ΚΛΗΡΩΣΗ: «Οδηγός μελέτης για την Αρχαία Ελληνική Κωμωδία» του Cambridge (ed. Martin Revermann)
Με φόντο τη Νάξο, την Αθήνα και τη Σουηδία, το νέο μυθιστόρημα του Αλέξη Μοστριού, μια ιστορία με τον μυστηριώδη εγκληματία που δεν αφήνει ίχνη πίσω του ή ίσως έτσι νομίζει. Για την ανακάλυψή του, καταφθάνουν στον τόπο του εγκλήματος στη Νάξο η σκληρή αστυνόμος Μαίρη Σίμου, γνωστή μας από το προηγούμενο βιβλίο της σειράς, Ικέτες, και ο υπαστυνόμος Γεράσιμος Πελλής.
Παρά τις έντονες προσπάθειές τους και την ενδελεχή έρευνα, αποδεικνύεται ότι αυτή είναι μία από τις δυσκολότερες υποθέσεις που θα μπορούσαν να έχουν, όταν μάλιστα ο ένας –ο Πελλής– είναι νέος στη συγκεκριμένη θέση. Από την άλλη, η αστυνόμος διαθέτει οξυδέρκεια και είναι οργανωτική, αλλά αυτό δεν φτάνει. Τα χτυπήματα είναι απανωτά, τα πρόσωπα, οι μάρτυρες και τα στοιχεία που πρέπει να εξεταστούν είναι πολλά, οι ρυθμοί γοργοί και εξοντωτικοί.
Η αστυνόμος αναγκάζεται λοιπόν εκ των πραγμάτων να επανασυστήσει ανεπίσημα την παλιά ομάδα, γνωστή μας από τους Ικέτες, τον Ρήγα που έχει αναρρώσει και τον Μάνθο, αυθεντία στις κυβερνοεπιθέσεις, και έχοντας ως πληροφοριοδότη της από βρόμικα κυκλώματα τον Ρόμπι.
Ποιο είναι το κίνητρο του ειδεχθούς εγκληματία, που επιλέγει να χαράσσει τις πλάτες των θυμάτων του αφήνοντας τον τόπο του εγκλήματος καθαρό; Τι κοινό έχουν τα θύματα μεταξύ τους;
Μια νεαρή γυναίκα, ελεύθερη από υποχρεώσεις, καθώς ταξιδεύει για Νάξο βρίσκεται νεκρή στην καμπίνα της. Μια τουρίστρια φωτογραφίζεται με τον καπετάνιο Νικόδημο μπροστά στην τράτα του και σύντομα θα έχει την ίδια μοίρα με την προηγούμενη γυναίκα. Το καράβι, ο καπετάνιος, το πλήρωμά του, άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο, μια αντιπαθής δημοσιογράφος και, βέβαια, εκείνος που κάνει την εμφάνισή του κάνοντας την έκπληξη, ο γνωστός μας από τους Ικέτες αστυνόμος σε διαθεσιμότητα Άστρος, σε ρόλο καταλυτικό στην υπόθεση. Η αστυνόμος Μαίρη Σίμου γνωρίζει πλέον καλά ότι η παρουσία του ή θα τη δόξαζε ή θα την τσάκιζε.
Ένα παιχνίδι είναι το αστυνομικό μυθιστόρημα, ένα κλείσιμο του ματιού του συγγραφέα προς τον αναγνώστη, κι εδώ το ανακαλύπτουμε καθώς η πλοκή εκτοξεύει την αγωνία στα κεφάλαια της αποκάλυψης του δολοφόνου.
