- Χρίστος Παπαγεωργίου
Ο εξαίρετος συγγραφέας Νίκος Δαββέτας, παράλληλα με το πεζογραφικό του έργο, διατηρεί αναλλοίωτη την ποιητική του ιδιότητα, έτσι που τα μυθιστορήματά του να έχουν χρώμα ποιητικό, ενώ η ποίησή του πολλές λογοτεχνικές εκδοχές. Τα δημιουργήματά του, που ως προς την ποιότητά τους βρίσκονται πολύ ψηλά, θα μπορούσε να πει κανείς σε επίπεδο αριστουργημάτων, είναι ολιγοσέλιδα ως επί το πλείστον, λόγω φυσικά της συμπύκνωσης που η ποιητική φλέβα καθορίζει. Στο τελευταίο του βιβλίο, βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιστορία όπου η νόσος Αλτσχάιμερ κυριαρχεί, παραποιεί τις σχέσεις μητέρας-γιου και στη συνέχεια της γυναίκας με το επάγγελμά της, αυτό της δεσμοφύλακα (το οποίο δεν είναι και το πιο δημοφιλές, παρότι γυναίκες και άνδρες δεσμοφύλακες βοήθησαν και βοηθούν κρατουμένους όπως μπορούν). Αυτό έχουμε λοιπόν εδώ, μια μητέρα που εργάστηκε ως δεσμοφύλακας και προς το τέλος της ζωής της προσεβλήθη από άνοια και έναν γιο, ο οποίος προσπαθεί να την καταλάβει ακολουθώντας πιστά όλες τις εντολές των γιατρών, χωρίς την παραμικρή επιτυχία, αν και η ίδια, ενώ δεν ξεχωρίζει τον γιο της, θυμάται περιστατικά από τη θητεία της, ονόματα κρατουμένων κ.ο.κ. Ο συγγραφέας, όταν τον ρωτούν αν είναι γιος της ασθενούς, απαντά πως είναι ο βιογράφος της, θέλοντας με αυτόν τον τρόπο να τονίσει πως γράφει για τη μητέρα του όπως θα έγραφε για κάποιο σημαντικό πρόσωπο που ίσως γνώρισε στη ζωή του. Ο Δαββέτας στην επαφή του με την άρρωστη μητέρα του και θλίβεται και λυπάται και παράλληλα διατηρεί την ψυχραιμία του στην προσπάθειά του να καταλάβει ό,τι δεν έχουν μέχρι σήμερα καταλάβει χιλιάδες επιστήμονες ανά την υφήλιο που ασχολούνται με το θέμα, πέραν ίσως της γενικότητας περί εκφυλισμού των εγκεφαλικών νευρώνων, που οδηγούν σε παραίτηση ακόμη και από την τροφή, μέχρι να επέλθει ο θάνατος.
Kάθε φορά που κλείνω την ανάγνωση κάποιου καινούργιου βιβλίου του, νιώθω συντετριμμένος.
Από τεχνικής πλευράς το μυθιστόρημα παρουσιάζει μόνον αρετές. Συγκλονίζουν οι αλλεπάλληλες και διαδοχικές εκλύσεις συναισθήματος, η μονομερής προσπάθεια συνεννόησης, η ρευστή εγκεφαλική πρόσληψη της ασθενούς, η μελαγχολική ατμόσφαιρα που επικρατεί πάνω απ’ όλες τις εκδοχές πλησιάσματος, το μονόπλευρο ύφος που συντελεί σε αναγνωστική προσέγγιση, τέλος, η πέρα από κάθε αμφισβήτηση ετοιμασία του γιου για το μοιραίο, παρά τον πόνο που αυτή η σκέψη τού δημιουργεί. Συγκλονίζουν επίσης οι θεατρικοί διάλογοι με την αλήθεια τους, η γλώσσα που, απλή όσο δεν παίρνει, κυριολεκτικώς μας μεταδίδει το τραγικό της υπόθεσης, η αξιοσημείωτη ικανότητα της ασθενούς να θυμάται όλα τα περασμένα αλλά να μην αναγνωρίζει τον γιο της (στον οποίο υπενθυμίζει πως πρέπει να βρει μια κανονική δουλειά), τέλος, το όλο στήσιμο μιας μυθοπλασίας η οποία κινείται σε απολύτως ρεαλιστικό πλαίσιο. Ένα βιβλίο, λοιπόν, που στήνεται με ελάχιστα υλικά (ιδίως για πεζογραφική απεικόνιση, ιδανικά για ενδεχόμενη θεατρική μεταφορά), που δεν παρουσιάζει αυξομειώσεις χωρίς να ανεβάζει την αδρεναλίνη, ενώ παράλληλα ευαισθητοποιεί και συγκινεί με το παραπάνω, που δεν έχει κορυφώσεις και συνάμα εμφανίζει εντυπωσιακά ψυχολογικά κρεσέντο και των δύο προσώπων. Ο Δαββέτας καταφέρνει να προσεγγίσει ένα σοβαρότατο θέμα υγείας –το οποίο σχεδόν οδηγεί στην απώλεια– με μεγάλη επιτυχία και αληθοφάνεια, με ολιγόλογες συνισταμένες, με ποιητικές παραμέτρους, με τρόπο θα έλεγε κανείς ρεαλιστικό, τέλος, με στοιχεία πραγματολογικά (που έχουν σχέση με γιατρούς, νοσοκόμους, κοινωνικό περίγυρο κ.ο.κ.) που τονίζουν το βίωμα μέχρι τα άκρα του και εν κατακλείδι με απλή και κατανοητή εκφορά που βοηθά την ταύτιση, την αποδοχή και τη συμφιλίωση με μια βασανιστική κατάσταση, τείνοντας προς μια υπαρξιακή διαστρωμάτωση και μια γενικότερη εκδοχή της ιδιάζουσας αυτής εμπειρίας.
Έχοντας διαβάσει ολόκληρο το πεζογραφικό έργο του συγγραφέα Νίκου Δαββέτα και δύο από τις ποιητικές του συλλογές, μπορώ αβίαστα να πω ότι κάθε φορά που κλείνω την ανάγνωση κάποιου καινούργιου βιβλίου του, νιώθω συντετριμμένος. Και δεν είναι μόνο τα θέματά του, τα οποία είναι τόσο ενδιαφέροντα και συγκλονιστικά, είναι και η μέθοδος με την οποία τα παραθέτει, μια μέθοδος λογοτεχνική, κάτι περισσότερο από κοινωνική, κατανοητή, σύνθετη όπου χρήζει και αδιάψευστος μάρτυρας για το ταλέντο και την ωριμότητά του. Ο Δαββέτας γράφει πέραν όλων των άλλων για στιγμές, για επεισόδια, για γεγονότα προσωπικά και οικογενειακά, για καταστάσεις που γεννούν άφθαρτη ευαισθησία, για ατομικές μεταπτώσεις και συλλογικές εκφάνσεις, με τρόπο πλούσιο μέσα στην ταπεινότητά του, εμπνεόμενο και δουλεμένο με τη μεγαλύτερη δυνατή συνέπεια, τέλος, με όχι μόνο μια αλλά με πολλές αλλαγές στο λογοτεχνικό του σύμπαν και στις παραμυθιακές του υποθέσεις. Και θα κλείσω το παρόν κείμενο με την επισήμανση ότι δεν είναι και τόσο συνηθισμένο ένας πεζογράφος να είναι παράλληλα και ποιητής και κριτικός· συνήθως η ποίηση και η πρόζα ακολουθούν διαφορετικές διαδρομές, στην περίπτωση όμως του Δαββέτα όχι.
Η δεσμοφύλακας
Νίκος Δαββέτας
Εκδόσεις Πατάκη
160 σελ.
ISBN 978-960-16-9925-7
Τιμή €11,10
Ο Χρίστος Παπαγεωργίου είναι ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας
https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/26023-i-desmofilakas
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου