Agatha Christie: «Ηρακλής Πουαρό – Η πλήρης συλλογή διηγημάτων»

 

Απόστολος Σπυράκης 

Στην Αγγλία των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα διαδραματίζονται οι περισσότερες ιστορίες που περιέχει η συλλογή Ηρακλής Πουαρό – Η πλήρης συλλογή διηγημάτων της Άγκαθα Κρίστι, που κυκλοφόρησε φέτος από τις Εκδόσεις Ψυχογιός. Ο Ηρακλής Πουαρό κινείται ανάμεσα σε χιλιάδες σώματα που στριμώχνονται στο μετρό του Λονδίνου, αναζητά υπόπτους στους σκοτεινούς δρόμους και στα προάστια της βρετανικής πρωτεύουσας, εξιχνιάζει υποθέσεις σε επαρχιακά πανδοχεία τρώγοντας αυγά με μπέικον, το κλασικό αγγλικό πρωινό, θυμάται επιτυχίες και αποτυχίες του παρελθόντος πίνοντας τη σοκολάτα του, καθώς ο αέρας ουρλιάζει και η βροχή πέφτει με δύναμη στα τζάμια, ψάχνει λύσεις σε αινίγματα μέσα σε παλαιά μοναστήρια που αντικρίζουν τον ωκεανό.

Εδώ υπάρχουν διηγήματα όπου οι κατάρες των αιγυπτιακών τάφων και οι δεισιδαιμονίες δεν εμποδίζουν τον Πουαρό να βρει την αλήθεια, καθώς και υποθέσεις που αφορούν μυθικά ορυχεία ασημιού στη μακρινή Μπούρμα. Και βέβαια υπάρχουν τα αγαπημένα χριστουγεννιάτικα διηγήματα, τα οποία η Άγκαθα Κρίστι δούλευε ξανά και ξανά τελειοποιώντας τα. Ένα τέτοιο διήγημα είναι «Η περιπέτεια της χριστουγεννιάτικης πουτίγκας», το καλύτερο διήγημα του τόμου, κατά τη γνώμη μου, το οποίο έδωσε και τον τίτλο σε μια συλλογή που εκδόθηκε το 1960. Το σκηνικό σ’ αυτό το διήγημα περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία των παραδοσιακών γιορτασμών: τη σούπα από στρείδια, τις γαλοπούλες και, φυσικά, «την πουτίγκα δαμάσκηνο με το δαχτυλίδι και το κουμπί του εργένη», τα κέρματα από ατόφιο ασήμι, τα δαμάσκηνα Έλβα και τα δαμάσκηνα Κάρλσμπαντ, τα αμύγδαλα, τις σταφίδες, τα παγωμένα φρούτα, το τζίντζερ. Σε ένα αρχοντικό του δέκατου τέταρτου αιώνα, λευκό από το χιόνι, ο Πουαρό καλείται να λύσει ένα ακόμα μυστήριο εξετάζοντας τα πρόσωπα που συγκεντρώνονται γύρω από το τραπέζι, όπου κυριαρχεί «μια μεγάλη ολοστρόγγυλη πουτίγκα, σαν μπάλα, με ένα κλαράκι ου καρφωμένο πάνω της σαν σημαία θριάμβου και περιστοιχισμένη από ολόλαμπρες γαλάζιες και κόκκινες φλόγες».

Όλα τα στοιχεία της δουλειάς και της αξίας της υπάρχουν σε τούτη τη συλλογή διηγημάτων, που έχουν ως ενοποιητικό στοιχείο το δαιμόνιο του βετεράνου Βέλγου ντετέκτιβ, ο οποίος καταφέρνει να βρίσκει πάντα τη λύση στους πιο δύσκολους γρίφους.

Η Άγκαθα Κρίστι θεωρούσε τον εαυτό της λαϊκή συγγραφέα –«υπηρέτησα τη λαϊκή λογοτεχνία», λέει στην αυτοβιογραφία της– που γράφει για το ευρύ κοινό και προσπαθούσε πάντα να μένει προσγειωμένη, ενώ δούλευε σκληρά και επαγγελματικά, κρατώντας σημειώσεις σε έξι τετράδια με τις σκέψεις της και όλα όσα έβλεπε όπως περπατούσε στον δρόμο ή στη διάρκεια κάποιου ταξιδιού της. Για να γράψει δεν χρειαζόταν κάποιο γραφείο ή κάποιον ιδιαίτερο χώρο, της αρκούσε ένα γερό και στέρεο τραπέζι, όπου ακουμπούσε τη γραφομηχανή της, και μπορούσε να δουλέψει κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, είτε μπροστά στο τζάκι του ζεστού σπιτιού της αντικρίζοντας τις φλόγες που τρεμόσβηναν, είτε κάτω από τον εξοντωτικό ήλιο της Μέσης Ανατολής, όπου βοηθούσε τον σύζυγό της στις ανασκαφές του. Αυτό της έδινε τη δυνατότητα να δημιουργεί συνεχώς καινούργιες ιστορίες, που δεν τις εξέδιδε μέχρι να νιώσει ότι είχαν «λουστραριστεί» όσο γινόταν.

Στην πλήρη συλλογή διηγημάτων με ήρωα τον Ηρακλή Πουαρό, τον αγαπημένο πρωταγωνιστή της, μπορεί κανείς να διαπιστώσει τον πλούτο της θεματολογίας της, τον σταθερό ηθικό της κώδικα, την ευρύτητα των γνώσεών της σε ό,τι αφορά την ψυχολογία, το απεριόριστο μυθοπλαστικό της ταλέντο, τη θεατρικότητα των σκηνών, την απολαυστική ροή της αφήγησής της. Όλα τα στοιχεία της δουλειάς και της αξίας της υπάρχουν σε τούτη τη συλλογή διηγημάτων, που έχουν ως ενοποιητικό στοιχείο το δαιμόνιο του βετεράνου Βέλγου ντετέκτιβ, ο οποίος καταφέρνει να βρίσκει πάντα τη λύση στους πιο δύσκολους γρίφους.

 

Ηρακλής Πουαρό – Η πλήρης συλλογή διηγημάτων
Agatha Christie
μετάφραση: Θεοδώρα Δαρβίρη, Χρήστος Καψάλης, Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, Χρύσα Μπανιά, Χρήστος Μπαρουξής, Έλλη Συλογίδου
Ψυχογιός
992 σελ.
ISBN 978-618-01-6212-7
Τιμή €22,20

Ο Απόστολος Σπυράκης είναι συγγραφέας και κριτικός

https://diastixo.gr/kritikes/xenipezografia/25356-hraklhs-pouaro-plhrhs-sullogh

https://diastixo.gr/ 

Συλλογικό έργο: «Το βιβλιοπωλείο Κάουφμαν – La librairie Kauffmann»

 

Κατερίνα Σπυροπούλου

 

  

Οι Εκδόσεις Texto Λεξικοπωλείο-Βιβλιοπωλείο έχουν μεγάλη εμπειρία σε εκδόσεις και στη διοργάνωση βιβλιοπαρουσιάσεων, με κίνητρο τη βαθιά αγάπη τους για τη λογοτεχνία και τη γαλλική γλώσσα και την επιθυμία τους να προσφέρουν στον ελληνογαλλικό πολιτισμό. Δεν θα ήταν υπερβολή να προσομοιάσουμε το χαριτωμένο, φιλόξενο «Λεξικοπωλείο», στην είσοδο του Παγκρατίου, στο άλλοτε γνωστό Βατραχονήσι, με τη ζεστή ατμόσφαιρα ιστορικών βιβλιοπωλείων, όπως του θρυλικού Shakespeare and Company και, γιατί όχι, του ιστορικού Κάουφμαν.

Η δίγλωσση έκδοση του χρονικού-λευκώματος Το βιβλιοπωλείο Κάουφμαν επιβεβαιώνει τα παραπάνω και το εξαίρετο εκδοτικό εγχείρημα δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς την εύστοχη και έξυπνη σύνθεση της συντακτικής ομάδας με τους καταξιωμένους Δημήτρη Παντελοδήμο, ομότιμο καθηγητή του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, μεταφραστή και κριτικό λογοτεχνίας, τον πρώην διευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου Πειραιά, Marcel Durand, και τον Philippe Mignon, πρώην υπάλληλο του βιβλιοπωλείου Κάουφμαν, ο οποίος βίωσε το τέλος της χρυσής εποχής αυτού του ξεχωριστού χώρου. Και οι τρεις συνεργάστηκαν με την εκδότρια της Texto Λεξικοπωλείο, Odile Bréhier, που εμπνεύστηκε την έκδοση του λευκώματος, και συνέβαλαν στην επιτυχία του όλου εγχειρήματος.

Το βιβλιοπωλείο Κάουφμαν έγινε γρήγορα θεσμός για την αθηναϊκή κοινωνία.

Το λεύκωμα αποτελεί ένα ταξίδι στον χρόνο, μια αφήγηση της ζωής του Χέρμαν Κάουφμαν και της πορείας του βιβλιοπωλείου του: από το 1919, όταν ο Κάουφμαν βιοποριζόταν από το πλανόδιο εμπόριο γραμματοσήμων, τη σταδιακή επέκταση της δραστηριότητάς του στην πώληση και αγορά παλαιών βιβλίων, μέχρι τη μόνιμη στέγαση και το άνοιγμα του βιβλιοπωλείου του στην οδό Σταδίου 28 και την εξέλιξή του σε βασικό φορέα διάδοσης της γαλλικής Γραμματείας στην Ελλάδα. Με φόντο σημαντικά γεγονότα, πολέμους, κοινωνικές αντιπαραθέσεις, το βιβλιοπωλείο δεν παρείχε μόνο απλόχερα τη δυνατότητα επαφής με τα σύγχρονα ρεύματα της γαλλικής λογοτεχνίας της εποχής, αλλά συνέβαλε ουσιαστικά στην καθιέρωση πρωτοεμφανιζόμενων ποιητών ή πεζογράφων στον Νεοελληνικό Παρνασσό, με την ίδρυση ενός καλαίσθητου εκδοτικού οίκου με την επωνυμία Κασταλία. Ο νέος εκδοτικός οίκος συγκέντρωνε την αφρόκρεμα της λογοτεχνίας. Τερζάκης, Θεοτοκάς, Σεφέρης, Εμπειρίκος, Μυριβήλης, Βενέζης και άλλοι της γενιάς του ’30 εξέδιδαν τα έργα τους στην Κασταλία, ενώ, μεταξύ των συνεργατών, συγκαταλεγόταν και ο Κ. Θ. Δημαράς. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει και στις μετέπειτα εκδοτικές δραστηριότητες του Κάουφμαν. Αναφέρομαι στην έκδοση των πρώτων λεξικών, ελληνογαλλικού και γαλλοελληνικού, που καθιερώθηκαν ως τα πλέον έγκυρα λεξικά της εποχής, όπως και στη συλλογή διάδοσης στη Γαλλία από τον Hatier μεταφράσεων στη γαλλική έργων της νεοελληνικής λογοτεχνίας, καθιστώντας τα γνωστά στο ευρύ γαλλόφωνο κοινό.

Το βιβλιοπωλείο Κάουφμαν έγινε γρήγορα θεσμός για την αθηναϊκή κοινωνία, για τους ανθρώπους του πνεύματος και τους επιστήμονες, χώρος ενημέρωσης, «τόπος συναισθηματικής αγωγής», πρόσκληση για βαθιά κατάδυση στην πληθώρα των βιβλίων και των εντύπων και ταυτόχρονα ανάταση ψυχής. Οι προσωπικές εμπειρίες και οι αναμνήσεις προσωπικοτήτων, τακτικών θαμώνων του βιβλιοπωλείου Κάουφμαν, συγκινούν και εκπέμπουν τη θελκτική γοητεία που ασκούσε αυτός ο μυθικός χώρος, που αποτελούσε ένα σύμπαν πέρα από τον χωροχρόνο της πραγματικότητας.

Η έκδοση αυτού του λευκώματος είναι πραγματικό κομψοτέχνημα: το εξώφυλλο, τα περιεχόμενα, το χαρτί εκτύπωσης, οι φωτογραφίες αρχείων, η σχολαστική επιμέλεια των κειμένων, η έρευνα και η τεκμηρίωση του αρχειακού υλικού και η καλλιτεχνική σελιδοποίηση. Όσο για την εκδότρια, βιβλιοπώλισσα και δεινή αναγνώστρια Odile Bréhier, θα κρατώ πάντα μέσα μου το χαμόγελο και το πάθος της για τα βιβλία, την ανάγνωση και τους συγγραφείς. Γνωρίζει πολύ καλύτερα απ’ όσο φανταζόμαστε τις αναγνωστικές μας προτιμήσεις και μας προτείνει βιβλία κομμένα και ραμμένα στα μέτρα μας· κι όταν μας παροτρύνει να διαβάσουμε κάτι νέο, μας οδηγεί σε άγνωστα μονοπάτια, διευρύνοντας με μαγικό τρόπο τον αναγνωστικό μας ορίζοντα.

[Κατερίνα Σπυροπούλου, Δρ Αναπληρώτρια Ακολούθου Επιστημονικής και Πανεπιστημιακής Συνεργασίας – Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος]

 

Το βιβλιοπωλείο Κάουφμαν – La librairie Kauffmann
Συλλογικό έργο
Καλλιτεχνική επιμέλεια: Άννα Αγγελιδάκη
Φωτογραφίες: Θεόδωρος Χουρμουζιάδης
Texto – Lexikopoleio
368 σελ.
ISBN: 978-618-87394-0-6
Τιμή: 42,22€

https://diastixo.gr/kritikes/diafora/25355-bibliopoleio-kauffmann

https://diastixo.gr/ 

Ελένη Τούσια: «O Φύλακας του Κλουβιού»

 

Αλεξία Βλάρα

 

 

Το μυθιστόρημα της Ελένης Τούσια Ο φύλακας του κλουβιού, το οποίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πηγή, είναι ένα μυθιστόρημα τρόμου που έρχεται να ταράξει για τα καλά ό,τι ξέρουμε μέχρι τώρα για ιστορίες τρόμου. Μας μεταφέρει σε ένα παράλληλο σύμπαν, όπου φύλακες, κλουβιά, άτυχοι θνητοί, μυστικιστικά μονοπάτια, μέχρι και η «δρακότυπα» Καρδίτσας, συνθέτουν τον καμβά της αφήγησης. Η συγγραφέας, με τη δεξιοτεχνία της στην ιστορία τρόμου και με την περιγραφική της δεινότητα, απαριθμεί γεγονότα έτσι ώστε σε κάθε σκηνή, σε κάθε κεφάλαιο, να αναδύεται ένας νέος κόσμος και μέσα από τη σκοτεινή ατμόσφαιρα να ξεπηδά κάτι εντελώς καινούργιο και φωτεινό, έστω και πρόσκαιρο.

Η ωμή και αφοπλιστική γλώσσα της συγγραφέως λειτουργεί καταλυτικά, μετατρέποντας κάθε εικόνα σε εμπειρία που σοκάρει, συγκινεί και μένει αξέχαστη.

Σίγουρα η συγγραφέας έχει επιρροές από ταινίες τρόμου, από βιβλία και από σειρές τρόμου, και περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια και την πιο ανατριχιαστική σκηνή. Μπορεί μέσα από την ωμότητα να δημιουργεί μία ισορροπία στην ατμόσφαιρα, που, αν και σκοτεινή, φαντάζει γνώριμη και ελκυστική. Το Ωων Κα θα μπορούσε να ήταν ένα υπαρκτό μέρος, θα μπορούσε όμως να ήταν και αποκύημα της φαντασίας. Αυτό όμως που σίγουρα δεν θα μπορούσε να είναι, είναι ένας τόπος όπου κυριαρχεί η δικαιοσύνη, οι αξίες και τα ιδανικά. Είναι ένα δυστοπικό μέρος όπου το κακό με το καλό αντιπαραβάλλονται σε μία ευθυτενή πορεία και ο φύλακας έχει πάντα εξέχουσα θέση.

Η περιγραφή που έχει μείνει ανεξίτηλη στη μνήμη μου είναι όταν η ηδονή με τον θάνατο έρχονται σε απόλυτη αρμονία· κάτι τόσο σκοτεινό, αλλά και τόσο μαγικό συνάμα. Τα κεφάλαια είναι έτσι δομημένα που θυμίζουν ξένη λογοτεχνία και θα ευχόμασταν να μεταφραστεί το βιβλίο στα αγγλικά ή στα γερμανικά, καθώς εκεί είναι και ο τόπος διαμονής της Ελένης Τούσια, και να διακριθεί ως μυθιστόρημα τρόμου ή, θα λέγαμε, επιστημονικής φαντασίας τρόμου. Η ωμή και αφοπλιστική γλώσσα της συγγραφέως λειτουργεί καταλυτικά, μετατρέποντας κάθε εικόνα σε εμπειρία που σοκάρει, συγκινεί και μένει αξέχαστη. Η φαντασία της ξεπερνά κατά πολύ τα όρια και τα δεδομένα της ελληνικής πραγματικότητας και της δομής της κοινωνίας μας, καθώς τα στερεότυπα που υπάρχουν είναι πολλά. Αλλά έτσι δεν είναι; Ποιος μπορεί να βάλει όρια στη φαντασία;

Η αργή και κλιμακούμενη ένταση του μυθιστορήματος κρατά τον αναγνώστη σε αγωνία μέχρι το τελευταίο λεπτό. Στο τέλος έρχεται η λύτρωση, όπου το καλό θα υπερισχύσει· αλλά και πάλι γεννιούνται ερωτήματα στον αναγνώστη αν όντως αυτό το τέλος είναι καλό, τίμιο και σωστό, ή αν θα έπρεπε να υπάρχει η παρουσία και των δύο, του καλού και του κακού. Αν κλείσουμε τα μάτια μας και φανταστούμε έναν τέτοιο κόσμο, όμοιό του δεν έχουμε ξαναδεί· αλλά ίσως να ζούμε σε έναν χειρότερο κόσμο, καθώς η δημοκρατία είναι φαινομενική και παροδική. Και τότε θα αναλογιστούμε: ποιο είναι το σωστό και ποιο το λάθος;

 

O Φύλακας του Κλουβιού
Ελένη Τούσια
Εκδόσεις Πηγή
512 σελ.
ISBN 978-960-626-745-1
Τιμή €18,90

Η Αλεξία Βλάρα είναι πολιτικός επιστήμονας και δημοσιογράφος.

https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/25371-fulakas-klouviou

https://diastixo.gr/ 

Άννα Βαγενά: «Λουλού. Μια αληθινή ιστορία»

 

Κατερίνα Ζαμαρία

 

 

Η Άννα Βαγενά αποτελεί μια από εκείνες τις περιπτώσεις στον χώρο της Τέχνης και του Πολιτισμού, που χωρίς να φωνασκούν αφήνουν ισχυρό αποτύπωμα. Με καταγωγή από τη Λάρισα, ξεκινά την καριέρα της στον κινηματογράφο το 1970 και στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 1979 κερδίζει το βραβείο Α' γυναικείου ρόλου στην ταινία Το προξενιό της Άννας του Παντελή Βούλγαρη. Το 1975 πρωτοστάτησε στη δημιουργία του Θεσσαλικού Θεάτρου, που αποτέλεσε πρότυπο θεατρικής αποκέντρωσης και οδηγό για την ίδρυση των Δηµοτικών Περιφερειακών Θεάτρων (ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.). Το 1999 ίδρυσε µε τον Λουκιανό Κηλαηδόνη το Θέατρο Μεταξουργείο συνεισφέροντας στην ανάπτυξη της οµώνυµης υποβαθµισµένης περιοχής της Αθήνας και σηµατοδοτώντας µια νέα εποχή για τους χώρους προβολής του πολιτισµού. Και σημάδεψε το θεατρόφιλο κοινό με ρόλους ζωής, όπως της μητέρας στο έργο Το γάλα ή την Αγγέλα Παπάζογλου.

Το βιβλίο Λουλού. Μια αληθινή ιστορία, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη, είναι η ιστορία ενός άτυχου πλάσματος που πληγώθηκε, τραυματίστηκε, γνώρισε την κακία και τη βαρβαρότητα των ανθρώπων. Ταυτόχρονα, όμως, είχε την τύχη να διασωθεί και να βιώσει τη φροντίδα και την αγάπη που κάθε πλάσμα δικαιούται.

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Λουλούς εγκιβωτίζει τη φωνή της Βαγενά και έτσι η «αυτοβιογραφία» της Λουλούς μετατρέπεται σε αυτοβιογραφία και της Άννας, καθώς το κείμενο, που αναπαραστάθηκε θεατρικά στο Θέατρο Μεταξουργείο, το δεύτερο σπίτι της οικογένειας Βαγενά-Κηλαηδόνη, έχει τη μορφή μιας ανοιχτής επιστολής που απευθύνεται στον αναγνώστη από τη Λουλού. Ταυτόχρονα, όμως, η Βαγενά αναθέτει στη Λουλού να πει και τη δική της ιστορία. Έτσι, στο βιβλίο έχει κάποιος την ευκαιρία να διαβάσει και στιγμιότυπα από τη ζωή ενός από τα θρυλικά πια ζευγάρια του πολιτισμού, του ζεύγους Βαγενά-Κηλαηδόνη, που έχει αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στα θεατρικά και μουσικά δρώμενα της χώρας.

Σε αυτή τη βαθιά εξομολόγηση αποδεικνύεται ότι το μέγεθος της ανθρωπιάς, το μέγεθος της πολιτικής μας υπόστασης αποτυπώνεται σε πράγματα μικρά, καθημερινά αλλά, εντέλει, τόσο καθοριστικά.

Μέσα από το κείμενο η Βαγενά θα αναδείξει –παράλληλα και με πλάγιο τρόπο– ιστορίες ανθρώπων που, όπως ακριβώς η τετράποδη αφηγήτρια, βρέθηκαν αντιμέτωποι με την ανθρώπινη κακία. Ανθρώπων όπως η Βίκυ (η δεύτερη μαμά της Λουλούς), μια τρανς γυναίκα που αναγκάστηκε να αλλάζει κατοικία και τρόπο ζωής (όπως τα αδέσποτα...) προκειμένου να επιβιώσει. Κι όμως ήταν αυτή, που με απόθεμα ανθρωπιάς και αγάπης διέσωσε τη Λουλού από τη βαρβαρότητα των ανθρωποειδών που αυτοαποκαλούνται άνθρωποι. Η Λουλού θα αφηγηθεί την ιστορία της από την ημέρα που θα εγκαταλειφθεί σκληρά κακοποιημένη στο δάσος των Σερρών μέχρι σήμερα, που ζει παράλυτη εξαιτίας του συνδρόμου Cushing, μιας ορμονικής διαταραχής που πλήττει και τον άνθρωπο.

Αυθόρμητη, ειλικρινής, κόντρα στο φαίνεσθαι και δίνοντας έμφαση στην ουσία, η Λουλού-Άννα θα περιγράψει πώς γεννιέται μια σχέση άδολης αγάπης μεταξύ ανθρώπου και ζώου. Μιας αγάπης που το ζώο επιστρέφει στο πολλαπλάσιο, ίσως γιατί τα ζώα πολλές φορές είναι πιο δοτικά από τον άνθρωπο.

Η φωνή της δεκατετράχρονης Λουλούς, σε κάποια σημεία του κειμένου, προσλαμβάνει και πολιτική χροιά. Είναι σε εκείνα τα σημεία όπου θα αφηγηθεί την ταραγμένη περίοδο του 2015. Τότε που η γατομαμά της θα εκλεγεί βουλεύτρια. Με αυτή την αφορμή η Λουλού-Άννα θα σχολιάσει τον πολιτικό «πολιτισμό», τη στάση των πολιτικών αντιπάλων αλλά και τα συντροφικά μαχαιρώματα. «Δεν μπορώ να σας καταλάβω εσάς τους ανθρώπους», θα πει η Λουλού. «Νομίζω ότι μας προσβάλλετε όταν λέτε: μαλώνουν σαν τα σκυλιά. Εμείς τα σκυλιά, μάλλον, θα έπρεπε να λέμε: μαλώνουν σαν τους ανθρώπους».

Καθ’ όλη τη διάρκεια της αφήγησης το χιούμορ συμπορεύεται με την πίκρα, την οργή, ενίοτε και με την ειρωνεία. Όταν έρχεται, ωστόσο, η ώρα να αφηγηθεί το κομμάτι της ιστορίας που αφορά τον γατομπαμπά Λουκιανό, η φωνή της Λουλούς ξεχειλίζει από χαρμολύπη. Η απώλεια αλλά και η επίγνωση ότι «όσοι αγαπιούνται αληθινά δε χωρίζουνε ποτέ» αφήνει ισχυρή επίγευση στον αναγνώστη για το τι σημαίνει αγάπη, συντροφικότητα, σχέση ζωής.

Ταυτόχρονα, σε αυτό το βιβλιαράκι των –μόλις– 78 σελίδων, η Βαγενά θα καταφέρει να μιλήσει και για ένα θέμα που στις μέρες μας προσλαμβάνει ιδιαίτερες διαστάσεις: τη ζωοφιλία. Όχι εκείνων που φωτογραφίζονται αγκαλιά με κάποιο ζώο, για να χτίσουν έτσι το κοινωνικό τους προφίλ, σε μια εποχή που –και– η ζωοφιλία έχει γίνει μόδα. Ούτε εκείνων που αποκτούν ένα ζώο χωρίς να έχουν επίγνωση της ευθύνης που αυτό συνεπάγεται. Η Βαγενά θα μιλήσει για το τι πραγματικά σημαίνει να είσαι ζωόφιλος. Η Λουλού θα γίνει, όμως, και η φωνή των κακοποιημένων ζώων. Η Άννα Βαγενά με το κείμενό της θα καταγγείλει το φαινόμενο αυτό, που ο πραγματικός αριθμός των σχετικών περιστατικών παραμένει στην πλευρά του σκοτεινού αριθμού εγκληματικότητας. Φαινόμενο που, βάσει ερευνών, συσχετίζεται γενικότερα με τη βία, καθώς τα άτομα που έχουν προβεί σε πράξεις κακοποίησης ζώων, συχνά εκδηλώνουν κακοποιητικές συμπεριφορές κατά προσώπων. Χαρακτηριστικά, σε μία μελέτη στις ΗΠΑ για οικογένειες που είχαν τεθεί υπό έρευνα για πιθανή κακοποίηση των παιδιών τους, διαπιστώθηκε ότι στο 88% των οικογενειών τα κατοικίδιά τους είχαν κακοποιηθεί.

Η Λουλού (θα μπορούσε να) είναι και η ιστορία κάθε κακοποιημένου παιδιού, κάθε ανάπηρου, εγκαταλειμμένου, «αδέσποτου» πλάσματος. Και αξίζει να αναζητήσετε αυτό το βιβλίο που αποτίνει φόρο τιμής στην αγάπη που δίνεται απλόχερα, χωρίς περιορισμούς, χωρίς ταμπέλες, χωρίς αναστολές σε όποιον την έχει ανάγκη. Γιατί σε αυτή τη βαθιά εξομολόγηση της Λουλούς-Άννας αποδεικνύεται ότι το μέγεθος της ανθρωπιάς, το μέγεθος της πολιτικής μας υπόστασης αποτυπώνεται σε πράγματα μικρά, καθημερινά αλλά, εντέλει, τόσο καθοριστικά.

 

Λουλού. Μια αληθινή ιστορία
Άννα Βαγενά
Εκδόσεις Πατάκη
80 σελ.
ISBN 978-618-07-1031-1
Τιμή €5,85

 

https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/25372-loulou-alithinh-istoria

Βασίλης Κολώνας: συνέντευξη στην Κατερίνα Τακίδη

 

Κατερίνα Τακίδη

 

 

Ο Βασίλης Κολώνας, απόφοιτος του Τμήματος Aρχιτεκτόνων του AΠΘ, ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι στους τομείς Ιστορίας της Τέχνης, Μουσειολογίας και Αναστήλωσης ιστορικών μνημείων. Το διάστημα 2002-2022 καθηγητής στο Tμήμα Aρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, από τον Δεκέμβριο του 2022 ομότιμος καθηγητής του ιδίου Τμήματος. Βασικός συντελεστής και υπεύθυνος ελληνικών και ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων σχετικών με τη μελέτη και την έρευνα της Iστορίας της αρχιτεκτονικής του 19ου και 20ού αιώνα στην Eλλάδα και στις χώρες της ανατολικής Mεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας. Έχει εργαστεί ως ερευνητής και έχει διδάξει σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ, του Καναδά και της Γαλλίας. Μέλος της διεθνούς επιστημονικής επιτροπής της EAUH (European Association of Urban History, 2012-2022). Είναι συγγραφέας 10 μονογραφιών. Η δίγλωσση έκδοση Η Πόλις / TheCity: Ο αστικός χώρος στον Κ.Π. Καβάφη / Urban space in the work of C.P. Kavafy, που κυκλοφορεί από τον εκδοτικό οίκο University Studio Press, μας έδωσε την αφορμή για την ακόλουθη συνέντευξη.

Τι σας ενέπνευσε να εξετάσετε τον ρόλο της πόλης στην ποίηση του Κ.Π. Καβάφη;

Η αναζήτηση της πόλης στην καβαφική Αλεξάνδρεια υπήρξε πάντοτε ένας γοητευτικός όσο και δυσπρόσιτος προορισμός. Αφετηρία στο ταξίδι αυτό στάθηκε το Α’ Διεθνές Συμπόσιο για τον Καβάφη τον Οκτώβριο του 1991 στην Αλε­ξάνδρεια, όπου παρουσιάστηκε μια πρώτη προσέγγιση στο θέμα Ο αστικός χώρος στον Κ.Π. Καβάφη. Το να μιλήσει ένας ιστορικός της αρχιτεκτονικής για τον Καβάφη ανάμεσα σε καταξιωμένους μελετητές του έργου του απαιτούσε τόλμη και ψυχραιμία. Επιχείρησα να διερευνήσω από τη ματιά της δικής μου επιστημονικής ειδίκευσης πώς ο ποιητής προσεγγίζει τον αστικό χώρο αναζητώντας τη δική του πόλη, στον ιστορικό ή ενεστώτα χρόνο, και αφού εξάντλησα ό,τι σχετικό είχε γραφεί από μελετητές τους έργου του, αλλά και από συγγραφείς όπως οι L. Durrell, E.M. Forster και Σ. Τσίρκας, οδηγήθηκα στην Αλεξάνδρεια και στον «πραγματικό», εξαιρετικά γοητευτικό, αστικό της χώρο.

Η έρευνα αυτή ξεκίνησε για εσάς, λοιπόν, από τη δεκαετία του 1990. Πώς εξελίχθηκε η μελέτη σας αυτά τα περίπου τριάντα χρόνια από την πρώτη παρουσίαση του 1991 μέχρι την πιο πρόσφατη έκδοση του 2024;

Το Α’ Διεθνές Συμπόσιο για τον Καβάφη σημείωσε εξαιρετική επιτυχία και τα Πρακτικά του δημοσιεύτηκαν στα ελληνικά και τα αραβικά. Το κείμενο με μικρές αλλαγές δημοσιεύτηκε στο Εντευκτήριο (1996) και, σε συνεπτυγμένη μορφή, στο αρχιτεκτονικό περιοδικό Metalocus στα ισπανικά και αγγλικά (2008). Παρουσιάστηκε επίσης σε διαλέξεις και πανεπιστημιακά σεμινάρια στη Θεσσαλονίκη, τον Βόλο, το Ηράκλειο και στο εξωτερικό στα πανεπιστήμια San Francisco State University, McGill και Brown το 2006. Μετά την πρώτη του έκδοση, παρουσιάστηκε στο σεμινάριο «Greece Faces East» στο Columbia University το 2014 και το 2017 στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη, στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών δράσεων του Αρχείου Καβάφη. Παράλληλα, η ενασχόλησή μου με την αρχιτεκτονική της Αιγύπτου κατά τον 19ο-20ό αιώνα, στο πλαίσιο ελληνικών και ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων, διατήρησε ισχυρή την επαφή μου με την Αλεξάνδρεια ως έναν απόλυτα συγκεκριμένο και ιεραρχημένο χώρο δράσης Ελλήνων αρχιτεκτόνων, κατασκευαστών και επενδυτών. Έπειτα από μια πρώτη καταγραφή αυτής της δραστηριότητας στον συλλογικό τόμο Le Caire-Alexandrie, Architectures européennes 1850-1950, IFAO (Κάιρο 2000), υπάρχει πάντα ζωντανή η ολοκλήρωση μιας συστηματικής καταγραφής του κτιριακού αυτού αποθέματος και, με τη συνεργασία τοπικών φορέων, ευελπιστώ να ολοκληρωθεί σύντομα.

Το να μιλήσει ένας ιστορικός της αρχιτεκτονικής για τον Καβάφη ανάμεσα σε καταξιωμένους μελετητές του έργου του απαιτούσε τόλμη και ψυχραιμία.

Ποια ήταν η μεθοδολογική σας προσέγγιση κατά τη διάρκεια της έρευνας; Πώς συνδυάσατε εργαλεία ή έννοιες από την αρχιτεκτονική με τη φιλολογική ανάλυση, ώστε να αναδείξετε τις σχέσεις μεταξύ του αστικού χώρου και της ποίησης του Καβάφη;

Εκτός της γενικής αίσθησης της πόλης που αποπνέει η ποίηση του Καβάφη, υπογράμμισα όλα εκείνα τα στοιχεία του αστικού χώρου και της αρχιτεκτονικής του που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν την κατά Καβάφη εικονογραφία της ιστορικής και της σύγχρονης Αλεξάνδρειας. Δημόσιοι χώροι, αστικές λειτουργίες και εξοπλισμός, επώνυμα κτίρια, κατοικίες, περιγραφές εσωτερικού χώρου και διακόσμου, υποβαθμισμένες συνοικίες, εργαστήρια, χώροι αναψυχής και κοινωνικών συναθροίσεων αποδίδονται αφαιρετικά, συνειρμικά, σπάνια συγκεκριμένα, ακολουθώντας τις δράσεις και τις διαδρομές των ηρώων του.

Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις ή δυσκολίες που αντιμετωπίσατε κατά τη διάρκεια της έρευνάς σας;

Η ενασχόλησή μου με το καβαφικό έργο υπήρξε και πρόκληση και ένας δύσκολος στόχος: να μελετήσω το άγνωστο ως τότε –όπως απέδειξε η έρευνα της εκτενούς βιβλιογραφίας– θέμα της πόλης. Μελέτησα με κάθε λεπτομέρεια ό,τι σχετικό είχε γραφτεί μέχρι τότε, για να αποφύγω επαναλήψεις και παραλληλισμούς και να δώσω τη δική μου εκδοχή για την απεικόνιση του αστικού χώρου στο έργο του ποιητή.

Στο βιβλίο σας αναφέρετε ότι «ο Καβάφης είναι ποιητής της πόλης» και πως «η φύση ελάχιστα τον εμπνέει». Τι προσφέρει η πόλη στην καβαφική ποίηση που ίσως δε θα μπορούσε να προσφέρει η φύση ή άλλοι χώροι;

Ο Kαβάφης είναι ο ποιητής της πόλης· η φύση ελάχιστα τον εμπνέει και τον απασχολεί. O αστικός χώρος ορίζει την τοπιογραφία και την εικονογραφία της ποίησής του.Mια περαιτέρω διάκριση της σύγχρονης πόλης από την ιστορική πόλη παρέχει σημεία εκκίνησης σε δύο διαφορετικές προσεγγίσεις του αστικού χώρου.Για την ιστορική πόλη οι προσεγγίσεις είναι πολλαπλές. O αστικός χώρος παρουσιάζεται σε όλες τις δυνατές μορφές του: δρόμοι, πλατείες, αγορές, δημόσια κτίρια, χώροι κοινωνικών συναθροίσεων, έντονη παρουσία της οικονομικής λειτουργίας της πόλης.Στη σύγχρονη, τη συγκεκριμένη πόλη, αντίθετα, το βάρος δίνεται στις ανώνυμες συνοικίες, στη μικρή κλίμακα, στον ιδιωτικό χώρο, στον εξοπλισμό του και την ατμόσφαιρα που επικρατεί μέσα σ’ αυτόν.

Πώς θα περιγράφατε την έννοια της «πόλης» στο έργο του Καβάφη από πλευράς ρεαλισμού και συμβολισμού;

Η πόλη, τόσο στην ιστορική της διάσταση όσο και στη σημερινή της μορφή, προσφέρει στον ποιητή τον ιδανικό χώρο, τον οποίο προσεκτικά επιλέγει και περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια, ώστε να τον εντάξει στο πλαίσιο δράσης των ηρώων του ενισχύοντας τις εκάστοτε επιθυμίες, σκέψεις ή κίνητρά τους, και να προσδώσει τον απαραίτητο συμβολισμό σε θέματα που δεν επιθυμεί να εκφράσει με έναν περισσότερο ρεαλιστικό, όπως θα λέγαμε σήμερα, τρόπο.

Ποιο ήταν το σκεπτικό πίσω από την επιλογή και την ένταξη του φωτογραφικού υλικού στο βιβλίο σας;

Όπως αναφέρω στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης το 2013, οι φωτογραφίες επιλέχθηκαν όχι για να εικονογραφήσουν το κείμενο, αλλά ως μια απόπειρα συνομιλίας του ποιητικού χώρου με την εικόνα της Αλεξάνδρειας που ξεθωριάζει και χάνεται... Με ελάχιστες εξαιρέσεις «επώνυμης» αρχιτεκτονικής (Αβερώφειο Γυμνάσιο Θηλέων, ελληνικό νεκροταφείο, εμβληματικά έργα Ελλήνων αρχιτεκτόνων), παρουσιάζονται κτίρια ελληνικών ιδιοκτησιών και επιχειρήσεων, ανώνυμες γειτονιές και δρόμοι στην οθωμανική συνοικία, χώροι κοινωνικών συναθροίσεων, λεπτομέρειες κτιρίων –«παράθυρα», «σκάλες»– ενώ οι απόψεις της Corniche, οι εγκαταλελειμμένες ακτές και οι οπτικές φυγές προς το Kait Bey υπογραμμίζουν τον αέναο διάλογο της πόλης με τη θάλασσα. Δεν προτιμήθηκαν όψεις ή καρτ ποστάλ της επώνυμης Αλεξάνδρειας, ούτε καν φωτογραφίες του «οικείου» χώρου του ποιητή. Στόχος μας δεν ήταν η νοσταλγία για ό,τι χάθηκε, αλλά η ανάδυση της πόλης μέσα από εικόνες-σύμβολα ενός αστικού χώρου υπό δοκιμασία…

