''...Η Μαρία Κάλλας θεωρείται αναμφισβήτητα η πιο ολοκληρωμένη ερμηνεύτρια του ρόλου της ''Νόρμα''.Απο την πρώτη φορά, στις 30 Νοεμβρίου 1948 (δύο μέρες πριν συμπληρώσει τα 25 της χρόνια) στο Τεάτρο Κομμουνάλε στη Φλωρεντία, μέχρι την τελευταία στις 29 Μα'ί'ου του 1965 στο Παρίσι, τον τραγούδησε για 17 χρόνια, και συνολικά σε 89 παραστάσεις. Ήταν η πιο αγαπημένη της ηρωίδα, και δεν έχανε ευκαιρία να την τραγουδάει.
Η ίδια γράφει: ''...Με τη Νόρμα έχουμε πολλά κοινά στοιχεία. Δείχνει πολύ δυνατή, ακόμα και σκληρή κάποιες φορές, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι παρά ένα πρόβατο που προσπαθεί να βρυχάται σαν λιοντάρι. Είναι μία γυναίκα που την τρώει το παράπονο και που, όντας υπερβολικά υπερήφανη, αποφεύγει να εκδηλώσει τα συναισθήματά της. Τελικά, δεν μπορεί να φανεί κακή οι άδικη μπροστά σε μία κατάσταση για την οποία η ευθύνη βαραίνει κυρίως την ίδια. Τα δάκρυά μου όταν ερμήνευα τη Νόρμα ήταν πραγματικά.
Ξυπνάω τη νύχτα και τη σκέφτομαι. Στην πρώτη σκηνή...είναι κρίσιμο να ερμηνεύεται η ηρωίδα μέσω των υπέροχων μελωδιών του Μπελλίνι, όχι όμως με τους όμορφους ήχους απομονωμένους τον ένα από τον άλλον. Η Νόρμα είναι πολύ περισσότερο μία γυναίκα αλλόφρων, μητέρα των γιών του Ρωμαίου εραστή της, και λιγότερο η προφήτισσα που την ημιθεϊκή της ιδιότητα γνωρίζουν μόνο οι Δρυ'ι'δες... Η ίδια δεν πιστεύει ότι είναι ημίθεα. Αν κάποτε το πίστευε, ήταν επειδή είχε ανατραφεί να το πιστεύει. Ωστόσο, όλα αυτά τελείωσαν όταν ερωτεύτηκε ένα Ρωμαίο, παραβίασε τον όρκο της να παραμείνει παρθένα, έγινε μητέρα. Αυτό που προσπαθεί να κάνει είναι να κερδίσει χρόνο, αξιοποιώντας το κύρος της και τη φιλοσοφική της προσέγγιση, ώστε να καθυσυχάσει τους φανατισμένους Δρυ'ί'δες, που επιδιώκουν πόλεμο με τους Ρωμαίους καταπιεστές. Οταν τελικά καταφέρνει να τους ηρεμήσει, ακολουθεί το "Casta Diva", σαν ένα είδος προσευχής στην οποία η Νόρμα ζητάει από την Αγνή Θεά, τη Σελήνη, να τη βοηθήσει και να τη συμβουλέψει. Στην τελευταία πράξη, η Νόρμα νομίζει ότι ελέγχει απολύτως την κατάσταση, αλλά χάνει εντελώς τον έλεγχο όταν τα συναισθήματά της κυριαρχούν. Παρ' όλα αυτά, παραμένει μέχρι το τέλος μία ευγενική φυσιογνωμία, καταφέρνοντας να λυτρωθεί από το πάθος της, χωρίς ωστόσο να γίνει μία ανόητη συναισθηματική γυναικούλα. Αυτός είναι και ο εξαγνισμός της.''
Ο Μινωτης γραφει:
''Αφού θριαμβεύσαμε με τη ''Μήδεια'' στο Ντάλας (1958) και όπου το Covent Garden του Λονδίνου ήρθε και αγόρασε ολάκαιρη την παράσταση για τον επομενο χρόνο (1959), της πρότεινα να ανεβάσουμε την ''Ηλέκτρα'' του Στράους η την ''Αντιγόνη'' του Όρφφ. Μου απάντησε πως αυτά τα έργα δεν έχουν μελωδία, και μουσική χωρίς μελωδία είναι άψυχη.
Θα κάνουμε μαζί τη ''Νόρμα'' του Μπελλίνι, μου είπε, και πραγματικά το επόμενο καλοκαίρι (του 1960) με τη Λυρική Σκηνηή των Αθην'ων με Γενικό Διευθυντή τον Κωστή Μπαστιά, αποφασίστηκε το ανέβασμα της ''Νόρμας''...''
