- Κατερίνα Ζαμαρία
Στο τελευταίο της παιδικό βιβλίο, η Μαρία Γιαγιάννου έχει καταφέρει να συγκεράσει την αναγνωστική απόλαυση και τον προβληματισμό, σε μια ιστορία που ενθαρρύνει τα παιδιά να βρουν τη δική τους θέση απέναντι στις σχολικές προκλήσεις. Συνθέτει ένα κείμενο στο οποίο προσδίδει ευρύτερες διαστάσεις σε αυτό που περιγράφεται ως διαφορετικότητα, σε έναν κόσμο και σε ένα σύστημα που καλλιεργεί, προάγει και –κάποτε– επιβραβεύει την ομοιομορφία. Η πρωταγωνίστρια, η Αριστέα, δεν είναι μια καμηλοπάρδαλη, είναι μια… χαμηλοπάρδαλη. Κι έχει αγανακτήσει! Δε φτάνει τα ψηλά κλαδιά, δεν ξεχωρίζει στις σχολικές φωτογραφίες, δε βλέπει καλά στις συναυλίες… Γιατί ο κόσμος είναι φτιαγμένος για καμηλοπαρδάλεις και όχι για χαμηλοπαρδάλεις.
Αν και έχει ενταχτεί στην κοινωνική ομάδα του σχολείου, η διαφορετικότητά της της στερεί τη θέση που της αξίζει. Ακόμα και η ίδια υπονομεύει την αυτοεκτίμησή της, γιατί βλέπει τον εαυτό της μέσα από το βλέμμα των άλλων. «Μα πού ακούστηκε καμηλοπάρδαλη με χαμηλό λαιμό!» σκεφτόταν καμιά φορά.
Θα προσπαθήσει, λοιπόν, να κάνει τη δική της επανάσταση, με αφορμή την επέτειο μιας εθνικής γιορτής. Μιας γιορτής μνήμης και τιμής στις καμηλοπαρδάλεις εκείνες που «πριν από διακόσια τόσα χρόνια επαναστάτησαν και απελευθέρωσαν τον τόπο τους από τα τυραννικά αρπακτικά που τις καταπίεζαν». Θα διεκδικήσει –μέσω της υψηλής βαθμολογικής απόδοσης στα μαθήματα– να γίνει σημαιοφόρος, για να βρεθεί από την τελευταία σειρά της παρέλασης στην πρώτη, αποδεικνύοντας ότι τα εξωτερικά χαρακτηριστικά δεν είναι ασφαλές κριτήριο αξιολόγησης.
Η Γιαγιάννου, στην ιστορία της, εστιάζει μεταξύ άλλων στοχευμένα και στη στάση των ενηλίκων, καθώς και στον ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν όσον αφορά στην ενδυνάμωση των παιδιών. Είναι η δασκάλα αυτή που θα δώσει στην Αριστέα το κίνητρο για να διεκδικήσει την πρώτη θέση στην παρέλαση και είναι η μητέρα που ενδυναμώνει ψυχικά την κόρη της: «Αν ο φετινός σου στόχος είναι η σημαία, μπορείς να τον πετύχεις», είπε η μαμά, «που δε θα άλλαζε ούτε μια τριχούλα από την κόρη της». Γιατί αυτό κάνουν οι μαμάδες, οι γονείς γενικότερα: ακούνε τα παιδιά τους, τα ενθαρρύνουν και τα αποδέχονται γι’ αυτό που είναι και όχι γι’ αυτό που εκείνοι θα θέλανε να είναι.
Μια ιστορία που ενθαρρύνει τα παιδιά να βρουν τη δική τους θέση απέναντι στις σχολικές προκλήσεις.
Αρωγός στην προσπάθεια της Αριστέας θα σταθεί η νέα συμμαθήτριά της, η Φιλομήλα, η πρώτη καμήλα στο σχολείο των καμηλοπαρδάλεων. Κι όχι μόνο αυτό… έχει δυο καμπούρες «όχι σαν βουνά αλλά σαν μικρά, χαμηλά λοφάκια». Οι δυο τους θα συνδεθούν με μια δυνατή φιλία, όχι μόνο γιατί τις ενώνει η διαφορετικότητά τους. Και μπορεί στο τέλος ο στόχος της Αριστέας να μην ευοδώνεται ως προς τη σημαία, το κέρδος της όμως θα είναι μεγαλύτερο καθώς, όχι μόνο θα έχει γίνει καλύτερη μαθήτρια, αλλά και καλύτερη φίλη.