Είναι εμφανής τόσο η αγάπη όσο και η γνώση σας για την καβαφική ποίηση. Υπάρχουν άλλοι ποιητές, Έλληνες ή ξένοι, τους οποίους αγαπάτε επίσης;

Ναι, ασφαλώς, Ο Καβάφης άλλωστε δεν θα ήταν η πρώτη επιλογή σε ό,τι αφορά την προσωπική μου σχέση με την ποίηση. Ο Σεφέρης είναι για μένα ο ποιητής που εκφράζει το ελληνικό καλοκαίρι, τη θάλασσα, τους ορίζοντές μας και όλα όσα περικλείουν… Και βέβαια ο Ελύτης, ο Ρίτσος, ο Καββαδίας, όλοι πολύ αγαπημένοι και «συντροφευμένοι», όπως θα έλεγε και ο Καβάφης.

 

Η Πόλις / The City
Οαστικός χώρος στον Κ.Π. Καβάφη / Urban space in the work of C.P. Kavafy
Δεύτερη έκδοση
Βασίλης Κολώνας / Vassilis Colonas
University Studio Press
128 σελ.
ISBN 978-960-12-2667-5
Τιμή €16,00

https://diastixo.gr/sinentefxeis/ellines/25367-vasilis-kolonas

https://diastixo.gr/ 

Επιτυχημένη η συναυλία Π. Καρούσου στη Galerie Δημιουργών στην Κηφισιά

 

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου 2026 η συναυλία μελοποιημένης ποίησης του συνθέτη Παναγιώτη Καρούσου στη Galerie Δημιουργών, Χελιδονούς 28, Κηφισιά. Ερμηνεύτηκαν έντεχνα και λυρικά τραγούδια Live με την γνωστή υψίφωνο Ρέα Βουδούρη. Μαζί της τραγούδησαν η Μαρία Γρηγορίου, η Σοφία Δαράκη, ο Γιάννης Δάρρειος, και η Χριστιάνα Μάνου στο πιάνο. Τον συνθέτη Παναγιώτη Καρούσο συνεχάρει η γνωστή συνθέτρια Πηγή Λυκούδη και του χάρισε το έργο της CD "Νίκαια – Κλέος Ορθοδοξίας". Στην ωραία βραδιά που χειροκροτήθηκε από το κοινό παρουσιάστηκαν μελοποιημένα ποιήματα των: Κ. Παλαμά, Ι. Πολέμη, Γ. Ρίτσου, Γ. Δροσίνη, Δ. Σολωμού, Βύρωνα, Δ. Ιατρόπουλου, Σ. Αλιβιζάτου, Α. Τσαλαμανιού, κ.α.

Πρόγραμμα

Ανάμνησις (Διονύσιος Σολωμός), Ρέα Βουδούρη,

Μαρία Γρηγορίου

Οδοιπόρος (Παύλος Νιρβάνας), Μαρία Γρηγορίου

Άνθη του γκρεμού (Γεώργιος Δροσίνης), Μαρία Γρηγορίου

Σιωπή (Κωστής Παλαμάς), Σοφία Δαράκη

Μπριζίτ (Αύρα Τσαλαμανιού), Σοφία Δαράκη

Κούκλα μου χόρεψε Σοφία Δαράκη

Εαρινή Συμφωνία (Γιάννης Ρίτσος), Ρέα Βουδούρη

Εσύ η γλυκιά (Γεώργιος Δροσίνης), Ρέα Βουδούρη

Μελίνα, Ρέα Βουδούρη

Ενα τραγούδι λευτεριάς, Ρέα Βουδούρη

Σ'ένα παλιό ναό (Μιλτιάδης Μαλακάσης), Γιάννης Δάρρειος

Αύριο φως (Αλέκος Παναγούλης), Ρέα Βουδούρη Γιάννης Δάρρειος

Με λατρεία στη Βουλιαγμένη (Αύρα Τσαλαμανιού), Γιάννης Δάρρειος, Σοφία Δαράκη

Πορφυρό Κοχύλι (Αύρα Τσαλαμανιού), Γιάννης Δάρρειος

Βασιλιά μου (Αννίτα Τσαπάλου), Γιάννης Δάρρειος

Το παιδί στο ποτάμι (Γεώργιος Βιζυηνός), Γιάννης Δάρρειος

Ο έρωτάς μας (Αύρα Τσαλαμανιού), Γιάννης Δάρρειος

Να 'μουν γάτος να' σουν γάτα (Αύρα Τσαλαμανιού), Γιάννης Δάρρειος

Ο Χορός της Ανατολής (Αύρα Τσαλαμανιού), Σοφία Δαράκη

Η Μαγεμένη Βρύση (Κώστας Κρυστάλλης), χορωδιακό

Καρυάτιδες  (Ιωάννης Πολέμης), χορωδιακό

Κόρη των Αθηνών (Λόρδος Βύρων), χορωδιακό

Παρθενώνας (Κωστής Παλαμάς), χορωδιακό