Όταν ο Παναγιώτης Καρούσος συνάντησε τον Μιχάλη Κακογιάννη: Μια Ιστορική Συνάντηση στο Μόντρεαλ

 

Ήταν Αύγουστος του 1999, κατά τη διάρκεια του 23ου Φεστιβάλ Ταινιών του Κόσμου του Μόντρεαλ (Festival des films du monde de Montréal), όταν δύο σημαντικές προσωπικότητες του ελληνικού πολιτισμού συναντήθηκαν: ο καταξιωμένος σκηνοθέτης Μιχάλης Κακογιάννης και ο διακεκριμένος μουσικοσυνθέτης Παναγιώτης Καρούσος.

Εκείνη την περίοδο, ο Παναγιώτης Καρούσος είχε ενεργή δημοσιογραφική παρουσία στην ελληνική παροικία του Καναδά, υπογράφοντας τη σελίδα «Εισηγήσεις» στην εφημερίδα «Η Ροή» του Μόντρεαλ. Μέσα από τη στήλη του, κατέγραφε με συνεντεύξεις, κριτικές και ρεπορτάζ τα καλλιτεχνικά δρώμενα της πόλης, προσφέροντας έναν πολύτιμο δίαυλο επικοινωνίας για τις τέχνες.

Η βράβευση και η προβολή του «Βυσσινόκηπου»

Αφορμή για τη συνάντησή τους στάθηκε η παρουσίαση της ταινίας του Κακογιάννη «Ο Βυσσινόκηπος» (La Cerisaie), μιας διεθνούς παραγωγής βασισμένης στο εμβληματικό έργο του Άντον Τσέχωφ, με ένα σπουδαίο καστ ηθοποιών όπως η Charlotte Rampling, ο Alan Bates και ο Gerard Butler. Η ταινία, που μεταφέρει τη δραματική ιστορία της παρακμής μιας αριστοκρατικής οικογένειας στη Ρωσία των αρχών του 20ού αιώνα, απέσπασε εξαιρετικές κριτικές.

Στο πλαίσιο του φεστιβάλ, ο Μιχάλης Κακογιάννης τιμήθηκε με το κορυφαίο Ειδικό Μεγάλο Βραβείο των Αμερικών (Grand Prix spécial des Amériques) για τη συνολική προσφορά του στον παγκόσμιο κινηματογράφο. Ο Παναγιώτης Καρούσος, ο οποίος παρεβρέθηκε στην τελετή, αποτύπωσε με θερμά λόγια στις σελίδες της «Ροής» την τεράστια επιτυχία της ταινίας. Όπως θυμάται χαρακτηριστικά ο συνθέτης, ο Κακογιάννης ήταν αξιαγάπητος στο γαλλόφωνο κοινό του Κεμπέκ, το οποίο τον υποδέχτηκε με βαθύτατο σεβασμό και συγκίνηση.

Ένας καλλιτεχνικός διάλογος για την Όπερα και την Τραγωδία

Η προσωπική γνωριμία των δύο ανδρών αποκάλυψε την αμοιβαία εκτίμησή τους. Ο Παναγιώτης Καρούσος βρήκε στο πρόσωπο του Κακογιάννη έναν συμπαθέστατο άνθρωπο, έναν σπουδαίο δημιουργό με σπάνια εξυπνάδα και βαθιά δραματουργική διείσδυση στις σκηνοθεσίες του.

Όταν ο Καρούσος του ανέφερε ότι είναι ο συνθέτης της όπερας «Προμηθέας Δεσμώτης», ο Κακογιάννης, που γνώριζε ήδη το έργο, τον συνεχάρη θερμά για τη μελοποίηση ενός τόσο δύσκολου και περίπλοκου κειμένου. Ο μεγάλος σκηνοθέτης εξομολογήθηκε μάλιστα πως, αν και είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του στην αρχαία τραγωδία —υπογράφοντας την εμβληματική κινηματογραφική του τριλογία—, δεν είχε σκηνοθετήσει ποτέ τον συγκεκριμένο μύθο.

Παράλληλα, ο Κακογιάννης μοιράστηκε το πάθος του για το λυρικό θέατρο. Αν και παγκοσμίως γνωστός για το σινεμά, είχε σκηνοθετήσει σημαντικές παραγωγές όπερας διεθνώς (όπως η Μποέμ, η Τραβιάτα και η Μήδεια στην Κρατική Όπερα της Φραγκφούρτης). Ξεχωριστός σταθμός στην καριέρα του ήταν η Metropolitan Opera (Met) της Νέας Υόρκης το 1967, όπου σκηνοθέτησε την παγκόσμια πρεμιέρα της όπερας «Το Πένθος Ταιριάζει στην Ηλέκτρα» (Mourning Becomes Electra) του Marvin David Levy.

Το όραμα για το Ίδρυμα στην Αθήνα

Η συνάντηση έκλεισε με μια σημαντική πρόταση. Ο Μιχάλης Κακογιάννης προέτρεψε τον Παναγιώτη Καρούσο, όταν επιστρέψει στην Ελλάδα, να παρουσιάσουν τον «Προμηθέα Δεσμώτη» στο ίδρυμα που σχεδίαζε να δημιουργήσει στην Αθήνα (το μετέπειτα Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης). Ο σκηνοθέτης είχε ένα πολύ συγκεκριμένο και πρωτοποριακό όραμα για τη λειτουργία αυτού του πολιτιστικού χώρου, θέλοντας να αποτελέσει ένα ζωντανό σπίτι για το θέατρο, τις συναυλίες και τον κινηματογράφο.

Η συνάντηση εκείνη στο Μόντρεαλ παρέμεινε ένας ιστορικός σταθμός, συνδέοντας τη δημοσιογραφική και συνθετική ματιά του Παναγιώτη Καρούσου με την παγκόσμια εμβέλεια και το αστείρευτο όραμα του Μιχάλη Κακογιάννη.

mcf.gr

unifrance.org/film/16001/la-cerisaie