Τα παραπάνω συνθέτουν ένα σκηνικό έντονης δράσης σε ένα αστυνομικό police procedural, με στοιχεία αγωνίας και περιπέτειας όσο προχωρά η κορύφωση. Στα θετικά του βιβλίου, το γεγονός ότι ενώ χρησιμοποιεί σκηνές που θα μπορούσαν να γίνουν αποτροπιαστικές, ο συγγραφέας επιλέγει περιγραφές που δεν σοκάρουν τον αναγνώστη, αντιθέτως δημιουργούν ερωτηματικά για τη λύση του μυστηρίου. Πολύ εύστοχα, σε δευτερεύοντα ρόλο, η καθαρίστρια Θεοδώρα που ανακαλύπτει το δεύτερο πτώμα παρατηρεί πως η γενιά της δεν ήταν συνηθισμένη σε τόση βία.
Μπαρ «Φαίδων» και Μάιλς Ντέιβις, η Πορτάρα της Νάξου, τα σφαγεία, η εξαφανισμένη γυναίκα του καπετάνιου, παρακολουθήσεις υπόπτων, λαϊκότροποι ήχοι από «Τα νέα της Αλεξάνδρας» όταν τα νέα δεν είναι καθόλου καλά, το ταβερνάκι όπου συναντιούνται οι ήρωες, το αναπόφευκτο ταξίδι στη Σουηδία, αστυνομικοί που παίζουν βρόμικα παιχνίδια και άλλοι που επιδιώκουν λύσεις, ταξίδια σε ήρεμα και ταραγμένα νερά, ενώνονται μεταξύ τους δίνοντας χρώμα στο σκηνικό που αποτελεί τη βάση της αφήγησης.
Σε κάθε κεφάλαιο παρακολουθούμε με αγωνία τον τρόπο που προσπαθούν οι ήρωες να ενώσουν όλα τα κομμάτια και να συνθέσουν την εικόνα που θα τους οδηγήσει στον δράστη, ενώ από την πλευρά του ο συγγραφέας έντεχνα μας οδηγεί σε λανθασμένα συμπεράσματα, ώστε να δώσει την ανατροπή στο τέλος. Ένα παιχνίδι είναι το αστυνομικό μυθιστόρημα, ένα κλείσιμο του ματιού του συγγραφέα προς τον αναγνώστη, κι εδώ το ανακαλύπτουμε καθώς η πλοκή εκτοξεύει την αγωνία στα κεφάλαια της αποκάλυψης του δολοφόνου.
Το ερώτημα αν θα μπορούσε ένας άνθρωπος που έχει εθιστεί στη δράση να ζήσει μια ήρεμη ζωή σε ένα νησί όπως η Νάξος, είναι η σκέψη της επόμενης μέρας, καθώς ολοκληρώνεις το μυθιστόρημα. Ίσως θα μπορούσε, αν δεν υπήρχαν σίγουρα εκεί Χαράκτες και εγκληματίες. Ο αστυνόμος Άστρος ξέρει καλύτερα από τον καθένα.
Ο Χαράκτης
Αφήνει πάνω σου τα σημάδια της ψυχής του
Αλέξης Μοστριός
Bell
σ. 424
ISBN: 978-960-620-894-2
Τιμή: 17,70€
Κωνσταντίνα Μόσχου, συγγραφέας
https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/18483-o-haraktis
Έπειτα από τέσσερις επιτυχημένες διοργανώσεις, το Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού «Compartments Dance Project» επιστρέφει για 5η χρονιά στην Αμαξοστοιχία – Θέατρο το Τρένο στο Ρουφ καθημερινά από την Κυριακή 18 Σεπτεμβρίου έως και την Κυριακή 2 Οκτωβρίου 2022.
Χορεύτριες/ές, χορογράφοι και χορευτικές ομάδες που επιθυμούν να συμμετάσχουν στο μοναδικό παγκοσμίως σιδηροδρομικό φεστιβάλ σύγχρονου χορού καλούνται να καταθέσουν τις προτάσεις τους και να δηλώσουν έγκαιρα τη συμμετοχή τους, λόγω συγκεκριμένου αριθμού συμμετεχόντων.
Σκηνικό χώρο του Φεστιβάλ αποτελεί το New Wagon με τα 12 μικρά «διαμερισματάκια» του (compartments), αλλά και κάθε άλλος απρόβλεπτος σκηνικός και μη σκηνικός χώρος της Αμαξοστοιχίας-Θεάτρου.
