- Ασημίνα Ξηρογιάννη
Κρατώ στα χέρια μου την τελευταία ποιητική συλλογή της Μαρίας Κούλη, Αν αλλάζαμε κουρτίνες…, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. Oι προηγούμενες πέντε συλλογές της, όπως και το πεζογράφημα με τίτλο Ο παππούς Πλάτων (2017),κυκλοφορούσαν από τις Εκδόσεις Γαβριηλίδης· το ίδιο και το μυθιστόρημα Βρε άντε και σιχτίρ! (2019), το οποίο επανεκδόθηκε το 2021 από τις Εκδόσεις Αρμός.
Οι ποιητές έχουν σχεδόν πάντα τον εαυτό τους ως πρώτο υλικό. Αυτός τους δίνει αφορμή για τη γραφή, την αυτοέκφραση, την επικοινωνία. Η συλλογή της Κούλη είναι γραμμένη σε γλώσσα απλή, άμεση, απαλλαγμένη από λεκτικά πυροτεχνήματα. Κάποτε διστακτική, απορημένη ή συνεσταλμένη η ποιήτρια. Χρησιμοποιεί έντονα τα αποσιωπητικά. Αυτά δίνουν τον τόνο, το ύφος και τον ρυθμό, μπορώ να πω, στο βιβλίο που καταθέτει· φαίνεται όμως πως είναι και μια αισθητική επιλογή της Κούλη. Δεν είναι φλύαρα τα ποιήματά της. Επανέρχεται τακτικά η ματαίωση ως έννοια και ως ρεφρέν, μια αίσθηση γύρω από το ανεκπλήρωτο ή γύρω από κάτι που φθίνει ή πάει να χαθεί. Διαβάζω:
Από την πλατεία μάς διώξανε/ κλείνει, λέει, το μαγαζί/ λίγη πελατεία/ είσπραξη μικρή./ Από τη δουλειά φύγαμε,/ δήθεν να ζήσουμε αληθινά./ Από τη ζωή σχεδόν τα παρατήσαμε./ Παλιά πλεούμενα/ ξασπρίζουμε τώρα/ στον ήλιο του τίποτα/ Ένας έρωτας, βρε παιδιά,/ μπας και σωθούμε.../ Από τι; (σελ. 21)
Ονειρευόσουνα/ περιπλανήσεις,/ μια Κίρκη ίσως/ εγώ πάλι καπετάνιο/ έμπειρο από φουρτούνες/ ζωτικό ψεύδος, που λένε./ Αταξίδευτοι/ πλέουμε τώρα στη συνήθεια/ άγκυρες τα όνειρά μας/ δικά σου/ δικά μου... (σελ. 19)
Επανέρχεται τακτικά η ματαίωση ως έννοια και ως ρεφρέν, μια αίσθηση γύρω από το ανεκπλήρωτο ή γύρω από κάτι που φθίνει ή πάει να χαθεί.
Χωρίς βιασύνη τα αισθήματα ξεδιπλώνονται. Ενδοσκόπηση, απολογισμός και εξομολόγηση από μια γυναικεία φωνή. Με συνεχή απεύθυνση σε ένα Εσύ.
Δέξου με/ όπως η θάλασσα τα ποτάμια/ μη ρωτάς πώς ήρθα,/ από πού,/ τι κουβαλάω μέσα μου./ Μονάχα δέξου με/ ψυχή με ψυχή/ όπως εγώ εσένα… (σελ. 26)
Όταν γίνεται μια μετάβαση από έναν χώρο σε έναν άλλο, από μια περιοχή σε άλλη, όταν μια αλλαγή πραγματοποιείται έστω και σταδιακά, αυτό δεν περνάει απαρατήρητο – ή, καλύτερα, οι άνθρωποι βιώνουν όλες τις συνέπειες αυτής της αλλαγής. Πόσο μάλλον όταν μια γυναίκα αισθάνεται πως προχωράει η ζωή της, πως αλλοιώνονται τα χαρακτηριστικά αυτής, καθώς τα γηρατειά έρχονται με γοργά βήματα δημιουργώντας ποικίλα ερωτηματικά, αναστατώνοντας, καταργώντας κεκτημένα. Η ρουτίνα μεγαλώνει, οι ρυθμοί διαφοροποιούνται, όπως κι οι διαθέσεις. Αλλά και τα συναισθήματα δεν είναι το ίδιο σφριγηλά πάντα. Ο έρωτας είναι σφοδρός μόνο στη θύμησή του, οι αναμνήσεις βασανίζουν ή αποδομούν την ψυχική συγκρότηση, υποβάλλοντας συναισθήματα. Η ομορφιά κοντεύει να χαθεί. Η ποιήτρια με λιτό τρόπο, άλλοτε ειρωνικό, άλλοτε τρυφερό, άλλοτε μεθοδικό (σαν να σφάζει με το βαμβάκι) τοποθετείται πάνω στην αλλαγή.
Το πρωί τέιον/ όπως πάντα/ συν δυο κουταλιές ανοχή/ για αγενείς/ Μεσημέρι σόδα/ χωνεύεις/ όσα δεν τόλμησες./ Βράδυ χάπια λησμονιάς/ τα γνωστά,/ οπότε, μεγάλοι έρωτες τέρμα/ – αν υπήρξανε ποτέ./ Η ζωή σου, δηλαδή, ίσια γραμμή,/ κάτι σαν ύπνος,/ μάλλον αιώνιος (σελ. 23)
Είναι οικείος ο τόνος συνολικά, σε κάποια σημεία όμως αισθάνομαι πως γλιστράνε οι λέξεις προς ένα πεδίο περισσότερο εξομολογητικό. Ωστόσο, υπάρχει μια αρμονία σε όλη τη συλλογή. Υπάρχει ένα ενιαίο ύφος που δένει τα επιμέρους ολιγόστιχα ποιήματα. Η ποιήτρια βρίσκεται μπροστά στις αλήθειες της, κυρίως πικρές, που τη βασανίζουν. Αλλά βρίσκει έναν τρόπο να στοχαστεί πάνω σε αυτές κάνοντας την αυτοκριτική της. Κάποιες φορές δείχνει περισσότερο συγκαταβατική και συμφιλιωμένη με ό,τι της συμβαίνει. Υπάρχει ένα ποίημα που συνδέεται με τον τίτλο του βιβλίου. Τα γηρατειά άραγε μπορούν να σταματήσουν να έρχονται όταν αλλάξουμε κουρτίνες; Το εκλαμβάνω ως ένα ειρωνικό σχόλιό της. Αν λόγου χάρη βάζαμε κουρτίνες με ένα άλλο, πιο χαρούμενο χρώμα, «θα διασωζόμασταν έστω και πρόσκαιρα;» (σελ. 42).
Ο χρόνος, ανελέητος, μας υπερβαίνει. Επίσης, πολλοί άνθρωποι φοβούνται τα γηρατειά περισσότερο από τον ίδιο τον θάνατο, ακριβώς επειδή δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν αποτελεσματικά τη φθορά.
Αν αλλάζαμε κουρτίνες…
Μαρία Κούλη
Εκδόσεις Βακχικόν
60 σελ.
ISBN 978-618-231-217-9
Τιμή 10,60€
Ασημίνα Ξηρογιάννη ποιήτρια και θεατρολόγος
https://diastixo.gr/kritikes/poihsh/25291-maria-kouli-an-allazame
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου