Ιάκωβος Γκανούλης: «Για μια αρμονική συμβίωση με τη φύση»

 

Απόστολος Σπυράκης

 

 

Εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, οι βροχοπτώσεις μειώνονται μέχρι και 50% στην περιοχή της Μεσογείου. Λίμνες όπως η Κορώνεια κινδυνεύουν με εξαφάνιση λόγω της υπεράντλησης των υπόγειων υδάτων μέσω αρδευτικών γεωτρήσεων. Περίοδοι έντονης ξηρασίας εναλλάσσονται με περιόδους σφοδρών καταιγίδων, που προκαλούν έντονα πλημμυρικά φαινόμενα. Μεγάλα διασυνοριακά ποτάμια όπως ο Έβρος, ο Νέστος ή ο Στρυμόνας, που πηγάζουν από γειτονικές χώρες, υπερχειλίζουν την περίοδο του χειμώνα θέτοντας σε κίνδυνο οικισμούς στις πεδιάδες της Μακεδονίας και της Θράκης. Τα δύο φαινόμενα αλληλοτροφοδοτούνται καθιστώντας δυσκολότερη την πρόβλεψη και την προστασία των ανθρώπινων πληθυσμών από ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι ανάγκες υδροβόρων καλλιεργειών, όπως το βαμβάκι, απαιτούν ολοένα και μεγαλύτερες ποσότητες νερού, που θα πρέπει να αντληθούν από ομβροφόρα καιρικά συστήματα μέσω φαραωνικών σχεδίων. Και τέλος, υπάρχει το πρόβλημα της υδροδότησης και της αντιπλημμυρικής προστασίας μητροπολιτικών κέντρων όπως η Αθήνα, όπου κατοικεί το ένα τρίτο του πληθυσμού της χώρας. Όλες αυτές οι εξελίξεις φέρνουν στην επιφάνεια την ανάγκη μελέτης αυτής της ουσίας που καθορίζει εδώ και εκατομμύρια χρόνια την πορεία της ζωής στον πλανήτη μας και οι υδρολόγοι, όπως ο καθηγητής Ιάκωβος Γκανούλης, μελετούν τη φύση αυτής της χημικής ένωσης προσπαθώντας να κατανοήσουν τα μυστικά της: «πώς ρέει, πώς ανακυκλώνεται, πώς θρέφει και πώς καταστρέφει».

Δεν γνωρίζουμε πλήρως τους νόμους της φύσης. Η αλαζονεία είναι η αρχή κάθε συμφοράς.

Ο Ιάκωβος Γκανούλης είναι διδάκτωρ Φυσικών Επιστημών (Doctorat d’État) του Πανεπιστημίου Paul Sabatier III της Τουλούζης, διευθυντής της Έδρας UNESCO/INWEB στο ΑΠΘ για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων και την επίλυση διενέξεων, επισκέπτης καθηγητής σε πανεπιστήμια της Γερμανίας (Erlangen), του Καναδά (McGill), της Αυστραλίας (Melbourne) και της Γαλλίας (Paris VI). Οι γνώσεις του για τα θέματα που αφορούν τη διαχείριση των υδάτων προέρχονται από τη μακρόχρονη πείρα του (έχει διατελέσει Ειδικός Γραμματέας Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας) και τη συμμετοχή του σε διεθνή συνέδρια και οργανισμούς που αφορούν μεγάλα οικολογικά ζητήματα, όπως η εξαφάνιση της λίμνης Αράλης και η ανακάλυψη του μεγαλύτερου στον κόσμο μη ανανεώσιμου υδροφορέα στη Σαχάρια Αφρική. Έχει εκδώσει 12 βιβλία, μεταξύ των οποίων και την Επικινδυνότητα της ρύπανσης υδάτων, που έχει μεταφραστεί και στην κινεζική γλώσσα.

Επιλέγοντας τη χρήση μιας μυθιστορηματικής, δοκιμιακής αφήγησης που δεν ξεφεύγει ποτέ από τα επιστημονικά δεδομένα και την ακρίβεια των αριθμών και των διαγραμμάτων, μιλά για την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της σχέσης μας με τη φύση και το μεγαλύτερό της δώρο προς τον άνθρωπο, το νερό. Μέσα από έναν εκλαϊκευμένο λόγο, που βοηθά τον μέσο αναγνώστη να κατανοήσει σύνθετα τεχνικά ζητήματα, προτείνει συγκεκριμένους τρόπους αντιμετώπισης καίριων διασυνοριακών προβλημάτων που σχετίζονται με τη ροή των ποταμών, αλλά και την αλλαγή μιας νοοτροπίας που αποδείχτηκε αδιέξοδη και ήθελε τον άνθρωπο κυρίαρχο πάνω στις ανεξέλεγκτες δυνάμεις της φύσης. Κάποια μέτρα που συνιστά μπορούν να εφαρμοστούν μέσα από τη συλλογική υιοθέτηση μιας προσέγγισης που προσλαμβάνει επείγοντα χαρακτήρα, και περιλαμβάνουν: «την ανάπτυξη ανθεκτικών στην ξηρασία καλλιεργειών, την επιλογή δασικών ειδών και δασοκομικών πρακτικών λιγότερο ευάλωτων στις καταιγίδες και τις πυρκαγιές, και την προσαρμογή των υφιστάμενων προδιαγραφών κατασκευής κτηρίων ώστε να είναι ανθεκτικά στις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες και σε ακραία καιρικά φαινόμενα».

«Εκ των διαφερόντων καλλίστην αρμονίαν» έχει πει ο Ηράκλειτος πριν από 25 αιώνες. Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, τους οποίους επικαλείται συχνά ο καθηγητής Ιάκωβος Γκανούλης, είχαν στοχαστεί πάνω στο θέμα των σχέσεων του ανθρώπου με τη φύση και επεδίωκαν πάντα την αρμονική συμβίωση μαζί της . «Δεν γνωρίζουμε πλήρως τους νόμους της φύσης. Η αλαζονεία είναι η αρχή κάθε συμφοράς […] Μελετούμε τα υδατορεύματα, τις βροχές, τα υπόγεια νερά», λέει στο τέλος το βιβλίου χρησιμοποιώντας έναν σωκρατικό διάλογο. «Εκεί που το ποτάμι ζητά να απλωθεί, το αφήνουμε. Εκεί που η γη είναι εύφορη, δεν την καταστρέφουμε. Εκεί που απαιτείται περιορισμός, θέτουμε μέτρο».

 

Για μια αρμονική συμβίωση με τη φύση
Ο Καθηγητής των υδάτων, στα χρόνια της κρίσης χρέους
Μυθιστορηματικό δοκίμιο
Ιάκωβος Γκανούλης
Πρόλογος: Χριστόφορος Κουτίτας
Επίκεντρο
352 σελ.
ISBN 978-618-204-640-1
Τιμή €22,00

Ο Απόστολος Σπυράκης είναι συγγραφέας και κριτικός.

https://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/26027-gia-mia-armoniki-simbiosi-me-ti-fisi

https://diastixo.gr/