Ο τριτοπρόσωπος αφηγητής δίνει την ευκαιρία στους αναγνώστες να εξοικειωθούν με τους επιμέρους θεματικούς πυρήνες, που διαπλέκονται γύρω από την ιστορία της Αριστέας και άπτονται της συναισθηματικής αντανάκλασης που έχουν τα γεγονότα στον ψυχισμό της. Η απογοήτευση λόγω των απορρίψεων που υφίσταται εξαιτίας του ύψους της, η σημασία της φιλίας και της συνεργασίας, η ματαίωση των προσδοκιών. Αλλά και η διαχείριση της ματαίωσης μέσα από το πρίσμα του νικητή και του ηττημένου. Ο τρόπος που αντιδρούν οι δύο φίλες στο γεγονός ότι η Αριστέα –παρά τις προσπάθειες– όχι μόνο δε θα γίνει σημαιοφόρος, αλλά θα χάσει την πρωτιά από την κολλητή της, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα γραφής για το πώς μπορείς να μιλήσεις στα παιδιά για σύνθετες έννοιες, όπως η ενσυναίσθηση, με τρόπο ειλικρινή και ρεαλιστικό. «Τι δύσκολη στιγμή και για τις δύο! Πώς να κλάψει η μία μπροστά στη χαρά της άλλης; Πώς να γελάσει η άλλη μπροστά στη λύπη της πρώτης;»
Με όχημα τη γλώσσα εγκιβωτίζεται το χιούμορ και η ευαισθησία στην προσέγγιση των θεμάτων. Κυρίως, όμως, με την αξιοποίηση των συνδηλώσεων, η γλώσσα γίνεται εργαλείο για να νοηματοδοτήσει όσα υποδόρια ενεργοποιούνται από το γλωσσικό παιχνίδι, που με μέτρο γίνεται εδώ με τις λέξεις. Όχι τυχαία, η πρωταγωνίστρια ονοματοδοτείται «Αριστέα» και το όνομα αυτό γίνεται το εφαλτήριο για να εστιάσει η συγγραφέας στον έναν από τους δύο βασικούς θεματικούς πυρήνες του βιβλίου, που είναι η αριστεία. Λέξη που συχνά ακούγεται τα τελευταία χρόνια, που χρωματίστηκε με συγκεκριμένο πρόσημο παράγοντας ένα ιδεολόγημα, το οποίο πόρρω απέχει από το πραγματικό νόημα της λέξης. Η Γιαγιάννου αποκαθιστά στα μάτια παιδιών και γονιών την τόσο παρεξηγημένη αυτή έννοια, αποσυνδέοντάς την από τα μετρήσιμα κριτήρια που είθισται να χρησιμοποιούνται και συνδέοντάς τη με άλλης ποιότητας παραμέτρους.
Η Αριστέα θα καταλάβει πως «δε χρειάζεται να είσαι ψηλός για να πας μπροστά. Αν είσαι καλός στην προσπάθεια και τη φιλία, το άριστα μπορεί να περιμένει, κι αν βαρεθεί… ας φύγει κιόλας, θα φτιάξουμε άλλο πιο δικό μας». Και κάπως έτσι η Αριστέα θα βρει τη χαμένη της αυτοπεποίθηση, αφού μαθαίνει να εστιάζει σε αυτά που μπορούσε να κάνει και όχι σε όσα δεν μπορούσε.
Με τον ίδιο ευφάνταστο τρόπο και διατηρώντας το βλέμμα εστιασμένο στα δρώμενα της σχολικής κοινότητας με αφορμή μια παρέλαση (γεγονός που κατά καιρούς έχει πυροδοτήσει ποικίλες, συχνά ακραίες, αντιδράσεις εντός και εκτός σχολικής κοινότητας), η συγγραφέας θίγει άλλο ένα μείζον θέμα που δύσκολα αγγίζεται. Αυτό της ιστορικής μνήμης και της σύνδεσής της με έννοιες όπως «πατρίδα», «χώρα», «σημαία». Θα επανανοηματοδοτήσει και αυτές τις έννοιες, όπως αρμόζει στο πλαίσιο της πολυφυλετικής και πολυπολιτισμικής κοινωνίας του σύγχρονου σχολείου. «Η δασκάλα τούς ανέθεσε να ζωγραφίσουν από μια σημαία… όχι της κοινής τους πατρίδας, αλλά τη σημαία της προσωπικής τους χώρας, των προτιμήσεων και των ιδεών τους». Κι έτσι τα παιδιά θα οδηγηθούν στη χώρα των Ιδεών, εκεί που συνειδητοποιείς ότι «μια παρέλαση μπορεί να είναι ένας κύκλος… ότι κάποιες φορές δε χρειάζεται να είσαι καν μπροστά, όταν ανάμεσα είναι τόσο ωραία».
Η εικονογράφηση της Θέντας Μιμηλάκη έρχεται να λειτουργήσει αθροιστικά στο άρτιο αποτέλεσμα. Με την πολύχρωμη οπτική απεικόνιση, άλλοτε πανοραμικά και άλλοτε εστιασμένα, με χρώματα ζεστά και τρυφερά συμπληρώνει τη γλωσσική αφήγηση.
Η Χαμηλοπάρδαλη
Μαρία Γιαγιάννου
εικονογράφηση: Θέντα Μιμηλάκη
Εκδόσεις Ψυχογιός
48 σελ.
ISBN 978-618-01-5777-2
Τιμή €15,50
https://diastixo.gr/kritikes/paidika/25611-xamhlopardalh
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου