«Η Αδιάφορη Πορτοκαλιά» του Ανδρέα Μήτσου

 

Ανδρέας Μήτσου

 

 

(Ένα ποίημα και ένα πεζό)

          Χωρίς την ελάχιστη πνοή ανέμου
και πέφτει στο χώμα
με γδούπο υπόκωφο…
Η πορτοκαλιά στέκει αδιάφορη
δεν το ’χει αντιληφθεί
ή δεν τη μέλει
κρατάει ακόμα πολύ καρπό πάνω της.
Εξάλλου το χειμώνα θα γεμίσει ξανά
με άλλα, γερότερα, πορτοκάλια.

          Aν πάρω ετούτο το τσεκούρι
το ακουμπισμένο πρόχειρα στον τοίχο
και την κόψω απ’ τη ρίζα της
και τη σωριάσω στο χώμα
και την κάνω καυσόξυλα
Τότε θα δω αν μπορεί να περιμένει
το χειμώνα
τόσο αδιάφορη
χωρίς να τον φοβάται.

*

Ογδόντα εννιά χρονών, ήρεμος πάντα και στοχαστικός, καθόταν στην αγαπημένη του πολυθρόνα, μπροστά στην ξύλινη πόρτα και παρατηρούσε με βλέμμα απλανές τα δέντρα της αυλής.

Ξαφνικά, πετάχτηκε ορθός και περπάτησε πάρα πολύ γρήγορα κατά μήκος του πέτρινου σπιτιού του, βρήκε ένα τσεκούρι ακουμπισμένο πρόχειρα πάνω στον τοίχο, μπήκε στο περιβόλι και με ζωηράδα εφήβου έκοψε την πορτοκαλιά απ’ τη ρίζα της.

«Τι κάνεις εκεί, τι σου φταίει η πορτοκαλιά;» φώναξα κι έτρεξα κοντά του.

«Να σε μάθω εγώ», σφύριξε μέσα από τα δόντια του, κοιτάζοντας το πεσμένο δέντρο, «που σε φύτεψα με τα χεράκια μου».

Ύστερα στηρίχτηκε στον ώμο μου, ανέβηκε τα τρία σκαλοπάτια και χώθηκε μέσα στο σπίτι.

*

Κάποιος μπορεί να δει αυτή την εικόνα και να μην του κάνει εντύπωση, να προσπεράσει. Ένας άλλος όμως βιώνει μια ποιητική πράξη στο αντίκρισμά της, συμπάσχει και υιοθετεί τον τρόμο θανάτου του γέροντα, καθώς στο ποίημα «Η Αδιάφορη Πορτοκαλιά».

Αυτός είναι που πληρώνει για τον πόνο του κόσμου, αυτός είναι ο ποιητής.

«Είμαστε», σίγουρα, «ό,τι μπορούμε να δούμε», που δεν είναι θέμα προθέσεων, αλλά ουσιαστικής βίωσης.

Η βίωση, βέβαια, δεν καθορίζεται από τη λεγόμενη μόρφωση και τις γνώσεις μας, αλλά από τη διαθεσιμότητά μας να σταματήσουμε, να σταθούμε –που όλο τρέχουμε– και να «δούμε». Από το πώς διαχειριζόμαστε τον χρόνο μας, πώς τον εκτιμούμε και τον αξιολογούμε. Από τον ρυθμό, ο οποίος διέπει και χαρακτηρίζει τη ζωή μας.

Αυτός είναι που πληρώνει για τον πόνο του κόσμου, αυτός είναι ο ποιητής.

Το βίωμα, σε κάθε περίπτωση, μορφοποιείται και παίρνει υπόσταση μέσα μας, ανάλογα και με την ικανότητα του καθενός να εισπράττει, να αξιολογεί τα μεγέθη των πραγμάτων, σύμφωνα με τη συνειδητότητα και το βάθος του.

Την ποίηση, επομένως, γύρω μας την αναδεικνύει η νοηματοδοτούσα συνείδηση, όσα εμείς μπορούμε να διακρίνουμε, και δεν υπακούει σε αντικειμενικούς κανόνες, βαθυστόχαστους ορισμούς και αξιολογικά μέτρα. Ούτε οφείλεται σε κάποια πολύφερνη και φιλεύσπλαχνη έμπνευση που μας επισκέπτεται ξαφνικά.

Την αναγνωρίζει κάποιος, επειδή συντελείται με συγγενικούς, γνωστούς σ’ αυτόν τρόπους, σε οικείους αισθητικούς του κώδικες, που τους έχει συγκροτήσει-σφυρηλατήσει η βιωμένη εμπειρία του. Αν είναι «χαμηλοί» αυτοί οι κώδικες ή «υψηλής» ποιότητας, ουδείς δικαιούται να τους κρίνει. Επιλέγουμε ό,τι εμείς έχουμε αποστάξει και πληρώσει το ανάλογο τίμημα γι’ αυτό.

Ο καθένας, δηλαδή, μπορεί να θαυμάζει και να συγκινείται με ό,τι τον αφορά και τον εκφράζει. Με οτιδήποτε τον έχει στιγματίσει. «Μπορώ να δω τον κόσμο όλο σ’ έναν κόκκο άμμου και τον παράδεισο σ’ ένα αγριολούλουδο», λέει ο Ουίλιαμ Μπλέικ. Ποιος είναι σε θέση να αξιολογήσει αυτόν τον «κόκκο άμμου», τον ξένο πόνο; «Ο ξένος πόνος, ξέγδαρμα».

Τον προσωπικό του πόνο αλιεύει και εκθέτει μετά ο ποιητής. Μικρός ή μεγάλος, εκείνος μόνο το αποφασίζει. Στην πληγή του «κρούει» –την αγγίζει αθέλητα– και του ξεφεύγει μια ψιλή κραυγή, το ποίημά του. Το δικό του μερικό και ασήμαντο μπορεί τότε να αναχθεί σε καθολικό ποίημα-σύμβολο, αφού θα έχει κατορθώσει να το φωτίσει, να το αναδείξει ανόθευτο, στην απόλυτη ολότητά του, αγνοώντας όσους επικαλούνται υψιπετείς στόχους και, με κάθε τρόπο, επιβουλεύονται τη διακριτική σιωπή και το χαμηλόφωνο ύφος, το «λίγο του» που πασχίζει να εκστομίσει, να εκφέρει σε λόγο ο ποιητής.

Σφήκες και μέλισσες περιτριγυρίζουν με ασίγαστο βουητό το λουλούδι της ποίησης. Εμείς είμαστε με τις εργάτριες μέλισσες, τους ταπεινούς φύλακές της. Αυτές που μόλις τσιμπήσουν το βέβηλο χέρι, μετά πεθαίνουν. Είμαστε με τους αληθινούς ποιητές, όσους μπορούν να μυρίσουν το άρωμα του λουλουδιού, χωρίς να το κόψουν. Που αναγνωρίζουν τον πόνο των πραγμάτων και τον εισπράττουν. Κι ας πληρώνονται με το ίδιο τίμημα της μέλισσας.

Ο Ανδρέας Μήτσου είναι συγγραφέας.

https://diastixo.gr/epikaira/gia-ti-grafi/26268-i-adiafori-portokalia-tou-andrea-mitsou

https://diastixo.gr/