Η ανεπανάληπτη επιτυχία της "Νόρμας" αυτής το καλοκαίρι του 1960, συνέβαλε στην επόμενη απόφαση της Ε.Λ.Σ., να παρουσιάσει στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου και τη "Μήδεια" που είχε γίνει στο Ντάλας. Έτσι κι έγινε, τον Αύγουστο του 1961.
Αν και η πρώτη λοιπόν συνεργασία της Κάλλας με τον Μινωτή ήταν στη "Μήδεια" στο Ντάλας το 1958, η "Νόρμα" ήταν εκείνη που πάτησε πρώτη στην ορχήστρα της Επιδαύρου το 1960.
Η "Νόρμα" ήταν προγραμματισμένη να παιχτεί στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, για τρεις παραστάσεις, αλλά τελικά παίχτηκε για δυο, στις 24 και 26 Αυγουστου 1960, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, σκηνικό του Γιάννη Τσαρούχη, κοστούμια του Αντώνη Φωκά και διευθυντή ορχήστρας τον Τούλλιο Σεραφίν. Τον ρόλο της Ανταλτζίζα τραγούδησε η Κικη Μορφωνιού.
Η παραγωγή αυτή, αποτελεί ιστορικό ορόσημο, εφόσον είναι η πρώτη παρουσίαση όπερας στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου ή από τη στιγμή της δημιουργίας του. Μέγιστη πρόκληση και ρίσκο. Η διάσημη ακουστική του θεάτρου, η μεγάλη και αναγνωρισμένη πείρα του Μινωτή από την πολυετή συνεργασία του με το Ε. Θ. στις επιτυχημένες παραγωγές των ανεβασμάτων όλων των τραγωδιών του αρχαίου δράματος, και η καταλυτική παρουσία της Κάλλας, συνέβαλαν στην τολμηρή αυτή απόφαση.
Η πρώτη εμφάνιση της Κάλλας στην Επίδαυρο ήταν απολύτως θριαμβευτική! Πάνω από 12.000 κόσμου κατέκλυσαν όχι μόνο τους χώρους του θεάτρου, αλλά και τους γύρω λόφους. Όταν άρχισε να τραγουδά την άρια "Casta Diva" δύο λευκά περιστέρια δεμένα με κορδέλλες αφέθηκαν να πετάξουν στο κοίλο. Στο τέλος της παράστασης, την ώρα των θυελλωδών χειροκροτημάτων, της προσφέρεται ένα στεφάνι δάφνης. Γεγονός πρωτόγνωρο και ανεπανάληπτο για επιβράβευση καλλιτέχνη στη σκηνή του θεάτρου της Επιδαύρου!
Την Τετάρτη 26 Αυγούστου, τη μέρα που έγινε η δεύτερη παράσταση που τελικά ήταν και η τελευταία, σαν μεταφορά της αναβληθείσας πρεμιέρας της 21ης Αυγούστου λόγω της νεροποντής, η Κάλλας έχει 38,5 πυρετό! Ο Μπαστιάς ενημερώνει τον κόσμο κι εκείνος με ένα θερμό χειροκρότημα την εμψυχώνει... κατορθώνει και τελειώνει την παράσταση...
Στις 14 Σεπτεμβρίου 1960, στο Ελληνικό προξενείο στο Μιλάνο, επιδίδονται στην Κάλλας εκ μέρους της ελληνικής κυβέρνησης το παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος Ευποι'ί'ας και απο τον Δήμο Αθηναίων της προσφέρεται ενα χρυσό μετάλιο με ανάγλυφη την κατατομή της, έργο του γλύπτη Νίκου Περαντινού. Και τα δύο μετάλια εκτίθενται στο Μ.Μ.Κ. στην Αθήνα.
Δεν υπάρχει κανένα ηχητικό ντοκουμέντο, εφόσον αναβλήθηκε η προγραμματισμένη ηχογράφηση της πρεμιέρας, ούτε κάποιο κινηματογραφημένο στιγμιότυπο, εκτός από ένα μονόλεπτο θολό, με ασταθή εικόνα βίντεο, με πλάνα κυρίως από τον χαιρετισμό, χωρίς ήχο, που υπάρχει στο Youtube.
Αυτή η ιστορική από πολλές πλευρές παραγωγή της Ε.Λ.Σ., δεν επαναλήφθηκε ποτέ και πουθενά αλλού. Σχεδιάστηκε για το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου και παίχτηκε εκεί, μόνο δύο φορές.''
...μερικά αποσπάσματα από την ομιλία μου για την εικαστική πλευρά της ''Νόρμα'' στην Κανάρη 4 του Ι.Β.Π. τον Μάρτιο του 2024.
Στις φωτογραφίες, η στιγμή του θριάμβου της Κάλλας και τα παράσημα που της δόθηκαν.
24 Αυγούστου 2026 σήμερα...66 χρόνια μετά
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου