- Γιάννης Σ. Παπαδάτος
Ο Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης έχει ασχοληθεί με διάφορες μορφές κυρίως του πεζού λόγου (διήγημα, μυθιστόρημα, μυθιστορηματική βιογραφία, δοκίμιο κ.ά.). Ενδιαφέρουσες είναι οι κατά καιρούς συνεντεύξεις που παίρνει από ανθρώπους του πολιτισμού. Τα θέματα των βιβλίων του συνίστανται είτε στην επιμέλεια συλλογικών τόμων με θέμα τοποθεσίες ή περιοχές δεμένες με εμπειρίες και συναισθήματα, είτε με θέματα εκπαιδευτικά (εκπαιδευτικός ο ίδιος). Τα συλλογικά αφιερώματά του (π.χ. Αθήνα, Τα καλοκαίρια μας, Πρόσωπα πολιτισμού, Ολυμπιακός – Μια ζωή θρύλος κ.ά.) είναι επαρκώς στοχευμένα, ικανοποιούν και το δυσκολότερο αναγνωστικό κοινό, προσφέροντας το πλέον σημαντικό για την ανθρώπινη ιστορία: τη διάσωση της μνήμης! Εμβληματικά θεωρώ τα βιβλία του με θέμα τον μεγάλο μαθηματικό Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή. Σημειώνω τα διηγήματά του «Μια απρόσμενη συνάντηση Αϊνστάιν-Καραθεοδωρή» (ΑΛΔΕ, 2010), όπου αναφέρεται και στη σχέση των δύο προσωπικοτήτων, το μυθιστόρημα Η τελευταία εξίσωση του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή (Στοχαστής, 2013), στο οποίο πλέκει τη ζωή δύο ερωτευμένων που σπουδάζουν στο Μόναχο εστιάζοντας στην επιρροή που άσκησε σε αυτούς η προσωπικότητα του Καραθεοδωρή, και τη μυθιστορηματική βιογραφία Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (Μένανδρος, 2019), στην οποία διεισδύει στη ζωή και στο έργο του μεγάλου μαθηματικού. Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι και το graphicnovel του, Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή – Ο σπουδαίος Έλληνας μαθηματικός (Παπαδόπουλος, 2021), στο οποίο ο συγγραφέας, μαζί με τον εικονογράφο Παναγιώτη Πανταζή, πέτυχαν να αποδώσουν από τη μια πλευρά τις σχέσεις του Καραθεοδωρή με διάφορες προσωπικότητες κι από την άλλη το κλίμα της εποχής, μέσα από το κατάλληλο χωροχρονικό σκηνικό, παραθέτοντας τους σπουδαιότερους επιστημονικούς σταθμούς της πορείας του.
Ξέρει να αποτυπώνει σύνθετες υποθέσεις, εν προκειμένω με μια λιτή και συνάμα εύστοχα γλαφυρή γραφή.
Η πρόσφατη νουβέλα του με τίτλο Το κρυφό τετράδιο, που εντάσσεται στη σειρά «Αστυνομική λογοτεχνία και θεωρία» των Εκδόσεων Κύφαντα, έχει ως θέμα τη δολοφονία ενός άντρα, του Περικλή, ο οποίος –κατεχόμενος από αισθήματα προδοσίας εξαιτίας τού αποτυχημένου γάμου του– αποφασίζει να δώσει λύση στον χώρο του σχολείου, έναν χώρο που δεν συνηθίζεται να παρουσιάζεται στη λογοτεχνία για ανάλογα θέματα, παρόλο που η πραγματικότητα έχει να επιδείξει παρόμοια περιστατικά (βλ. ΗΠΑ, αλλά και στη χώρα μας). Ένας δάσκαλος, ο Αναστάσης, ψύχραιμος και εξαιρετικά ευφυής, όπως αποδεικνύεται στη συνέχεια, απαλλαγμένος από διδακτικά καθήκοντα (οι μαθητές και το υπόλοιπο προσωπικό του σχολείου απουσιάζουν για σχολική δραστηριότητα), αισθάνεται την κάννη ενός όπλου να τον απειλεί. Ο Περικλής ερχόμενος από τη Γερμανία θέλει να εκδικηθεί. Η πρώην σύντροφός του, που στο μεταξύ σπούδασε δασκάλα, εργάζεται στο συγκεκριμένο σχολείο, έχει δε οργανώσει μια ήρεμη ζωή κοντά σε έναν επιτυχημένο οικονομικά άνδρα.
Η κινηματογραφικού ύφους εγρήγορση, που επικρατεί ως το τέλος, εγκλείει βασικές κατηγορίες του αστυνομικού θρίλερ με την ενεργή συμμετοχή αστυνομικών για την εξιχνίαση του εγκλήματος. Η ανάδυση των γεγονότων αναδεικνύει ψυχολογικές προεκτάσεις που εστιάζουν στον πρωταγωνιστή και οι οποίες έχουν την αιτία στο απώτερο παρελθόν του. Ένα παρελθόν που δηλώνει και τη μοίρα πολλών που αναγκάστηκαν να εκπατριστούν και που παρατίθεται σε ένα κρυφό τετράδιο. Αυτό το τετράδιο, με βασικά στοιχεία της πρότερης ζωής του και των σκέψεών του, εξηγεί την πορεία του ως το τέλος. Τα συγκεκριμένα στοιχεία δίνουν κλειδιά στον αναγνώστη να κατανοήσει τη συμπεριφορά του. Εγκιβωτίζονται δε κατάλληλα στη διαδικασία της αφηγηματικής λειτουργίας. Στην αφήγηση αναδύονται και στοιχεία νουάρ. Η απογοήτευση του κεντρικού ήρωα, ως η βαθύτερη έννοια της πράξης του, προσφέρεται μέσα από μια ατμόσφαιρα συμμετοχής και των άλλων βασικών προσώπων (ενεργή και πολλές φορές απρόσμενη εμπλοκή στην υπόθεση) που δίνουν στη νουβέλα δράση, ένταση, μυστήριο, προβληματισμό και συναρμολογούν ουσιαστικά τους κρίκους της αλυσίδας.
Ο αναγνώστης εμπλέκεται σε μια αναγνωστική διαδικασία με πολλά σημεία απροσδιοριστίας, ώστε μέσα από συνεχή ουσιαστικά ερωτήματα και δημιουργικές διαψεύσεις να φτάσει στο ανέλπιστο τέλος. Πολλές θεματικές περιοχές όπως η μοίρα των μεταναστών, η προβληματική οικογένεια με τις αναπόφευκτες, κάποιες φορές, εξωσυζυγικές περιπέτειες, το εργατικό και σχολικό περιβάλλον, αλλά κυρίως η αφόρητη μοναξιά αποτελούν στοιχεία που από τη μια πλευρά οπλίζουν το χέρι του Περικλή, χωρίς να δικαιολογούν την πράξη του, και από την άλλη τον ανάγουν σε έναν τραγικό ήρωα. Αδυνατώντας να κατανοήσει τον περίπλοκο κόσμο που από τη ζωή κλήθηκε να αντιμετωπίσει, ενδόμυχα βαδίζει προς το μοιραίο τέλος του, δολοφονημένος από κάποιον εργάτη, τον Τάκη Καραβασίλη, που μάταια αγωνιζόταν για επιβίωση. Πρόκειται για ένα τέλος ίσως προδιαγεγραμμένο κι από τον ίδιο, τον Περικλή, αφού ενεπλάκη σε μια περιπέτεια χωρίς ελπίδα και όραμα.
Οι τίτλοι των βραχέων σε έκταση κεφαλαίων (π.χ. «Στα σκαλιά της εξόδου», «Περικλής», «Κίνηση ματ», «Φόβος», «Ο σκοπός», «Σαν φλόγα στον αέρα» κ.ά.) προκαλούν τον αναγνώστη να επικοινωνήσει ασμένως με το κείμενο. Τονίζουν δε πρόσωπα, τις πράξεις και την ιδεολογία τους. Ο Ιντζέμπελης και με το συγκεκριμένο βιβλίο αναδεικνύεται σε έναν συγγραφέα που ξέρει να αποτυπώνει σύνθετες υποθέσεις, εν προκειμένω με μια λιτή και συνάμα εύστοχα γλαφυρή γραφή, με επεισόδια εναλλασσόμενα αριστοτεχνικά σε ένα όλον, το οποίο διαβάζεται απνευστί, έχοντας μάλιστα και ανοικτό τέλος, ενεργοποιώντας περαιτέρω τον αναγνώστη: η συνομιλία του αστυνομικού με τον θύτη και η απόφαση της πολιτικής εξουσίας μετά την εξιχνίαση της υπόθεσης, που παρουσιάζεται στην κατακλείδα της νουβέλας, αφήνουν δημιουργικά ερωτήματα: «Μετά την απολογία του ένιωσε καλύτερα, πιο ήρεμος […] Ξαφνικά χτύπησε το τηλέφωνο […] Ο υπουργός ήταν κάθετος: “Καμιά παραπέρα έκταση στο όλο ζήτημα”» (σελ. 98).
[Ο Γιάννης Σ. Παπαδάτος είναι συγγραφέας, κριτικός, τ. πανεπιστημιακός.]
Το κρυφό τετράδιο
Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης
Εκδόσεις Κύφαντα
105 σελ.
ISBN 978-618-5602-56-7
Τιμή €12,00
https://diastixo.gr/kritikes/ellinikipezografia/25964-to-krifo-tetradio
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου