Διάσημες όπερες που ενορχήστρωσαν άλλοι γνωστοί συνθέτες

 

Στην ιστορία της κλασικής μουσικής υπάρχουν αρκετές διάσημες όπερες που έμειναν ημιτελείς λόγω του θανάτου των δημιουργών τους και τις οποίες ενορχήστρωσαν ή συμπλήρωσαν άλλοι γνωστοί συνθέτες.

Οι πιο χαρακτηριστικές και διάσημες περιπτώσεις είναι οι εξής:

1. Τουραντότ (Turandot) – Τζιάκομο Πουτσίνι

·         Ποιος τη συμπλήρωσε: Φράνκο Αλφάνο (Franco Alfano)

·         Η ιστορία: Ο Πουτσίνι πέθανε το 1924 προτού προλάβει να ολοκληρώσει την τελευταία πράξη της πασίγνωστης αυτής όπερας. Βασιζόμενος στα προσχέδια και τις σημειώσεις που άφησε ο Πουτσίνι, ο συνθέτης Φράνκο Αλφάνο ανέλαβε να γράψει και να ενορχηστρώσει το φινάλε. Στην ιστορική πρεμιέρα του 1926, ο μαέστρος Αρτούρο Τοσκανίνι σταμάτησε τη μουσική ακριβώς στο σημείο που είχε σταματήσει να γράφει ο Πουτσίνι, λέγοντας στο κοινό: «Σε αυτό το σημείο ο μετρίων δυνατοτήτων άνθρωπος άφησε την πέννα του». Στις επόμενες παραστάσεις παίχτηκε το φινάλε του Αλφάνο, το οποίο ακούγεται μέχρι σήμερα.  

·          

2. Πρίγκιπας Ιγκόρ (Prince Igor) – Αλεξάντρ Μποροντίν

·         Ποιοι την ολοκλήρωσαν: Νικολάι Ρίμσκι-Κόρσακοφ και Αλεξάντρ Γกลαζουνόφ

·         Η ιστορία: Ο Μποροντίν δούλευε αυτή την εμβληματική ρωσική όπερα για σχεδόν 18 χρόνια, αλλά πέθανε ξαφνικά το 1887 αφήνοντάς την ασυμπλήρωτη. Οι στενοί του φίλοι, Ρίμσκι-Κόρσακοφ (μετρ της ενορχήστρωσης) και Γκλαζουνόφ, ανέλαβαν να οργανώσουν, να συμπληρώσουν και να ενορχηστρώσουν το έργο. Μάλιστα, ο Γκλαζουνόφ έγραψε ολόκληρη την περίφημη Εισαγωγή (Overture) βασιζόμενος αποκλειστικά στη μνήμη του, αφού είχε ακούσει τον Μποροντίν να την παίζει παλιότερα στο πιάνο!  

·          

3. Τα Παραμύθια του Χόφμαν (Les Contes d'Hoffmann) – Ζακ Όφενμπαχ

·         Ποιος την ενορχήστρωσε/συμπλήρωσε: Ερνέστ Γκιρό (Ernest Guiraud)

·         Η ιστορία: Ο Όφενμπαχ πέθανε τον Οκτώβριο του 1880, μόλις τέσσερις μήνες πριν από την προγραμματισμένη πρεμιέρα της όπερας. Είχε ολοκληρώσει τη σύνθεση στο πιάνο και είχε προλάβει να ενορχηστρώσει μόνο τον πρόλογο και την πρώτη πράξη. Ο Ερνέστ Γκιρό ανέλαβε να ολοκληρώσει την ενορχήστρωση και να γράψει τα ρετσιτατίβα (τα τμήματα με ομιλία/τραγούδι που αντικατέστησαν τους διαλόγους), επιτρέποντας στο έργο να ανέβει στη σκηνή και να γίνει τεράστια επιτυχία.

·          

4. Μπορίς Γκοντουνόφ (Boris Godunov) & Χοβάνστσινα (Khovanshchina) – Μοντέστ Μουσόργκσκι

·         Ποιος τις ενορχήστρωσε: Νικολάι Ρίμσκι-Κόρσακοφ (και αργότερα ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς)

·         Η ιστορία: Ο Μουσόργκσκι είχε μια ιδιαίτερα πρωτοποριακή αλλά «τραχιά» γραφή για την εποχή του. Μετά τον θάνατό του, ο Ρίμσκι-Κόρσακοφ πήρε τον Μπορίς Γκοντουνόφ και τη Χοβάνστσινα και έκανε μια ριζική επανενορχήστρωση για να ακούγονται πιο «στρωτές» και λαμπερές στο αυτί του τότε κοινού. Για πολλές δεκαετίες, οι όπερες του Μουσόργκσκι παίζονταν αποκλειστικά στη δική του εκδοχή. Στον 20ό αιώνα, ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς έκανε επίσης τις δικές του, πιο σκοτεινές ενορχηστρώσεις στα ίδια έργα.  

·          

5. Λούλου (Lulu) – Άλμπαν Μπεργκ

·         Ποιος τη συμπλήρωσε: Φρίντριχ Τσέρχα (Friedrich Cerha)

·         Η ιστορία: Ο Μπεργκ πέθανε το 1935 έχοντας ολοκληρώσει τις δύο πρώτες πράξεις αυτής της αριστουργηματικής δωδεκάφθογγης όπερας, αφήνοντας την τρίτη πράξη μόνο σε μορφή προσχεδίου (particell). Η χήρα του απαγόρευσε σε οποιονδήποτε να την αγγίξει όσο ζούσε. Μετά τον θάνατό της, ο Αυστριακός συνθέτης Φρίντριχ Τσέρχα απομόνωσε τα στοιχεία, συμπλήρωσε την ενορχήστρωση της τρίτης πράξης και το έργο παρουσιάστηκε ολοκληρωμένο για πρώτη φορά το 1979, γνωρίζοντας παγκόσμια αποθέωση.