώσεις μειώνονται μέχρι και 50% στην περιοχή της Μεσογείου. Λίμνες όπως η Κορώνεια κινδυνεύουν με εξαφάνιση λόγω της υπεράντλησης των υπόγειων υδάτων μέσω αρδευτικών γεωτρήσεων. Περίοδοι έντονης ξηρασίας εναλλάσσονται με περιόδους σφοδρών καταιγίδων, που προκαλούν έντονα πλημμυρικά φαινόμενα. Μεγάλα διασυνοριακά ποτάμια όπως ο Έβρος, ο Νέστος ή ο Στρυμόνας, που πηγάζουν από γειτονικές χώρες, υπερχειλίζουν την περίοδο του χειμώνα θέτοντας σε κίνδυνο οικισμούς στις πεδιάδες της Μακεδονίας και της Θράκης. Τα δύο φαινόμενα αλληλοτροφοδοτούνται καθιστώντας δυσκολότερη την πρόβλεψη και την προστασία των ανθρώπινων πληθυσμών από ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι ανάγκες υδροβόρων καλλιεργειών, όπως το βαμβάκι, απαιτούν ολοένα και μεγαλύτερες ποσότητες νερού, που θα πρέπει να αντληθούν από ομβροφόρα καιρικά συστήματα μέσω φαραωνικών σχεδίων. Και τέλος, υπάρχει το πρόβλημα της υδροδότησης και της αντιπλημμυρικής προστασίας μητροπολιτικών κέντρων όπως η Αθήνα, όπου κατοικεί το ένα τρίτο του πληθυσμού της χώρας. Όλες αυτές οι εξελίξεις φέρνουν στην επιφάνεια την ανάγκη μελέτης αυτής της ουσίας που καθορίζει εδώ και εκατομμύρια χρόνια την πορεία της ζωής στον πλανήτη μας και οι υδρολόγοι, όπως ο καθηγητής Ιάκωβος Γκανούλης, μελετούν τη φύση αυτής της χημικής ένωσης προσπαθώντας να κατανοήσουν τα μυστικά της: «πώς ρέει, πώς ανακυκλώνεται, πώς θρέφει και πώς καταστρέφει».

Δεν γνωρίζουμε πλήρως τους νόμους της φύσης. Η αλαζονεία είναι η αρχή κάθε συμφοράς.

Ο Ιάκωβος Γκανούλης είναι διδάκτωρ Φυσικών Επιστημών (Doctorat d’État) του Πανεπιστημίου Paul Sabatier III της Τουλούζης, διευθυντής της Έδρας UNESCO/INWEB στο ΑΠΘ για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων και την επίλυση διενέξεων, επισκέπτης καθηγητής σε πανεπιστήμια της Γερμανίας (Erlangen), του Καναδά (McGill), της Αυστραλίας (Melbourne) και της Γαλλίας (Paris VI). Οι γνώσεις του για τα θέματα που αφορούν τη διαχείριση των υδάτων προέρχονται από τη μακρόχρονη πείρα του (έχει διατελέσει Ειδικός Γραμματέας Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας) και τη συμμετοχή του σε διεθνή συνέδρια και οργανισμούς που αφορούν μεγάλα οικολογικά ζητήματα, όπως η εξαφάνιση της λίμνης Αράλης και η ανακάλυψη του μεγαλύτερου στον κόσμο μη ανανεώσιμου υδροφορέα στη Σαχάρια Αφρική. Έχει εκδώσει 12 βιβλία, μεταξύ των οποίων και την Επικινδυνότητα της ρύπανσης υδάτων, που έχει μεταφραστεί και στην κινεζική γλώσσα.

Επιλέγοντας τη χρήση μιας μυθιστορηματικής, δοκιμιακής αφήγησης που δεν ξεφεύγει ποτέ από τα επιστημονικά δεδομένα και την ακρίβεια των αριθμών και των διαγραμμάτων, μιλά για την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της σχέσης μας με τη φύση και το μεγαλύτερό της δώρο προς τον άνθρωπο, το νερό. Μέσα από έναν εκλαϊκευμένο λόγο, που βοηθά τον μέσο αναγνώστη να κατανοήσει σύνθετα τεχνικά ζητήματα, προτείνει συγκεκριμένους τρόπους αντιμετώπισης καίριων διασυνοριακών προβλημάτων που σχετίζονται με τη ροή των ποταμών, αλλά και την αλλαγή μιας νοοτροπίας που αποδείχτηκε αδιέξοδη και ήθελε τον άνθρωπο κυρίαρχο πάνω στις ανεξέλεγκτες δυνάμεις της φύσης. Κάποια μέτρα που συνιστά μπορούν να εφαρμοστούν μέσα από τη συλλογική υιοθέτηση μιας προσέγγισης που προσλαμβάνει επείγοντα χαρακτήρα, και περιλαμβάνουν: «την ανάπτυξη ανθεκτικών στην ξηρασία καλλιεργειών, την επιλογή δασικών ειδών και δασοκομικών πρακτικών λιγότερο ευάλωτων στις καταιγίδες και τις πυρκαγιές, και την προσαρμογή των υφιστάμενων προδιαγραφών κατασκευής κτηρίων ώστε να είναι ανθεκτικά στις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες και σε ακραία καιρικά φαινόμενα».

«Εκ των διαφερόντων καλλίστην αρμονίαν» έχει πει ο Ηράκλειτος πριν από 25 αιώνες. Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, τους οποίους επικαλείται συχνά ο καθηγητής Ιάκωβος Γκανούλης, είχαν στοχαστεί πάνω στο θέμα των σχέσεων του ανθρώπου με τη φύση και επεδίωκαν πάντα την αρμονική συμβίωση μαζί της . «Δεν γνωρίζουμε πλήρως τους νόμους της φύσης. Η αλαζονεία είναι η αρχή κάθε συμφοράς […] Μελετούμε τα υδατορεύματα, τις βροχές, τα υπόγεια νερά», λέει στο τέλος το βιβλίου χρησιμοποιώντας έναν σωκρατικό διάλογο. «Εκεί που το ποτάμι ζητά να απλωθεί, το αφήνουμε. Εκεί που η γη είναι εύφορη, δεν την καταστρέφουμε. Εκεί που απαιτείται περιορισμός, θέτουμε μέτρο».

 

Για μια αρμονική συμβίωση με τη φύση
Ο Καθηγητής των υδάτων, στα χρόνια της κρίσης χρέους
Μυθιστορηματικό δοκίμιο
Ιάκωβος Γκανούλης
Πρόλογος: Χριστόφορος Κουτίτας
Επίκεντρο
352 σελ.
ISBN 978-618-204-640-1
Τιμή €22,00

Ο Απόστολος Σπυράκης είναι συγγραφέας και κριτικός.

https://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/26027-gia-mia-armoniki-simbiosi-me-ti-fisi

https://diastixo.gr/ 

Paul Murray: «Το τσίμπημα της μέλισσας»

 

 Αλεξία Βλάρα

 

 

Το τσίμπημα της μέλισσας  του Ιρλανδού συγγραφέα Πολ Μάρεϊ, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση της Κλαίρης Παπαμιχαήλ, είναι ένα μυθιστόρημα-καθρέφτης της εποχής μας. Μια αφήγηση για την παρακμή μιας οικογένειας, αλλά και για το τσίμπημα εκείνο που αφήνει ανεξίτηλο το ίχνος του, το τσίμπημα της ενοχής, της ματαίωσης, της σιωπής. Με φόντο την οικονομική κρίση στην Ιρλανδία, ο Μάρεϊ στήνει μια τραγικωμωδία της μεσαίας τάξης, ένα έργο βαθιά ανθρώπινο, σκληρό και τρυφερό μαζί, όπου η πτώση μιας οικογένειας αντικατοπτρίζει τη φθορά μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Η οικογένεια Μπαρνς είναι στο χείλος του γκρεμού. Ο πατέρας, Ντίκι, κληρονόμησε μια αντιπροσωπεία αυτοκινήτων που δεν ήθελε ποτέ και, όταν η κρίση πλήττει την αγορά, εκείνος χάνεται στα δάση, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Η σύζυγος, Ιμέλντα, η «ομορφονιά της περιοχής», βλέπει τα όνειρά της να γκρεμίζονται μαζί με το οικοδόμημα της μεσοαστικής ευμάρειας· πουλά τα κοσμήματά της στο eBay, προσπαθώντας να περισώσει κάτι από την παλιά της λάμψη. Η έφηβη κόρη, Κας, πίνει και ξενυχτά παλεύοντας να επιβιώσει μέσα στο χάος, ενώ ο μικρός Πι Τζέι, δώδεκα χρονών, πλάθει σχέδια διαφυγής από ένα σπίτι που μοιάζει με ναρκοπέδιο.

Προσφέρει λύτρωση και συνάμα κατανόηση. Και αυτή ίσως είναι η πιο σπάνια μορφή παρηγοριάς που μπορεί να μας προσφέρει η λογοτεχνία.

Ο Μάρεϊ, με την αφηγηματική του δεξιοτεχνία, εναλλάσσει φωνές και οπτικές υφαίνοντας ένα μωσαϊκό ψυχών σε κρίση. Κάθε κεφάλαιο αποκαλύπτει και ένα νέο στρώμα ψεύδους, αποσιώπησης ή ανείπωτης επιθυμίας. Ο Ντίκι, παγιδευμένος στη σκιά του νεκρού αδελφού του, Φρανκ, του «χαρισματικού» παιδιού που όλοι θαύμαζαν, κουβαλά την ενοχή και το άχθος μιας ζωής που δεν διάλεξε. Η Ιμέλντα, ζώντας ανάμεσα στη νοσταλγία και την αυταπάτη, προσπαθεί να κρατηθεί από την εικόνα μιας ευτυχίας που δεν υπήρξε ποτέ. Η Κας και ο Πι Τζέι, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, κουβαλούν τα θραύσματα αυτής της οικογενειακής έκρηξης.

Ο συγγραφέας στήνει ένα δράμα αστικής παρακμής και παράλληλα χρησιμοποιεί την κρίση ως φακό για να μεγεθύνει τις υπόγειες ρωγμές: τα ανείπωτα, τις επιθυμίες που στραγγαλίζονται από τη σύμβαση, τα ψέματα που στοιχειώνουν τις ζωές των ανθρώπων. Η ομοφυλοφιλία του Ντίκι, ο καταπιεσμένος έρωτάς του για έναν συμφοιτητή, ο συμβατικός του γάμος με την Ιμέλντα, όλα αυτά στοιχειώνουν την παρούσα στιγμή, καθορίζοντας τη μοίρα όλων. Η Ιμέλντα, από την άλλη, εγκλωβισμένη σε έναν ρόλο που της πρόσφερε κοινωνική άνοδο αλλά της στέρησε την αλήθεια, γίνεται σύμβολο μιας ολόκληρης γενιάς γυναικών που έμαθαν να επιβιώνουν μέσα από τη φαντασία των άλλων.

Το μυθιστόρημα κορυφώνεται στο δάσος, εκεί όπου ο Ντίκι, παραδομένος στη συνωμοσιολογία και στην ανάγκη για ένα «καταφύγιο», αναζητά έναν τρόπο σωτηρίας ή μια τελική καταστροφή. Το σκηνικό μετατρέπεται σχεδόν σε αλληγορία: η φύση γίνεται καθρέφτης της ψυχικής αποσύνθεσης, αλλά και χώρος πιθανής λύτρωσης. Όλα οδηγούν σε ένα φινάλε πυκνό, δραματικό και πολυφωνικό, όπου οι ήρωες βαδίζουν στα τυφλά προς την αναπόδραστη μοίρα τους.

Η γραφή του Μάρεϊ διαθέτει κινηματογραφική δύναμη. Οι σκηνές του, άλλοτε κωμικές και άλλοτε σπαρακτικές, ξεδιπλώνονται με ένταση και ειρωνεία. Δεν χαρίζεται στους ήρωές του, αλλά ούτε και τους καταδικάζει. Τους κοιτάζει με μια τρυφερή αυστηρότητα, αναγνωρίζοντας πως πίσω από κάθε αποτυχία κρύβεται μια προσπάθεια να αγαπήσεις και να αγαπηθείς. Η γλώσσα του είναι πλούσια, γεμάτη λεπτές αποχρώσεις, ενώ η μετάφραση της Κλαίρης Παπαμιχαήλ αποδίδει με ακρίβεια τη μουσικότητα και τη συναισθηματική φόρτιση του πρωτοτύπου.

Το τσίμπημα της μέλισσας  είναι ένα μεγάλο μυθιστόρημα για τη σύγχρονη οικογένεια, για το πώς οι δεσμοί που μας κρατούν ενωμένους είναι οι ίδιοι που μας πληγώνουν. Είναι μια ιστορία για τη στιγμή όπου όλα καταρρέουν, όταν η μάσκα της κανονικότητας πέφτει και κάτω από αυτήν αποκαλύπτεται ο φόβος, η επιθυμία, η ενοχή. Μια τραγωδία με ρεαλιστικό πυρήνα και υπαρξιακό βάθος, που θυμίζει πως το τσίμπημα της ζωής μπορεί να πονά, αλλά είναι κι αυτό που μας κρατά ζωντανούς. Στο τέλος, ο Μάρεϊ προσφέρει λύτρωση και συνάμα κατανόηση. Και αυτή ίσως είναι η πιο σπάνια μορφή παρηγοριάς που μπορεί να μας προσφέρει η λογοτεχνία.

 

Το τσίμπημα της μέλισσας
Paul Murray
μετάφραση: Κλαίρη Παπαμιχαήλ
Εκδόσεις Ψυχογιός
816 σελ.
ISBN 978-618-01-5887-8
Τιμή €24,00

Η Αλεξία Βλάρα είναι πολιτικός επιστήμονας και δημοσιογράφος.

https://diastixo.gr/kritikes/xenipezografia/26035-to-tsimpima-tis-melissas

https://diastixo.gr/ 

Νίκος Δαββέτας: «Η δεσμοφύλακας»

 

Χρίστος Παπαγεωργίου

 

 

Ο εξαίρετος συγγραφέας Νίκος Δαββέτας, παράλληλα με το πεζογραφικό του έργο, διατηρεί αναλλοίωτη την ποιητική του ιδιότητα, έτσι που τα μυθιστορήματά του να έχουν χρώμα ποιητικό, ενώ η ποίησή του πολλές λογοτεχνικές εκδοχές. Τα δημιουργήματά του, που ως προς την ποιότητά τους βρίσκονται πολύ ψηλά, θα μπορούσε να πει κανείς σε επίπεδο αριστουργημάτων, είναι ολιγοσέλιδα ως επί το πλείστον, λόγω φυσικά της συμπύκνωσης που η ποιητική φλέβα καθορίζει. Στο τελευταίο του βιβλίο, βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιστορία όπου η νόσος Αλτσχάιμερ κυριαρχεί, παραποιεί τις σχέσεις μητέρας-γιου και στη συνέχεια της γυναίκας με το επάγγελμά της, αυτό της δεσμοφύλακα (το οποίο δεν είναι και το πιο δημοφιλές, παρότι γυναίκες και άνδρες δεσμοφύλακες βοήθησαν και βοηθούν κρατουμένους όπως μπορούν). Αυτό έχουμε λοιπόν εδώ, μια μητέρα που εργάστηκε ως δεσμοφύλακας και προς το τέλος της ζωής της προσεβλήθη από άνοια και έναν γιο, ο οποίος προσπαθεί να την καταλάβει ακολουθώντας πιστά όλες τις εντολές των γιατρών, χωρίς την παραμικρή επιτυχία, αν και η ίδια, ενώ δεν ξεχωρίζει τον γιο της, θυμάται περιστατικά από τη θητεία της, ονόματα κρατουμένων κ.ο.κ. Ο συγγραφέας, όταν τον ρωτούν αν είναι γιος της ασθενούς, απαντά πως είναι ο βιογράφος της, θέλοντας με αυτόν τον τρόπο να τονίσει πως γράφει για τη μητέρα του όπως θα έγραφε για κάποιο σημαντικό πρόσωπο που ίσως γνώρισε στη ζωή του. Ο Δαββέτας στην επαφή του με την άρρωστη μητέρα του και θλίβεται και λυπάται και παράλληλα διατηρεί την ψυχραιμία του στην προσπάθειά του να καταλάβει ό,τι δεν έχουν μέχρι σήμερα καταλάβει χιλιάδες επιστήμονες ανά την υφήλιο που ασχολούνται με το θέμα, πέραν ίσως της γενικότητας περί εκφυλισμού των εγκεφαλικών νευρώνων, που οδηγούν σε παραίτηση ακόμη και από την τροφή, μέχρι να επέλθει ο θάνατος. 

Kάθε φορά που κλείνω την ανάγνωση κάποιου καινούργιου βιβλίου του, νιώθω συντετριμμένος.

Από τεχνικής πλευράς το μυθιστόρημα παρουσιάζει μόνον αρετές. Συγκλονίζουν οι αλλεπάλληλες και διαδοχικές εκλύσεις συναισθήματος, η μονομερής προσπάθεια συνεννόησης, η ρευστή εγκεφαλική πρόσληψη της ασθενούς, η μελαγχολική ατμόσφαιρα που επικρατεί πάνω απ’ όλες τις εκδοχές πλησιάσματος, το μονόπλευρο ύφος που συντελεί σε αναγνωστική προσέγγιση, τέλος, η πέρα από κάθε αμφισβήτηση ετοιμασία του γιου για το μοιραίο, παρά τον πόνο που αυτή η σκέψη τού δημιουργεί. Συγκλονίζουν επίσης οι θεατρικοί διάλογοι με την αλήθεια τους, η γλώσσα που, απλή όσο δεν παίρνει, κυριολεκτικώς μας μεταδίδει το τραγικό της υπόθεσης, η αξιοσημείωτη ικανότητα της ασθενούς να θυμάται όλα τα περασμένα αλλά να μην αναγνωρίζει τον γιο της (στον οποίο υπενθυμίζει πως πρέπει να βρει μια κανονική δουλειά), τέλος, το όλο στήσιμο μιας μυθοπλασίας η οποία κινείται σε απολύτως ρεαλιστικό πλαίσιο. Ένα βιβλίο, λοιπόν, που στήνεται με ελάχιστα υλικά (ιδίως για πεζογραφική απεικόνιση, ιδανικά για ενδεχόμενη θεατρική μεταφορά), που δεν παρουσιάζει αυξομειώσεις χωρίς να ανεβάζει την αδρεναλίνη, ενώ παράλληλα ευαισθητοποιεί και συγκινεί με το παραπάνω, που δεν έχει κορυφώσεις και συνάμα εμφανίζει εντυπωσιακά ψυχολογικά κρεσέντο και των δύο προσώπων. Ο Δαββέτας καταφέρνει να προσεγγίσει ένα σοβαρότατο θέμα υγείας –το οποίο σχεδόν οδηγεί στην απώλεια– με μεγάλη επιτυχία και αληθοφάνεια, με ολιγόλογες συνισταμένες, με ποιητικές παραμέτρους, με τρόπο θα έλεγε κανείς ρεαλιστικό, τέλος, με στοιχεία πραγματολογικά (που έχουν σχέση με γιατρούς, νοσοκόμους, κοινωνικό περίγυρο κ.ο.κ.) που τονίζουν το βίωμα μέχρι τα άκρα του και εν κατακλείδι με απλή και κατανοητή εκφορά που βοηθά την ταύτιση, την αποδοχή και τη συμφιλίωση με μια βασανιστική κατάσταση, τείνοντας προς μια υπαρξιακή διαστρωμάτωση και μια γενικότερη εκδοχή της ιδιάζουσας αυτής εμπειρίας.

Έχοντας διαβάσει ολόκληρο το πεζογραφικό έργο του συγγραφέα Νίκου Δαββέτα και δύο από τις ποιητικές του συλλογές, μπορώ αβίαστα να πω ότι κάθε φορά που κλείνω την ανάγνωση κάποιου καινούργιου βιβλίου του, νιώθω συντετριμμένος. Και δεν είναι μόνο τα θέματά του, τα οποία είναι τόσο ενδιαφέροντα και συγκλονιστικά, είναι και η μέθοδος με την οποία τα παραθέτει, μια μέθοδος λογοτεχνική, κάτι περισσότερο από κοινωνική, κατανοητή, σύνθετη όπου χρήζει και αδιάψευστος μάρτυρας για το ταλέντο και την ωριμότητά του. Ο Δαββέτας γράφει πέραν όλων των άλλων για στιγμές, για επεισόδια, για γεγονότα προσωπικά και οικογενειακά, για καταστάσεις που γεννούν άφθαρτη ευαισθησία, για ατομικές μεταπτώσεις και συλλογικές εκφάνσεις, με τρόπο πλούσιο μέσα στην ταπεινότητά του, εμπνεόμενο και δουλεμένο με τη μεγαλύτερη δυνατή συνέπεια, τέλος, με όχι μόνο μια αλλά με πολλές αλλαγές στο λογοτεχνικό του σύμπαν και στις παραμυθιακές του υποθέσεις. Και θα κλείσω το παρόν κείμενο με την επισήμανση ότι δεν είναι και τόσο συνηθισμένο ένας πεζογράφος να είναι παράλληλα και ποιητής και κριτικός· συνήθως η ποίηση και η πρόζα ακολουθούν διαφορετικές διαδρομές, στην περίπτωση όμως του Δαββέτα όχι.

 

Η δεσμοφύλακας
Νίκος Δαββέτας
Εκδόσεις Πατάκη
160 σελ.
ISBN 978-960-16-9925-7
Τιμή €11,10

Ο Χρίστος Παπαγεωργίου είναι ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας

https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/26023-i-desmofilakas

https://diastixo.gr/  

Πέτρος Γκάτζιας: συνέντευξη στην Κωνσταντίνα Δρακουλάκου

 

Κωνσταντίνα Δρακουλάκου

 

  

Ο Πέτρος Γκάτζιας είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας – αν και θα ήθελε να είναι πρώτα συγγραφέας και μετά δημοσιογράφος. Γεννήθηκε στην Αθήνα και πάντοτε –όσο θυμάται– του άρεσε να φτιάχνει ιστορίες. Από το 2005 έως σήμερα έχει βγάλει συνολικά έξι βιβλία. Στο Diastixo.gr διατηρεί τη στήλη StoryTeller, όπου αφηγείται ιστορίες, μικρά περιστατικά από τη ζωή –κυρίως– συγγραφέων και ανθρώπων της τέχνης, οι οποίες δεν έτυχαν στο παρελθόν ιδιαίτερης προσοχής. Το τελευταίο μυθιστόρημά του, Ψεύτικος ήλιος (Οδός Πανός, 2025), μας έδωσε την αφορμή για την ακόλουθη συνέντευξη.

Η αφορμή για τον Ψεύτικο ήλιο ήταν ένα τηλεγράφημα του ΑΠΕ σχετικά με την οικογενή αϋπνία. Πότε συνειδητοποιήσατε ότι πίσω από αυτή την είδηση υπήρχε μια αφήγηση που άξιζε να γίνει μυθιστόρημα;

Σχεδόν από την πρώτη στιγμή, μόνο που ακόμη δεν γνώριζα τους ήρωες, δεν τους είχα καν συναντήσει. Έπρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια, πολλές αλλαγές και πολλές γραφές μέχρι να πάρουν σάρκα και οστά. Δεν γνώριζα ότι υπάρχουν άνθρωποι που υποφέρουν από κάτι τέτοιο και στην αρχή είχα δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στην ασθένεια, κατάλαβα όμως στην πορεία πως η ανάγκη για ζωή είναι αυτή που θα πρέπει να κινεί τους ήρωες, και έτσι έγινε τελικά.

Τι ενέπνευσε τον τίτλο του βιβλίου σας;

Ο τίτλος προέρχεται από την τελευταία φράση του βιβλίου, όπου όλα πια έχουν τελειώσει, αλλά ταυτόχρονα υπάρχει μια αμφιβολία και μια αισιοδοξία για το μέλλον. Η λέξη «ψεύτικος» έχει πολλές αλληγορικές σημασίες. Ο καθένας μπορεί να επιλέξει αυτή που θέλει. Η δική μου επιλογή, η δική μου εκδοχή θεωρώ ότι κάνει έναν απολογισμό, ενώ ταυτόχρονα κοιτάζει το μέλλον.

Το ζευγάρι φαίνεται να μετατρέπει τον φόβο του θανάτου σε κινητήρια δύναμη για να ζήσει τη ζωή και τον έρωτα. Υπάρχει μια έντονη ανάγκη για εμπειρίες και δράση. Πιστεύετε ότι η αίσθηση του χρόνου που χάνεται καθοδηγεί τις ανθρώπινες αποφάσεις;

Σαφέστατα. Ξέρετε, οι άνθρωποι έχουμε την τάση να θέλουμε να κάνουμε πολλά πράγματα, όταν νιώθουμε ότι δεν έχουμε πολύ χρόνο. Στην προκειμένη περίπτωση είναι η Σιλβάνα εκείνη που παρακινεί τον Δάνο για να κάνουν πράγματα μαζί. Πρόκειται για μια ηρωίδα πολύ πιο τραγική από εκείνον, καθώς έχει βιώσει πολύ περισσότερους θανάτους στην οικογένειά της. Είναι επόμενο να μη νιώθει καλά, όμως έχει τη δύναμη να σταθεί στα πόδια της και να κάνει σχέδια και γι’ αυτό έχει ανάγκη τον Δάνο, ο οποίος όμως είναι πιο αδύναμος και την ακολουθεί.

Πιστεύω πως πάντοτε θα επιστρέφουμε στο βιβλίο.

Η ιστορία σας πλέκει πραγματικά γεγονότα με στοιχεία φαντασίας. Πώς καταφέρατε να κρατήσετε την ισορροπία ανάμεσα στην αλήθεια και τη φαντασία;

Αυτό το παιχνίδι πάντοτε μου άρεσε. Σε όλα τα βιβλία μου υπάρχει αυτό. Η αφορμή για μια ιστορία είναι κάτι που συνέβη πραγματικά, ένα πρόσωπο που είδα, μια κίνηση, μια φράση. Δεν θα μπορούσα να γράψω όμως ένα αμιγώς ιστορικό μυθιστόρημα, γιατί ο στόχος μου είναι να αφηγηθώ αυτό που συμβαίνει στους ανθρώπους, όλα τ’ άλλα είναι απλώς ένα περίγραμμα.

Υπάρχουν σημεία στο βιβλίο όπου η αφήγηση γίνεται έντονα φιλοσοφική. Πώς αποφασίζετε πότε θα χρησιμοποιήσετε αφηγηματικό σχολιασμό και πότε τη δράση των χαρακτήρων;

Δεν κάνω κάτι παραπάνω από το να παραθέσω τις σκέψεις μου, όπως θα έκανε και αυτός που διαβάζει μια ιστορία. Έχει απορίες, έχω απορίες και προσπαθώ να τις λύσω μαζί του. Άρα δεν αποφασίζω για κάτι, απλώς προκύπτει.

Ως συγγραφέας και δημοσιογράφος, πώς βλέπετε τη σχέση των νέων με το βιβλίο σήμερα; Με τόσες επιλογές ψυχαγωγίας και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ποιες τάσεις παρατηρείτε στις αναγνωστικές συνήθειες του κοινού;

Έχω την αίσθηση ότι οι νέοι διαβάζουν, με την έννοια ότι είναι πολύ ενημερωμένοι γι’ αυτά που τους ενδιαφέρουν, όμως δεν τους ενδιαφέρει τόσο η λογοτεχνία. Από την άλλη, είναι καλό που διαβάζουν έστω κι έτσι. Είναι σαφές πως στην εποχή μας όλο και περισσότεροι επιλέγουν τα ηλεκτρονικά αναγνώσματα – ίσως είναι πιο εύκολο, με την έννοια ότι το κινητό ή το τάμπλετ το έχει κανείς συνέχεια μαζί του. Εμένα βέβαια –όπως και σε άλλους «προϊστορικούς»– μου αρέσει η μυρωδιά του χαρτιού, το εξώφυλλο. Σε τελευταία ανάλυση, πιστεύω πως πάντοτε θα επιστρέφουμε στο βιβλίο.

Μία ευχή σας για την ελληνική λογοτεχνία;

Να πάρουμε πρώτα εμείς στα σοβαρά τους εαυτούς μας, για να μας πάρουν και οι άλλοι. Η ελληνική λογοτεχνία, κάθε περίοδο και εποχή, έχει διαμαντάκια που αξίζουν παγκόσμιας προσοχής. Στο χέρι μας είναι να προχωρήσουμε και να μη μηρυκάζουμε την, κατά τ’ άλλα σημαντική όσο και υπέροχη, Γενιά του ’30.

Ως πνεύμα συγγραφικά ανήσυχο, έχετε ήδη σκεφτεί ή ξεκινήσει και το επόμενο μυθιστόρημα;

Κοιτάξτε, πάντοτε γράφω. Δεν ξέρω πού θα καταλήξει αυτό που γράφω κάθε φορά –άλλωστε, αυτή είναι και η μαγεία του ταξιδιού– όμως γράφω, όποτε μπορώ, πολύ ή λίγο, δεν έχει σημασία. Είναι κάτι που με ανακουφίζει.

 

Ψεύτικος ήλιος
Πέτρος Γκάτζιας
Οδός Πανός
128 σελ.
ISBN 978-960-477-735-8
Τιμή €12,00

Η Κωνσταντίνα Δρακουλάκου είναι δημοσιογράφος.

https://diastixo.gr/sinentefxeis/ellines/26036-sinenteuksi-konstantina-drakoulakou

https://diastixo.gr/ 

Συναυλία Παναγιώτη Καρούσου στο Νέο Μουσείο της Αίγινας με αρχαία όρχηση

 Συναυλία αρχαίας όρχησης έγινε στον ναό της Αφαίας με έργα του διεθνούς φήμης συνθέτη Παναγιώτη Καρούσου

Αίγινα, Σάββατο 8 Αυγούστου 2026. Με τεράστια επιτυχία πραγματοποιήθηκε η συναυλία αρχαίας όρχησης στον ναό της Αφαίας στην Αίγινα με έργα Παναγιώτη Καρούσου.

Συμμετείχαν οι εξαιρετικοί καλλιτέχνες: Ρέα Βουδούρη, Μαρία Γρηγορίου, Μαρία Κιόρογλου, Γιάννης Δαρείος, Αγγελική Πιτσόλη, και Γιάννος Κοτζιάς, οι οποίοι καταχειροκροτήθηκαν από 200 άτομα τουρίστες που ήταν στον αρχαιολογικό χώρο και δέχτηκαν συγχαρητήρια πολλά και τον θαυμασμό των παραβρισκόμενων από όλα τα μέρη του κόσμου.

Μετά την παρουσίαση στο ναό της Αφαίας και σε συνέχεια της πολιτιστικής δράσης στην Αίγινα το Μουσικό Σύνολο Αρχαίας Όρχησης «Ραψωδοί» συμμετείχε στα εγκαίνια του Νέου Μουσείου της Αίγινας με έργα του διεθνούς φήμης μουσικοσυνθέτη Παναγιώτη Καρούσου.

Το Υπουργείο Πολιτισμού, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων και το Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Κίνας (NAMOC) στο Πεκίνο, εγκαινίασαν την έκθεση «Απομακρυσμένα Βουνά και Ποτάμια: Πνευματική Πατρίδα». Η έκθεση με 20 έργα τέχνης 11 Κινέζων καλλιτεχνών παρουσιάζεται στο κτίριο του Καποδιστριακού Ορφανοτροφείου / Πρώην Φυλακών στην Αίγινα επί των οδών Καποδιστρίου και Φανερωμένης που θα στεγαστεί το Διαχρονικό Μουσείο Αίγινας του Υπουργείου Πολιτισμού.
Παραβρέθηκαν εκπρόσωποι της Πρεσβείας της Κίνας στην Ελλάδα, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων Δρ. Άννα-Βασιλική Καραπαναγιώτου, ο δήμαρχος Αίγινας Γιάννης Ζορμπάς, ο Ιωάννης Μαρωνίτης Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής & Βορειοαμερικανικής Ομοσπονδίας Ομίλων και Συλλόγων για την UNESCO, ο διεθνούς φήμης μουσικοσυνθέτης Παναγιώτης Καρούσος , ο Γιάννης Γαλάνης των ΕΝΠΑΝ - Ενώσεις Πολιτισμού & Ανάπτυξης και του Παγκόσμιου Φιλοσοφικού Φόρουμ και πλήθος κόσμου.

Μετά την παρουσίαση ο κύριος Ιωάννης Μαρωνίτης πρόεδρος του Ομίλου για την UNESCO Πειραιώς και Νήσων και international action Art απένειμε τιμητικές πλακέτες στους διοργανωτές της εκδήλωσης του μουσείου και στους συμμετέχοντες καλλιτέχνες του Μουσικό Σύνολο «Ραψωδοί» Ρέα Βουδούρη, Μαρία Κιόρογλου, Μαρία Γρηγορίου, Γιάννος Κοτζιάς, Γιάννης Δάρρειος, Παναγιώτης Καρούσος.
Στη λυρική συναυλία αρχαίας όρχησης του μουσικοσυνθέτη Παναγιώτη Καρούσου παρουσιάστηκαν τα έργα μελοποιημένης ποίησης της αρχαίας ελληνικής γραμματείας: «Ἔρως ἀνίκατε μάχαν» Ο ύμνος στον έρωτα Γ' στάσιμο από την Αντιγόνη του Σοφοκλή, άριες ντουέτα και χορωδιακά από τις όπερες «Προμηθέας Δεσμώτης» του Αισχύλου, και Ιλιάδα του Ομήρου, Ύμνος στην Αρετή του Αριστοτέλη, και «Αείζωον Πυρ - Τα Παντα ρει» του Ηράκλειτου.
Η συναυλία Αρχαίας Όρχησης του μουσικοσυνθέτη Παναγιώτη Καρούσου έχει παρουσιαστεί στα Μεγάλα Προπύλαια του Αρχαιολογικού Χώρου Ελευσίνας, στο Ναό του Νεμείου Διός στην Αρχαία Νεμέα, στο Ναό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος (Μεγάλη Στοά της Βραυρωνίας Αρτέμιδος), και στο Ιερό των Αιγυπτίων Θεών στη Νέα Μάκρη (Μπρεξίζα).