- Κατερίνα Ζαμαρία
Η αξιοποίηση της Τέχνης και των έργων της συνιστά μία καινοτόμο διδακτική μέθοδο. Σύμφωνα με τους Wick και Lawrence, οι μαθητές (μέσα από την επαφή τους με διάφορες μορφές αισθητικής έκφρασης) μπορούν να αποκτήσουν ευαισθησία, ικανότητα για μάθηση, κριτική σκέψη και δημιουργικότητα, αλλά και καλύτερη κατανόηση του εαυτού τους, των άλλων ανθρώπων και του κόσμου. Κατά τον Α. Efland: «Η ενασχόληση με τις διάφορες μορφές Τέχνης συμβάλλει καθοριστικά στην ανάπτυξη τεσσάρων γνωστικών λειτουργιών: τη γνωστική ευελιξία, την ενοποίηση της γνώσης, τη φαντασιακή σκέψη και την αντίληψη της αισθητικής αξίας της Τέχνης». Στα παιδαγωγικά πλεονεκτήματα θα πρέπει να συνυπολογιστεί το γεγονός ότι η Τέχνη καλεί τον δέκτη να «δραστηριοποιηθεί», να προσεγγίσει δηλαδή το έργο μέσα από το δικό του βλέμμα, εμπειρίες, κουλτούρα.
Με βάση όλα αυτά, το βιβλίο της Ελένης Τσαλδίρη Το παιχνίδι των εντυπώσεων – Ιμπρεσιονισμός, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καλέντη, αποκτά ιδιαίτερη αξία καθώς έρχεται να συστήσει στα παιδιά ζητήματα τέχνης και ζωγραφικής τεχνοτροπίας.
Η Τέχνη δεν είναι τίποτε άλλο από την ενεργοποίηση των αισθήσεων μπροστά στη θέαση του κόσμου.
Πρωταγωνίστριες της ιστορίας η Έλεν η ελεφαντίνα και η Ζοζέτ η πιθηκίνα. Κατοικούν στη Χρωματιστή Πολιτεία και, μολονότι είναι διαφορετικές μεταξύ τους, η μία συμπληρώνει την άλλη και αυτό τις κάνει μοναδικές και αχώριστες. Μαζί, λοιπόν, θα προσπαθήσουν να αντιμετωπίσουν το κακό με το οποίο θα έρθει αντιμέτωπη η πολιτεία. Γιατί ένας Πετεινοδακτυλουργός, που διαλαλεί με ψεύτικα χαμόγελα καινούργια κόλπα, θα φέρει την καταστροφή. «Εγώ την Τέχνη θα την εξαφανίσω! Φτάνει πια η τόση ανεμελιά. Με ακριβείς υπολογισμούς και σκληρή δουλειά ο κόσμος θα προκόψει». Στα λόγια του η συγγραφέας καταφέρνει να συνοψίσει όλες τις στρεβλές αντιλήψεις που πολλοί, ακόμα και σήμερα, υιοθετούν – η Τέχνη είναι πάρεργο, δεν έχει θέση σε μια κοινωνία υλιστική, μια κοινωνία που απαιτεί σκληρή δουλειά και που τις όποιες απολαύσεις τις συνδέει μόνο με την ύλη.
Ο Πετεινοδακτυλουργός, πατώντας τα κουμπιά ενός υπολογιστή, προστάζει να χαθεί η Τέχνη από τη Γη: «τον ήχο της πόλης παύει στη στιγμή… τα χρώματα όλα γίνονται θολά και γκρίζα… οι γεύσεις και οι μυρωδιές εξαφανίζονται». Κάπως έτσι, η Τσαλδίρη θα πει με τον δικό της τρόπο ότι τον κόσμο που μας περιβάλλει τον αντιλαμβανόμαστε με όλες μας τις αισθήσεις. Και η Τέχνη δεν είναι τίποτε άλλο από την ενεργοποίηση των αισθήσεων μπροστά στη θέαση του κόσμου. Η Έλεν θα βάλει σε εφαρμογή ένα σχέδιο διάσωσης. Βοηθοί της θα γίνουν μια διάφανη πεταλούδα, ένα αηδόνι, ένα χταπόδι και φυσικά η Ζοζέτ. Η πεταλούδα θα πετάξει προς το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της πόλης. Κι εκεί, με το βλέμμα θα αναζητήσει τις ζωγραφιές που της κάνουν εντύπωση. Ζωγραφιές γεμάτες χρώματα. Το Ηλιοβασίλεμα του Μονέ, τα μοβ βουνά του Σεζάν, τα εξωτικά λιβάδια του Ρενουάρ, η Έναστρη νύχτα του Βαν Γκογκ. Eκεί, θα ακούσει και τους μεγάλους ιμπρεσιονιστές να συζητούν για την τέχνη τους και την καινούργια τεχνοτροπία. Για την προσπάθειά τους να αναπαραστήσουν το φως, την άμεση εντύπωση (impression) της πρώτης ματιάς που προκαλεί ένα αντικείμενο ή μια καθημερινή εικόνα. Για το πώς τα ξύλινα καβαλέτα και τα σωληνάρια του χρώματος διευκόλυναν τη δουλειά τους στους εξωτερικούς χώρους. Για τον τρόπο που ζωγραφίζουν και τα χρώματα που χρησιμοποιούν.
Η πεταλούδα θα αποθηκεύσει όλες τις πληροφορίες στο Χρωμαξόπλοιο, μια υπερσύγχρονη μηχανή, και θα παραδώσει τα ηνία στο αηδόνι. Κι αυτό με τη σειρά του, μπαίνοντας στο Μουσείο, θα μαγευτεί από τους ήχους της μουσικής του Ντεμπισί, που θεωρείται ο κύριος εκπρόσωπος του κινήματος του μουσικού ιμπρεσιονισμού. Η Έλεν θα ανακατέψει σχήματα, χρώματα, φως, ιδέες, μουσικές και το χταπόδι, αξιοποιώντας την αφή, θα αρχίσει να τραβά έξω από τη μηχανή τις εικόνες. Η Έλεν και η Ζοζέτ, αξιοποιώντας την όσφρηση και τη γεύση, θα δώσουν αίσιο τέλος στην περιπέτεια. Η Πολιτεία είναι και πάλι χρωματιστή και χαρούμενη. Οι καλλιτέχνες που αγάπησαν όσο τίποτα άλλο το φως, χαρίζουν την ομορφιά στον κόσμο.
Η εικονογράφηση, που επίσης υπογράφει η Ελένη Τσαλδίρη, δεν θα μπορούσε να ξεφύγει από το πνεύμα του βιβλίου και της τεχνοτροπίας. Οι εικόνες ξεκλειδώνουν το κείμενο και δομούν ένα ακόμα επίπεδο ανάγνωσης. Όχι όσον αφορά την ερμηνευτική προσέγγιση του κειμένου, αλλά την επαφή του παιδιού με την τεχνοτροπία του ιμπρεσιονισμού και τα έργα των εκπροσώπων του, κάποια από τα οποία κοσμούν τα σαλόνια του βιβλίου. Υιοθετώντας τα χρώματα των ιμπρεσιονιστών, συστήνει στα παιδιά την τεχνοτροπία και μέρος του έργου των ζωγράφων αυτών, αξιοποιώντας ευρηματικά το τέχνασμα του μεγεθυντικού φακού, ο οποίος αποκαλύπτει κομμάτι του έργου που παρουσιάζεται. Την ίδια στιγμή, απέναντι στη χρωματική έκρηξη του έργου των ιμπρεσιονιστών χρησιμοποιεί αντιθετικά τη μονοχρωμία. Με γραμμές και εικόνες που συμπλέκονται δημιουργώντας ένα απρόσμενα ιδιαίτερο οπτικό αποτέλεσμα, η Τσαλδίρη αναδεικνύει με τη μονόχρωμη παλέτα, που εμφανίζεται στις σελίδες όταν φεύγουν οι αισθήσεις από τη Χρωματιστή Πολιτεία, τη σημασία των χρωμάτων και την επίδρασή τους στην ανθρώπινη διάθεση.
Ο Howard Gardner, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, ο οποίος εφάρμοσε στις αρχές της δεκαετίας του ’90 το Πρόγραμμα Propel, απέδειξε ότι ακόμα και τα μικρά παιδιά μπορούν να ανταποκρίνονται στις αισθητικές πλευρές των έργων Τέχνης και υποστήριξε ότι η αισθητική εμπειρία έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στην πολύπλευρη ενίσχυση της νοημοσύνης, καθώς προσφέρει πλήθος συμβόλων για επεξεργασία. Το ανά χείρας βιβλίο έρχεται να συνεισφέρει προς αυτήν την κατεύθυνση, ενώ παράλληλα αποτελεί ένα δημιουργικό εργαλείο για τους εκπαιδευτικούς και για τα εργαστήρια καλλιτεχνικών.
Σημειωτέον ότι το βιβλίο της Ελένης Τσαλδίρη κατέκτησε την 1η θέση στον 12ο Παγκόσμιο Διαγωνισμό Εικονογράφησης 2025, στην κατηγορία Children’s Book-Published, που διοργάνωσε η Hiiibrand.com.
Το παιχνίδι των εντυπώσεων – Ιμπρεσιονισμός
Ελένη Τσαλδίρη
εικονογράφηση: Ελένη Τσαλδίρη
Καλέντης
92 σελ.
ISBN 978-960-594-125-3
Τιμή €16,00
https://diastixo.gr/kritikes/paidika/25159-to-paixnidi-ton-entyposeon
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου