«Ολυμπιακή Φλόγα – Τραχίνιες» του Παναγιώτη Καρούσου

 
«Ολυμπιακή Φλόγα – Τραχίνιες» του Παναγιώτη Καρούσου

Όπερα – Λυρική τραγωδία σε τρεις πράξεις

Λιμπρέτο: Παναγιώτης Καρούσος, βασισμένο σε αρχαία κείμενα της ελληνικής μυθολογίας και στην τραγωδία Τραχίνιες του Σοφοκλή.

Χαρακτήρες

• Ηρακλής: τενόρος
• Δηιάνειρα: σοπράνο
• Προμηθέας: μπάσος
• Ύλλος: τενόρος
• Ευρυσθέας: βαρύτονος
• Αλκμήνη: μεσόφωνος
• Ιόλη: σοπράνο
• Χορωδία: μικτή χορωδία
• Ορχήστρα: συμφωνική ορχήστρα

Υπόθεση

Α΄ Πράξη:
Ο Ηρακλής, μετά την επιτυχία των δώδεκα άθλων του, απελευθερώνει τον Προμηθέα από τα δεσμά του στον Καύκασο. Μετά τη ρήξη του Προμηθέα και των ανθρώπων με τους θεούς, ο Ηρακλής συμβάλλει στη συμφιλίωση του Προμηθέα με τον Δία.

Β΄ Πράξη:
Ο Ηρακλής ιδρύει τους Ολυμπιακούς Αγώνες για να ευχαριστήσει τους θεούς του Ολύμπου. Μεταφέρει τον πυρσό στο στάδιο, ως συμβολισμό της φωτιάς που ο Προμηθέας χάρισε στους ανθρώπους, και συμβάλλει στη συμφιλίωση των ανθρώπων με τους θεούς.

Γ΄ Πράξη:
Στην Τραχίνα, η Δηιάνειρα περιμένει με αγωνία τον Ηρακλή και πληροφορείται ότι έχει σχέση με την Ιόλη. Περιλούζει με το αίμα του Κενταύρου ένα ένδυμα και το στέλνει στον Ηρακλή να το φορέσει, πιστεύοντας ότι πρόκειται για ερωτικό φίλτρο. Όταν διαπιστώνει το μοιραίο λάθος της και μαθαίνει ότι ο Ηρακλής επιστρέφει ετοιμοθάνατος, η ηρωίδα αυτοκτονεί. Ο Ηρακλής, μετά τον θάνατό του, ανεβαίνει στον Όλυμπο.

Η όπερα «Ολυμπιακή Φλόγα – Τραχίνιες» αποτελεί το δεύτερο έργο της Ελληνικής Επικής Τετραλογίας «Η Αυγή του Πολιτισμού» του Παναγιώτη Καρούσου:

1. Προμηθέας Δεσμώτης
2. Ολυμπιακή Φλόγα – Τραχίνιες
3. Μέγας Αλέξανδρος
4. Το Φως του Χριστιανισμού

Στο έργο, η φλόγα παίρνει τη μορφή του πολιτισμού και των πανανθρώπινων αξιών.

Στις Τραχίνιες περιγράφονται τα βάσανα του Ηρακλή και η εξιλέωση της Δηιάνειρας, με τον τραγικό θάνατό της. Η οπερατική τραγωδία παρουσιάζει την ελληνική μυθολογία και φιλοσοφία μέσα από έναν δωρικό λυρισμό.

Όπως και σε άλλα έργα του Παναγιώτη Καρούσου, στην Ολυμπιακή Φλόγα – Τραχίνιες η αρχαία ελληνική τραγωδία συνδυάζεται με τον μελαγχολικό ρομαντισμό των αριών σε ύφος bel canto. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν το έργο ως μια ιδιαίτερη οπερατική δημιουργία της νέας εποχής, μια πρωτότυπη έξαρση του λυρισμού στην όπερα.

Το αρχαίο ελληνικό πνεύμα λειτουργεί ως leitmotif, επαναλαμβανόμενο μέσα στο έργο ως κεντρικό μουσικό θέμα, μέσα από μουσικά κρεσέντο ώριμου μοντέρνου ρομαντισμού.

Ιστορικό του έργου και παρουσιάσεις

Η σύγχρονη όπερα «Ολυμπιακή Φλόγα – Τραχίνιες» του Παναγιώτη Καρούσου παρουσιάστηκε σε Ελλάδα, Καναδά, Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη, με σημαντικές παραγωγές, συναυλιακές παρουσιάσεις και αποσπάσματα.

6 Μαΐου 2005 – Βασιλική Notre-Dame de Montréal, Καναδάς

Παγκόσμια πρεμιέρα στον Καθεδρικό Ναό της Notre-Dame de Montréal, με σολίστ, τη χορωδία Chœur du Très-Saint-Rédempteur και τη μεγάλη συμφωνική ορχήστρα Orchestre Symphonique des Jeunes Laval-Laurentides, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου André Gauthier.

Διανομή και μουσική προετοιμασία:

• Δηιάνειρα: Natalie Petrarca, (Nicole Lorange)  
• Ηρακλής: Aldeo Jean
• Μακαρία – Ιόλη: Chantal Parent
• Προμηθέας: Yves Lortie
• Ύλλος: Gaetan Sauvageau
• Ευρυσθέας: Pierre Dufourd
• Αλκμήνη: Anne Julien
• Πιάνο, προετοιμασία φωνών – μουσική επιμέλεια: Claudette Denys

2007 – Σταθάκειο Πολιτιστικό Κέντρο, Νέα Υόρκη

Παρουσίαση στα αγγλικά στο Stathakion Cultural Center της Νέας Υόρκης, με την Astoria Orchestra, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Grant Gilman.

• Δηιάνειρα: Mary Mackenzie
• Αλκμήνη: Jessica Klein
• Χορωδία: Greater Aberdeen
• Σολίστες: Leo Adamov, βιολί
• Λίνα Ορφανού, σοπράνο

11 Μαρτίου 2007 – Χάγη, Ολλανδία

Το χορωδιακό των Τραχινιών («Ολυμπιακή Φλόγα») παρουσιάστηκε στη Χάγη της Ολλανδίας από τη Συμφωνική Ορχήστρα και τη χορωδία Gunst wat'n Kunst, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Ραφαήλ Πυλαρινού.

25 Ιουλίου 2013 – 3ο Φεστιβάλ Θεάτρου Δήμου Αίγινας

Παρουσίαση στο Κυβερνείο της Αίγινας, στο πλαίσιο του 3ου Φεστιβάλ Θεάτρου του Δήμου Αίγινας.

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ευρυσθέας: Παναγιώτης Καρούσος
• Αλκμήνη: Κατερίνα Οικονομοπούλου
• Ηρακλής: Ντίνος Καλύβας
• Ιόλη – Μακαρία: Ελένη Μπούκη-Αγιομυργιανάκη
• Πιάνο: Βιβή Κλεισούρα

29 Ιουλίου 2013 – Κηποθέατρο Παπάγου

Παρουσίαση στο Κηποθέατρο Παπάγου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Παπάγου 2013.

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Προμηθέας: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Ηρακλής: Ντίνος Καλύβας
• Ευρυσθέας: Παναγιώτης Καρούσος
• Αλκμήνη: Κατερίνα Οικονομοπούλου
• Ιόλη: Ελένη Μπούκη-Αγιομυργιανάκη
• Πιάνο: Βιβή Κλεισούρα

11 Δεκεμβρίου 2014 – Αίθουσα Συναυλιών «Παρνασσός», Αθήνα

Αποσπάσματα της όπερας παρουσιάστηκαν στην Αίθουσα Συναυλιών «Παρνασσός», υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Ελευθέριου Καλκάνη.

26 Μαρτίου 2016 – Lincoln Center, Νέα Υόρκη

Παρουσίαση στο Bruno Walter Auditorium του Lincoln Center της Νέας Υόρκης, ως η πρώτη ελληνική όπερα στην ιστορία που ανέβηκε στο Lincoln Center.

• Ηρακλής: Demetrios John Tsinopoulos
• Δηιάνειρα: Elisabeth Shoup
• Αλκμήνη: Viktoriya Koreneva
• Προμηθέας – Ύλλος: Kofi Hayford
• Ιόλη – Μακαρία: Στέλλα Παπαθεοδώρου
• Ορχήστρα: Hellenic American Orchestra
• Διεύθυνση ορχήστρας: Jestin Pieper
• Σκηνοθεσία: Eli Markos
• Production Manager: Billy Chrissochos

5 Ιουλίου 2016 – Πλατεία Αθήνα, Αστόρια, Νέα Υόρκη

Παρουσίαση στο πλαίσιο του Θερινού Φεστιβάλ της Αστόριας, στις Ηνωμένες Πολιτείες, με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016.

• Ηρακλής: Δημήτριος Τσινόπουλος
• Δηιάνειρα: Elisabeth Shoup
• Αλκμήνη: Ola Rafalo
• Προμηθέας – Ευρυσθέας – Ύλλος: Kofi Hayford
• Ιόλη – Μακαρία: Στέλλα Παπαθεοδώρου
• Μεγάλη Ιέρεια: Viktoriya Koreneva
• Πιάνο: Tor Morten Kjøsnes
• Παρουσίαση: Δέσποινα Χρυσοχόου
• Production Manager: Billy Chrissochos

2 Σεπτεμβρίου 2017 – Υπαίθριο Δημοτικό Θέατρο Ζακύνθου

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ηρακλής: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Ευρυσθέας: Θεόδωρος Μπιράκος
• Αλκμήνη: Δήμητρα Καμίτση
• Πιάνο: Παντελής Λεγάκης

13 Σεπτεμβρίου 2017 – Θέατρο «Τέχνη στην Πέτρα», Άλσος Περιστερίου

Παρουσίαση στο πλαίσιο του «Πολιτιστικού Σεπτέμβρη 2017».

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ηρακλής: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Ευρυσθέας: Θεόδωρος Μπιράκος
• Αλκμήνη: Δήμητρα Καμίτση
• Ύλλος: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Πιάνο: Παντελής Λεγάκης
• Παρουσίαση: Παναγιώτης Καρούσος, συνθέτης

30 Αυγούστου 2018 – Θέατρο Δεξαμενής Δήμου Κορωπίου

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ηρακλής: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Μακαρία: Ρέα Βουδούρη
• Ευρυσθέας: Θεόδωρος Μπιράκος
• Αλκμήνη: Κατερίνα Μποτώνη
• Ύλλος: Ορφέας Τσαρέκας
• Ιόλη: Μαρίζα Κιοσέογλου
• Πιάνο: Παντελής Λεγάκης
• Συνθέτης: Παναγιώτης Καρούσος

10 Νοεμβρίου 2018 – Θεατρική Σκηνή Χιλιομοδίου

Παρουσίαση από το Σωματείο «Φίλοι Αρχαίας Τενέας».

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ηρακλής: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Μακαρία: Ρέα Βουδούρη
• Ευρυσθέας: Θεόδωρος Μπιράκος
• Αλκμήνη: Κατερίνα Μποτώνη
• Ύλλος: Γιάννης Μπρίτσας
• Ιόλη: Μαρίζα Κιοσέογλου
• Πιάνο: Παντελής Λεγάκης
• Συνθέτης: Παναγιώτης Καρούσος

23 Ιανουαρίου 2019 – Πολυχώρος «Άννα & Μαρία Καλουτά», Δήμος Αθηναίων

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ηρακλής / Ύλλος: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Μακαρία: Ρέα Βουδούρη
• Ευρυσθέας: Θεόδωρος Μπιράκος
• Αλκμήνη: Μάιρα Γεώργαρου
• Ιόλη: Μαρίζα Κιοσέογλου
• Πιάνο: Παντελής Λεγάκης
• Συνθέτης: Παναγιώτης Καρούσος

30 Ιανουαρίου 2019 – Πολυχώρος «Άννα & Μαρία Καλουτά»

Αποσπάσματα της όπερας παρουσιάστηκαν με τη Χορωδία Εκπαιδευτικών Μουσικής Περιφέρειας Αττικής «Choremus», υπό τη διεύθυνση της μαέστρου Φαίδρας Γιαννέλου.

7 Φεβρουαρίου 2019 – Αλεξάνδρειο Συνεδριακό Κέντρο Δήμου Λουτρακίου

Με το Σύνολο Κλασικής Μουσικής της Φιλαρμονικής Κορίνθου, υπό τη διεύθυνση της μαέστρου Γλυκερίας Μωραϊτάκη.

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ηρακλής / Ύλλος: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Μακαρία: Ρέα Βουδούρη
• Ευρυσθέας: Θεόδωρος Μπιράκος
• Αλκμήνη: Μάιρα Γεώργαρου
• Ιόλη: Μαρίζα Κιοσέογλου
• Πιάνο: Παντελής Λεγάκης
• Συνθέτης: Παναγιώτης Καρούσος

19 Απριλίου 2019 – Δημοτικό Θέατρο Λαμίας

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ηρακλής / Ύλλος: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Ευρυσθέας: Θεόδωρος Μπιράκος
• Αλκμήνη: Κατερίνα Μποτώνη
• Ιόλη: Μαρίζα Κιοσέογλου
• Πιάνο: Παντελής Λεγάκης
• Συνθέτης: Παναγιώτης Καρούσος

15 Ιουνίου 2019 – Ανοιχτό Δημοτικό Θέατρο Αρχαίας Κορίνθου «Ξενία»

Με το Σύνολο Κλασικής Μουσικής της Φιλαρμονικής Κορίνθου, υπό τη διεύθυνση της μαέστρου Γλυκερίας Μωραϊτάκη.

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ηρακλής / Ύλλος: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Ευρυσθέας: Θεόδωρος Μπιράκος
• Αλκμήνη: Κατερίνα Μποτώνη
• Ιόλη / Μακαρία: Μαρίζα Κιοσέογλου
• Πιάνο: Παντελής Λεγάκης
• Συνθέτης: Παναγιώτης Καρούσος

25 Αυγούστου 2019 – Στάδιο Αρχαίας Σικυώνας

Παρουσίαση από τη Θεατρική Σκηνή του συλλόγου «Φίλοι Γραμμάτων και Τεχνών – Ο Λύσιππος».

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ηρακλής / Ύλλος: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Ευρυσθέας: Θεόδωρος Μπιράκος
• Αλκμήνη: Κατερίνα Μποτώνη
• Ιόλη / Μακαρία: Μαρίζα Κιοσέογλου
• Πιάνο: Παντελής Λεγάκης
• Συνθέτης: Παναγιώτης Καρούσος

20 Δεκεμβρίου 2019 – Γυμνάσιο Φιλοθέης

Παρουσίαση σε συνεργασία με τον Δήμο Φιλοθέης–Ψυχικού.

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ηρακλής: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Αλκμήνη: Κατερίνα Μποτώνη
• Ευρυσθέας: Θεόδωρος Μπιράκος
• Ιόλη: Μαριάνθη Γρηγοριάδου
• Πιάνο: Παντελής Λεγάκης
• Συνθέτης: Παναγιώτης Καρούσος

23 Δεκεμβρίου 2019 – Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων «Κάτω Πετράλωνα»

Παρουσίαση με το 62ο Γυμνάσιο Αθηνών.

• Δηιάνειρα: Ειρήνη Κώνστα
• Ηρακλής: Βασίλης Ασημακόπουλος
• Αλκμήνη: Κατερίνα Μποτώνη
• Ευρυσθέας: Θεόδωρος Μπιράκος
• Ιόλη: Μαριάνθη Γρηγοριάδου
• Πιάνο: Παντελής Λεγάκης
• Συνθέτης: Παναγιώτης Καρούσος

26 Απριλίου 2023 – Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Η σοπράνο Όλγα Σκέκλιου ερμήνευσε την Καβατίνα της Δηιάνειρας με τον Δημήτρη Γιάκα στο πιάνο, στην Αίθουσα Μουσικής Βιβλιοθήκης «Λίλιαν Βουδούρη».

28 Μαΐου 2023 – Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας»

Η σοπράνο Όλγα Σκέκλιου ερμήνευσε την Καβατίνα της Δηιάνειρας με τον Δημήτρη Γιάκα στο πιάνο.

Συνολική καλλιτεχνική σημασία

Η «Ολυμπιακή Φλόγα – Τραχίνιες» αποτελεί έργο που συνδέει την αρχαία ελληνική μυθολογία, την τραγωδία του Σοφοκλή και το ιδεώδες των Ολυμπιακών Αγώνων με τη σύγχρονη οπερατική δημιουργία. Η συμβολική παρουσία της φλόγας λειτουργεί ως σύνδεσμος ανάμεσα στον Προμηθέα, τον Ηρακλή, τον ελληνικό πολιτισμό και τις πανανθρώπινες αξίες.

Μέσα από τις διαφορετικές παρουσιάσεις του έργου, από την παγκόσμια πρεμιέρα στο Μόντρεαλ το 2005 έως τις παραγωγές και συναυλιακές παρουσιάσεις στην Ελλάδα, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη, το έργο παρουσιάζει μια διαδρομή που συνδέει τον αρχαίο ελληνικό μύθο με τη σύγχρονη ελληνική οπερατική δημιουργία.