Στη φετινή όμως διοργάνωση ο προβολέας θα πέσει στο νέο εξοπλισμένο υπαίθριο stage της Αποβάθρας του Τρένου στο Ρουφ, που θα φιλοξενήσει τον μεγαλύτερο αριθμό συμμετεχόντων.
Θέματα και έννοιες που αφορούν στο «ταξίδι» όπως η φυγή, η αναχώρηση, η άφιξη, η μετάθεση, η διαδρομή, ο σταθμός, η αντάμωση, η αναψυχή, η μετανάστευση, ο αποχωρισμός, η προσφυγιά και ό,τι άλλο μπορεί να περικλείει ένα «ταξίδι», κυριολεκτικά και μεταφορικά, αλλά και πιο προσωπικές και εσωτερικές «διαδρομές» αποτελούν πηγές έμπνευσης και βρίσκουν στον χώρο την ιδανική τους διάσταση.
Οι χορεύτριες/ές καλούνται να συλλειτουργήσουν με τους αντισυμβατικούς χώρους του Τρένου στο Ρουφ, να τους εντάξουν στα projects τους, να συνομιλήσουν μαζί τους, να διαδράσουν με τους θεατές χρησιμοποιώντας εάν επιθυμούν και κάθε άλλη μορφή τέχνης και να παρουσιάσουν τις χορευτικές performances τους, διάρκειας από 10 έως 30 λεπτά, καθημερινά για ένα 15νθήμερο.
Οι προτάσεις θα αξιολογηθούν σε σχέση με την πρωτοτυπία και την εμβάθυνση στην παρουσίαση του θέματος, τη διάδραση, την ευφάνταστη χρήση του χώρου, αλλά και από τον ικανό αριθμό ερμηνευτών της κάθε ομάδας.
Όλες οι performances θα παρουσιάζονται καθημερινά σε ένα κυλιόμενο πρόγραμμα από τις 19:00 έως τις 23.30μμ. για ένα συνεχές 15νθήμερο.
Οι ενδιαφερόμενοι χορευτές και χορεύτριες, χορογράφοι και ομάδες χορού, μπορούν να αποστείλουν την πρότασή τους (εκτενή περιγραφή του project και σχετικό οπτικοακουστικό υλικό από προηγούμενες παραστάσεις), βιογραφικά ερμηνευτών και συντελεστών συνοδευόμενα από φωτογραφίες καθώς και τηλέφωνα επικοινωνίας στη διεύθυνση theater@totrenostorouf.gr έως και τη Δευτέρα 20 Ιουνίου 2022.
Η επιλογή των τελικών συμμετεχόντων θα ανακοινωθεί έως τις 28 Ιουνίου 2022.
Πληροφορίες:
Τηλ.: 210.9237076, fax: 210.9240108, theater@totrenostorouf.gr
www.totrenostorouf.gr
www.facebook.com/To-Treno-sto-Rouf-railway-carriage-theatre
https://twitter.com/ToTrenoStoRouf
https://instagram.com/ToTrenostoRouf
https://www.youtube.com/user/totrenostorouf
https://diastixo.gr/allestexnes/xoros/18468-compartments-dance-project
Φθάνοντας στην τελευταία σελίδα της Αρχής της Ελένης Λαδιά, το βιβλίο παραμένει ανοιχτό και εμφιλοχωρεί η ίδια πάλι επιταγή να διαβάσω όλο της το έργο, για να την κατανοήσω καλύτερα, άρα και να απολαύσω περισσότερο και περισσότερα. Αλλά προσμετρώντας τον όγκο του συγγραφικού της έργου αναβάλλω διαρκώς την αναμέτρηση μαζί του. Παραμένω έτσι πάντα στην αρχή (Αρχή) με τις πολλές αρχές να παρεισδύουν άναρχα και απρόσκλητα.
Η ίδια εξάλλου έχει δηλώσει πως «Η ιστορία που φτιάχνει ο συγγραφέας έχει άγνωστη την έννοια της αρχής και του τέλους. Η συγκεκριμένη αρχή θα μπορούσε να αντικατασταθεί από άπειρες άλλες αρχές, όπως και το τέλος» (Το Ποικιλόγραφο Βιβλίο. Άρθρα-Ομιλίες-Δοκίμια. 1972-2012, Αθήνα 2012, σ. 213). Δεν επεκτείνει βέβαια τη ρήση της και στον αναγνώστη, που, εγώ ως αναγνώστρια, οικειοποιούμαι αυθαίρετα.
Η λογοτεχνική γραφή της Ελένης Λαδιά (γιατί είναι πλούσιος και ο δοκιμιακός της λόγος) δίνει την εντύπωση ότι κινείται στην περιφέρεια του κύκλου, όπου παρεισφρέουν πολλές αρχές, πολλές αφετηρίες ανάγνωσης, με επιτακτικότερες: το πλούσιο αρχαιοελληνικό, λατινικό, πατερικό και φιλοσοφικό οπλοστάσιό της· τα προσωπικά της βιώματα, το «κρυφτό», η αναγνώριση και η ταύτιση αυτής που της μοιάζει να είναι η συγγραφέας· η έκσταση, η ενόραση, το όνειρο, η έκτη της αίσθηση· η αμφισημία· οι παραλλαγές στο βάθος βάθος των ίδιων θεμάτων, του έρωτα, της αγάπης, του θανάτου, της απώλειας, του πένθους, του δαίμονα, του θεού, της έντονης πνευματικής περιπέτειας· η μνήμη· το χθόνιο, αλλά και το υποχθόνιο και το ουράνιο, στα οποία η συγγραφέας αναζητεί –και βρίσκει– αναλογίες που συνθέτουν το θαύμα του ενός μοναδικού πράγματος. Δεν θα την ανταμώσουμε στο κέντρο του κύκλου, αλλά στην περιφέρεια με τις πολλές και διαφορετικές μεταξύ τους αφετηρίες και αμφισημίες.
Όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν είχε ακόμη κυκλοφορήσει το βιβλίο της Επί της περιφερείας του κύκλου (νουβέλα, Εκδόσεις Gema, Αθήνα 2022) και δεν γνωρίζω εάν, αυτό το τελευταίο της βιβλίο, αναιρεί ή επιβεβαιώνει την εντύπωση ενός έργου που μας επιτρέπει ν’ ακούμε τις εξομολογήσεις της συγγραφέως που αναμετριέται με την περιπέτεια της γραφής από την περιφέρεια του κύκλου: «Ποια αρχή […] Και ποια η γεωμετρική της απεικόνιση; Ο κύκλος, όπου μπορείς να λάβεις ένα οποιοδήποτε σημείον της περιφέρειάς του αυθαιρέτως ως αρχή, κι άρα υπάρχουν άπειρες αρχές στην περιφέρεια ενός κύκλου […]» (σελ. 15).
Στο εξώφυλλο της Αρχής η ίδια η συγγραφέας διευκρινίζει ότι πρόκειται για «Δύο νουβέλες με διαφορετική θεματολογία και κοινό τίτλο». Και στις δυο, η «συγγραφέας», ένα από τα πρόσωπα της αφήγησης, απευθύνεται στον αναγνώστη πληροφορώντας τον ότι η πρώτη αφήγηση πραγματοποιείται πριν από τον θάνατό της, που η ίδια είχε προκαθορίσει να συμβεί σε δυο μήνες: «Γράφτηκε υπό την φανταστική απειλή του θανάτου της συγγραφέως» (σελ. 98)· και η δεύτερη: «Γράφτηκε υπό την πραγματική απειλή του θανάτου της ανθρωπότητας» (σελ. 158).
«Όλα τα μεγάλα είναι συνάμα ερωτικά. Ο μεγάλος πόνος ερωτικός, η αγάπη για την πατρίδα ερωτική, ο μεγάλος χαμός ερωτικός, όλα ερωτικά, ακόμη και ο θάνατος που παλεύει με την ζωή είναι κι αυτός ερωτικός»
Ως θέμα της πρώτης θα μπορούσε να οριστεί ο ανευόδωτος έρωτας και της δεύτερης η ολοκληρωμένη αγάπη. Και στις δυο, ωστόσο, περιπτώσεις η επιγραμματική αυτή διατύπωση είναι περιοριστική, παρόλο που: «Μόνον η ελληνική γλώσσα βρήκε λέξεις για να διαχωρίσει αυτά τα συναισθήματα, σκέφτηκε, με εθνική υπερηφάνεια. Ο ταχύπους έρως και η αγάπη “ανοιξιάτικο σάλεμα χόρτων στ’ αργοκίνητα πόδια γελαστής χελώνας/ που όλο κερδίζει το στοίχημα της δρασκελιάς”» (σελ. 69-70).
Θέμα της πρώτης νουβέλας, λοιπόν, ο ανευόδωτος έρωτας, ο έρωτας του Ανδρέα προς την Ευρυδίκη. Αλλά πάνω απ’ αυτόν τον έρωτα, που τελικά παρακάμπτεται, είναι ο έρωτας για την πατρίδα: «Όλα τα μεγάλα είναι συνάμα ερωτικά. Ο μεγάλος πόνος ερωτικός, η αγάπη για την πατρίδα ερωτική, ο μεγάλος χαμός ερωτικός, όλα ερωτικά, ακόμη και ο θάνατος που παλεύει με την ζωή είναι κι αυτός ερωτικός» (σελ. 93). Ο έρωτας του Ανδρέα για την πατρίδα του την Κύπρο, που ζει ως ένοχος, μετά τη διχοτόμηση του νησιού του, κι ας στάθηκε γενναίος στρατιώτης, υπερασπιστής των ιερών και των οσίων. Επέζησε! Κι αυτή είναι η ενοχή του! Που επιχειρεί να την ξεπλύνει με τη συγγραφή της «ραψωδίας της μνήμης», της ραψωδίας της ήττας και των νεκύων· πάλεψε με τη γραφή, έως θανάτου, για τη μνήμη όλων εκείνων που οι μάνες τους δεν πρόλαβαν να τους προφυλάξουν από το «αστραπόβροντο» που τους βρήκε «σε ανυποψίαστο καιρό» (σελ. 28).
Και η ολοκληρωμένη αγάπη της δεύτερης νουβέλας, που επιστέγασμά της έχει τη γνώση και την ομορφιά, περνάει μέσα από άλλες αγάπες που διερευνώνται και στις δυο νουβέλες: της αγάπης που λειτουργεί ως ψυχολογικός εκβιασμός και της αντίθετής της που απελευθερώνει, της αγάπης που εκφαίνεται από μια διπολική διαταραχή, της αγάπης που ψυχαναλύεται από το ασύνειδο.
Η ιεράρχηση των «αρχών» εξαρτάται από την προσοχή του αναγνώστη-ακροατή στην πολυφωνία της πολυπρόσωπης αφήγησης: η συγγραφέας, ο Ανδρέας, η Ευρυδίκη, ο/η αφηγητής/τρια και πάλι η συγγραφέας, στη δεύτερη νουβέλα, που αναλαμβάνει, χωρίς τους χρονικούς καταναγκασμούς και από τη χώρα πλέον των ζώντων, να μας διηγηθεί την ιστορία αγάπης του Χρυσάνθιου και της Λαμπετίας, ως μια μεσαιωνική μυθιστορία στο τώρα. Οι αφηγητές ομιλούν ο καθείς για τον εαυτό του και απαιτούν εγρήγορση. Κάθε «φωνή» εκθέτει τη δική της πραγματικότητα, αφού «υπάρχουν τόσες πραγματικότητες, όσες μπορείς να φαντασθείς» (σελ. 80)· σαν ένας λογικός ειρμός του παραλόγου.
Έτσι ωθείται και ο αναγνώστης να εστιάσει στη δική του «αρχή». Σκάλωσα, για παράδειγμα, αρκετή ώρα σε φράσεις που φανταζόμουνα να ανήκουν στη συγγραφέα, όπως: «Δεν πρέπει να μιλάμε άσχημα για ανθρώπους που είχαμε κάποτε αγαπήσει» (σελ. 30). «Αν δεν έχεις το χάρισμα να διακοσμείς την καθημερινότητα, πεθαίνεις λίγο λίγο» (σελ. 41). «Δεν φτιάχνουν μόνον οι άνθρωποι τις πόλεις, αλλά συμβαίνει και το αντίθετο. Έτσι αυτή η ερειπωμένη πόλη μετέβαλε και τους παλαιούς κατοίκους της σε ερείπια γεμάτα μνήμη και αναμνήσεις» (σελ. 51). «Έτσι είναι η νομοτέλεια των αισθημάτων: υπερβολική ευγένεια; περίμενε αγένεια. Λατρευτικές εκδηλώσεις; περίμενε αδιαφορία. Μεγάλα λόγια; περίμενε εξαφάνιση» (σελ. 56). «Τώρα που δεν θα υπήρχε κανείς να την αγαπά, αισθανόταν περιττή» (σελ. 67). «Να αγαπιόμαστε όλοι οι κάτοικοι της νήσου [Κύπρου], γιατί έχουμε κοινά οδυνηρά βιώματα ως θύματα της βάρβαρης εισβολής» (σελ. 71). «Όποιος θέλει, βρίσκει. Και βρήκα» (σελ. 77). «Τα προηγούμενα ψέματα ξεπληρώνονται με μία ματωμένη αλήθεια» (σελ. 82). «Λεπτομέρεια, η σύνοψη των πάντων!» (σελ. 95).
Και φανταζόμουν και την ίδια: ηλικιωμένη, με τα τέσσερα μαξιλάρια-υποστάσεις της, πνιγμένη στα βιβλία –απαραιτήτως, εκτός από την αρχαιοελληνική γραμματεία, Ντοστογιέφσκι, Κάφκα, Νίτσε– και στις προγονικές φωτογραφίες, με τρόμο μπροστά στη λευκή κόλλα, μπροστά στο κενό, άυπνη, βαθιά θλιμμένη, παρέα με τους ζώντες νεκρούς της, με τις αγκαθερές μνήμες της, με φίλη τη μοναξιά της· με τις διαισθήσεις και τα ονείρατά της, με συναίσθηση μιας ανωτερότητας που δεν έχει ανάγκη να γαντζωθεί από κάνενα πρόσωπο, με έμπνευση ή χωρίς έμπνευση, που όταν φθάνει στο τέλος της αφήγησής της, την επιγράφει με τη λέξη Αρχή· αενάως κινούμενη στην περιφέρεια του κύκλου, όπου κάθε σημείο ορίζεται ως αρχή και ως τέλος.
Όλα αυτά η μυθοπλαστική συγγραφέας. Μπορεί και η αληθινή, για την οποία ένα πράγμα μπορώ να ισχυριστώ· ότι θα μπορούσε να παραφράσει τη γνωστή δήλωση του Ντεκάρτ, ακριβώς όπως ο Γιάννης Ρίτσος, και να δηλώσει: «Θυμάμαι, άρα έχω!»
Αρχή
Δύο νουβέλες με διαφορετική θεματολογία και κοινό τίτλο
Ελένη Λαδιά
Αρμός
σ. 166
ISBN: 978-960-615-394-5
Τιμή: 12,00€
https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/18524-archi
Αγαπητοί φίλοι Έρχεται μια βραδιά που αξίζει πραγματικά να είμαστε όλοι εκεί! Το Μέλαθρον Οικουμενικός Ελληνισμός σας προσκαλεί στην επετε...